Γιατί ο Μακρόν διακινδυνεύει τις εκλογές

Σε αντίθεση με τις προσδοκίες, οι ευρωεκλογές αυτόν τον μήνα δεν έφεραν σημαντικές πολιτικές αλλαγές στην ήπειρο. Η πολιτική ισορροπία εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου παραμένει λίγο-πολύ σταθερή, παρά τη μικρή αύξηση των εδρών που κατέχουν η Ακροδεξιά και, κυρίως, οι ανεξάρτητοι.

Ενώ οι φόβοι για ένα ακροδεξιό κύμα ήταν υπερβολικοί, η μεγάλη εξαίρεση είναι η Γαλλία, όπου το κόμμα Αναγέννηση του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν κέρδισε μόνο το 14,6% των ψήφων, έναντι 31,4% για τον δεξιό Εθνικό Συναγερμό της Μαρίν Λεπέν. Ο Μακρόν απάντησε αμέσως με τη συγκλονιστική ανακοίνωση ότι διαλύει την Εθνοσυνέλευση και προκηρύσσει πρόωρες εκλογές.

Αν και το γαλλικό σύνταγμα επιτρέπει στον Μακρόν να διαλύσει το κοινοβούλιο εάν αποφασίσει ότι δεν έχει πλέον πολιτική εντολή, οι γάλλοι πρόεδροι σπάνια έκαναν αυτό το βήμα. Το μόνο συγκρίσιμο προηγούμενο είναι η απόφαση του Ζακ Σιράκ το 1997 να διαλύσει το κοινοβούλιο, και αυτό απέτυχε θεαματικά. Επομένως, το παιχνίδι του Μακρόν είναι εξαιρετικά σημαντικό. Οι συνασπισμοί είναι ο κανόνας σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αλλά όχι στη Γαλλία. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο σύστημα ψηφοφορίας δύο γύρων, το οποίο τείνει προς τη διπολικότητα, παρόλο που η ευρύτερη πολιτική σφαίρα είναι τριπολική ή ακόμα και τετραπολική (Ακροδεξιά, Δεξιά, Κέντρο και Αριστερά). Για να έρθει κάποιος στην εξουσία στο γαλλικό σύστημα, πρέπει να διευρύνει τη βάση του για να κερδίσει στον δεύτερο γύρο. Οσο ο Εθνικός Συναγερμός θεωρούνταν εξτρεμιστικό κόμμα, αυτό γινόταν εύκολα. Ετσι ο Μακρόν εξασφάλισε τις νίκες του στις εκλογές του 2017 και του 2022.

Η υποστήριξη στον Μακρόν έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια, εν μέρει λόγω των πολιτικών του θέσεων, αλλά κυρίως λόγω της αυταρχικής του προσωπικότητας, της αλαζονείας και της φαινομενικής αδυναμίας του να ακούσει ακόμα και το δικό του στρατόπεδο. Εκπλήσσοντας τους πάντες με τις πρόωρες εκλογές, ο Μακρόν ελπίζει να σοκάρει το εκλογικό σώμα από τον εφησυχασμό του για την Ακροδεξιά και να ξαφνιάσει τους αντιπάλους του. Το κόμμα της Λεπέν θα χρειαστεί να κερδίσει 201 επιπλέον έδρες για να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία.

Για να αποφευχθεί αυτό το αποτέλεσμα, ο Μακρόν πρέπει να προσελκύσει κάποιο μερίδιο ψηφοφόρων από την παραδοσιακή Δεξιά και Αριστερά. Αλλά αυτή θα είναι μια δύσκολη μάχη. Η Αναγέννηση δεν είναι τρομερά ελκυστική για αυτές τις εκλογικές περιφέρειες. Επιπλέον, υπάρχει τεράστιος κίνδυνος στον δεύτερο γύρο να συμπιεστεί μεταξύ του κόμματος της Λεπέν και της Αριστεράς. Φαίνεται ήδη ότι το κόμμα του Μακρόν θα χάσει τουλάχιστον 100 έδρες είτε από δεξιά είτε από την Αριστερά. Επομένως, δεν μπορεί να αποκλειστεί μια εξέγερση στις τάξεις του. Ο πρώην πρωθυπουργός Εντουάρ Φιλίπ, ο οποίος φιλοδοξεί να διαδεχθεί τον Μακρόν, θα προσπαθήσει να πάρει το προβάδισμα, καθώς πλέον βρίσκεται σε σύγκρουση με τον πρόεδρο, επειδή δεν θέλει να πληρώσει τα δικά του λάθη.

Οι εκλογές πιθανότατα θα καταλήξουν σε νίκη του Εθνικού Συναγερμού, επιβεβαιώνοντας τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών. Ακόμα κι αν η Λεπέν δεν μπορεί να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία, μπορεί να σχηματίσει συμμαχία με κάποιο τμήμα της παραδοσιακής Δεξιάς ή με διάφορους ανεξάρτητους.

Ο Μακρόν δεν ήταν σε θέση να κυβερνήσει τη χώρα εδώ και δύο χρόνια και η νομιμότητά του έχει διαβρωθεί σημαντικά. Νιώθει ότι δεν έχει τίποτα να χάσει. Οπως και στο παρελθόν, είναι βέβαιος ότι η προσωπική του ανάμειξη θα του επιτρέψει να ανακτήσει το χαμένο έδαφος. Επιπλέον, στοιχηματίζει ότι εάν ο Εθνικός Συναγερμός ανέβει στην εξουσία, οι ψηφοφόροι θα πάρουν μια γεύση του τι πραγματικά αντιπροσωπεύει, πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2027. Ο Μακρόν θέλει να κάνει στον Συναγερμό ό,τι έκανε ο Φρανσουά Μιτεράν προς τα δεξιά το 1986. Εάν η προσπάθεια της Λεπέν για την προεδρία το 2027 αποτύχει, ο Μακρόν μπορεί να αφήσει την εξουσία χωρίς να μετανιώσει, ισχυριζόμενος ότι έχει προσφέρει μια υπηρεσία στη Γαλλία. Αν αποτύχει, η ήδη κατεστραμμένη κληρονομιά του θα υποστεί άλλο ένα τεράστιο πλήγμα.

Ο Ζάκι Λαϊντί είναι καθηγητής στο Sciences Po