Τα Δυτικά Βαλκάνια και ο ρόλος της Τουρκίας

Η Τουρκία, από τις 29 Οκτωβρίου 1923, ως διάδοχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (1299-1923), θεωρούσε και θεωρεί τη Χερσόνησο του Αίμου / Βαλκάνια (βλ. γερμανό γεωγράφο August Zeune, 1808) ως γεωγραφικό – πολιτιστικό της χώρο, έχοντας ζωντανό υπαρκτό ενδιαφέρον για τους μουσουλμάνους της περιοχής – που ανεξαρτήτως υπηκοότητας θεωρεί συλλήβδην ως εθνικά «Τούρκους» (sic).

Δεν θα πρέπει να παραβλέπεται το εθιμοτυπικό μεν, ουσιαστικό δε, γεγονός πως, στην τελετή ορκωμοσίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις 3 Ιουνίου 2023, παρευρέθησαν σε ανώτατο επίπεδο εκπροσωπούμενες, οι: Βουλγαρία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Κόσοβο, Μαυροβούνιο και Βόρεια Μακεδονία. Ενώ υπάρχουν άριστες σχέσεις και συμφωνίες με την Αλβανία. Η εν λόγω παράσταση επισήμων δείχνει σεβασμό προς τον πρόεδρο Ερντογάν ως ηγέτη, αλλά δείχνει επίσης πόσο σημαντική είναι η Τουρκία στα Βαλκάνια.

Οσο η Τουρκία θεωρείται αξιόπιστος και ισχυρός παράγοντας, τα προαναφερόμενα βαλκανικά κράτη θα συνεχίσουν να επιδιώκουν τη συνεργασία τους με την Τουρκία.

Η πολιτική της Τουρκίας στα Βαλκάνια, καταφανώς δείχνει ότι θέλει να προωθήσει περαιτέρω και ευέλικτα την ήδη αποτελεσματική παρουσία της στην περιοχή, σαφώς και πρωτίστως υπέρ της.

Τα Δυτικά Βαλκάνια και η Τουρκία θέλουν να γίνουν μέλη της ΕΕ και πώς βλέπουν τις προθέσεις των Ευρωπαίων να τις εντάξουν;

Η ΕΕ με πρωτοβουλίες της θα ήθελε, για γεωπολιτικούς λόγους, να εντάξει τα Δυτικά Βαλκάνια στην ΕΕ, θεωρώντας πως η υποσχόμενη οικονομική τους ανάπτυξη είναι το δέλεαρ. Στο πλαίσιο αυτό, χρησιμοποιεί πρόσωπα και φορείς «προοδευτικού προσήμου» και όχι συντηρητικού, παραβλέποντας τον αξιακό κώδικα των λαών των χωρών αυτών, την ιστορική παρουσία του Ισλάμ, της Τουρκίας και της Ρωσίας, που αφενός δεν θα ήθελαν αυτήν την ένταξη, πυροδοτώντας ακόμα και συγκρούσεις στην περιοχή, αφετέρου η Τουρκία, τους έχει διδάξει το εξής, όπως πράττει και η ίδια: «Μείνετε στον προθάλαμο της ένταξης, δείχνοντας καλή πρόθεση στα λόγια. Εισπράξτε τα κονδύλια προετοιμασίας ένταξης, χωρίς τις υποχρεώσεις που έχουν τα πλήρη μέλη».

Περίπου τριάντα πέντε χρόνια είναι σε αυτή την κατάσταση η Τουρκία, η οποία χαίρει κονδυλίων και ειδικού τελωνειακού καθεστώτος με την ΕΕ, χωρίς τις υποχρεώσεις του πλήρους μέλους.

Ο Δημήτρης Σταθακόπουλος είναι δρ. Παντείου Πανεπιστημίου, οθωμανολόγος – τουρκολόγος, συνεργάτης Εργαστηρίου Τουρκικών και Ευρασιατικών Μελετών του Πανεπιστημίου Πειραιά, δικηγόρος στον Αρειο Πάγο