Διδάγματα για την Αριστερά από τη Γαλλία και τη Βρετανία

Το αντιδημοκρατικό πλειοψηφικό σύστημα του Ηνωμένου Βασιλείου γέννησε πάλι πολλά παράδοξα: Το Reform του Φάρατζ πήρε το 14% των ψήφων, αλλά μόλις 4 έδρες στο Κοινοβούλιο, ενώ οι (νέο)Φιλελεύθεροι Δημοκράτες με  12% εξασφάλισαν 70. Οι Συντηρητικοί συνετρίβησαν, ενώ οι Εργατικοί πήραν ελάχιστα μεγαλύτερο ποσοστό από αυτό του 2019 και μάλιστα με 500.000 ψήφους λιγότερες. Παρά τη μαζική φυγή δεξιών ψήφων σε παραλλαγές δεξιάς πολιτικής, στα Μίντλαντς και στη νοτιοδυτική Αγγλία, ακόμη και στο Λονδίνο η επιρροή των Εργατικών είτε λιμνάζει είτε υποχωρεί, σε ένα κλίμα πολιτικής απάθειας και διογκούμενης αποχής. Σε 59 περιφέρειες, κυρίως εργατικές (Μάντσεστερ, Λιντς, Κίνγκστον) συμμετείχε λιγότερο από το ήμισυ του εκλογικού σώματος. Ως μέτρο σύγκρισης, ο «αποτυχημένος» και «περιθωριακός» Κόρμπιν, τον οποίο το βρετανικό κατεστημένο πολέμησε λυσσαλέα για τις αριστερές απόψεις του, το 2017 είχε καταγράψει, με υψηλή συμμετοχή, το μεγαλύτερο ποσοστό των Εργατικών, 40,3%, απέναντι σε μίαν ενωμένη Δεξιά που έλαβε μόλις 2% περισσότερες ψήφους.

Η απάθεια και η αποχή έχουν την ίδια αιτία με τις εξυμνήσεις του Στάρμερ από τα συστημικά ΜΜΕ: ο νέος πρωθυπουργός θα εφαρμόσει την ίδια νεοφιλελεύθερη πολιτική με τους συντηρητικούς. Εχει προ πολλού αποψιλώσει το κόμμα από κάθε προοδευτικό στοιχείο, διώχνοντας μέχρι και το μεγάλο Κεν Λόουτς, ενώ η νέα υπουργός Οικονομικών του, Ριβς, δηλώνει ότι οι Εργατικοί είναι πλέον «το φυσικό κόμμα των επιχειρήσεων».

Η κατάσταση στη Γαλλία είναι διαφορετική, γιατί ο κίνδυνος της ακροδεξιάς ένωσε την αριστερά και ενίσχυσε τη συμμετοχή. Τα ποσοστά του Λαϊκού Μετώπου, όμως, στον πρώτο γύρο υπολείπονταν σημαντικά του αθροίσματος των συνιστωσών του στην προ Μακρονίας εποχή. Η μεγάλη επιτυχία της πρωτης θέσης στο δεύτερο γύρο είναι, εν πολλοίς, αποτέλεσμα φόβου και όχι ελπίδας.  Είναι σημαντικό το πρόγραμμα της αριστεράς να αποτελέσει στο μέλλον το βασικό λόγο συνειδητής επιλογής της.

Σε όλο τον δυτικό κόσμο τα πολιτικά συστήματα βρίσκονται σε συνεχή κρίση, με το ίδιο υπόβαθρο: Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές αποσαθρώνουν το κράτος πρόνοιας, υποβαθμίζουν το επίπεδο ζωής των πολιτών, απογειώνουν τις κοινωνικές ανισότητες και απονομιμοποιούν τις σχέσεις αντιπροσώπευσης. Ως αποτέλεσμα, η ρευστότητα και η αστάθεια αναδεικνύονται σε διαρκές χαρακτηριστικό της περιόδου. Συμπτώματά της είναι το Brexit, ο Τραμπ, η έκλειψη των παραδοσιακών κομμάτων στη Γαλλία, η γενικευμένη άνοδος της Ακροδεξιάς, η κατάρρευση των βρετανών συντηρητικών αλλά και του 41% στο 28%.

Μοναδική απάντηση στην κρίση, που κινδυνεύει να μεταλλαχθεί σε σήψη της δημοκρατίας, είναι η εναλλακτική κυβερνητική πρόταση της Αριστεράς. Η ενότητα της τελευταίας και η συνεργασία της με την Κεντροαριστερά αποτελούν αναγκαία, αλλά όχι ικανή συνθήκη. Δεν αρκεί να παραμεριστούν οι μικροπολιτικοί ανταγωνισμοί και τα ναπολεόντεια σύνδρομα. Χρειάζεται πάνω από όλα ένα πειστικό κοινό πρόγραμμα που να συνδυάζει τον ρεαλισμό με ένα ριζικά διαφορετικό προσανατολισμό, υπέρ της κοινωνίας και όχι των λίγων.

Ο Γιώργος Κατρούγκαλος είναι καθηγητής Δημοσίου Δικαίου και ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας ΟΗΕ

_{Ο Νίκος Φιλιππίδης απουσιάζει με άδεια}