Παρωχημένο μοντέλο

Σοβαρά τώρα; Τα κόμματα προετοιμάζουν συγκεντρώσεις στο Σύνταγμα και στο Θησείο; Τι περιμένουν από αυτές τις κινητοποιήσεις;

Oι συγκεντρώσεις – και μάλιστα οι μεγάλες στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη ήταν μέρος του πολιτικού τελετουργικού στις δεκαετίες πριν από τη δικτατορία και στα χρόνια του ’80 και του ’90. Σταδιακά άρχισε να φθίνει αυτή η παράδοση αφού η τηλεόραση και στη συνέχεια τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έπαιζαν όλο και μεγαλύτερο ρόλο. Παράλληλα (και επειδή η ζωντανή επαφή με τον κόσμο δεν αντικαθίσταται με τίποτα) οι περιοδείες και οι μικρές συγκεντρώσεις σε πόλεις και χωριά έδωσαν τη δυνατότητα στους πολιτικούς να μεταφέρουν το μήνυμά τους παντού.

Μάλιστα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ακολουθώντας το μοντέλο της «διαρκούς επικοινωνίας» δεν σταμάτησε να περιοδεύει από την αρχή της θητείας του με εξαίρεση την περίοδο του Covid. Κατά κάποιον τρόπο, ήταν σε 4ετή προεκλογική εκστρατεία και συνέχισε και με τη νέα θητεία του! Το ίδιο μοντέλο διαρκούς κινητικότητας ακολούθησαν και οι αρχηγοί των αντιπολιτευόμενων κομμάτων. Και βέβαια η ανάληψη της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ από τον Στέφανο Κασσελάκη έδωσε νέα ώθηση σε αυτή την εκστρατεία εν κινήσει. Εχουμε λοιπόν περιοδείες που επιτρέπουν μια έστω επιφανειακή επαφή με τους πολίτες (όλο και κάποια παράπονα θα ακούσει ο πολιτικός και εν πάση περιπτώσει θα πιάσει κλίμα, όπως λέμε). Παράλληλα η τηλεόραση προσφέρει ώρες για συζητήσεις και… εξομολογήσεις στους αρχηγούς. Στα social media μαίνεται η «μάχη» με ελαφρύ ή σοβαρότερο τρόπο. Γιατί χρειάζεται σε αυτό το μείγμα να προστεθούν και οι μεγάλες προεκλογικές συγκεντρώσεις στο Σύνταγμα;

Το μοντέλο πολιτικής επικοινωνίας, με τον ηγέτη να απευθύνεται στους συγκεντρωμένους και εκείνοι να απαντούν με συνθήματα και επευφημίες ταιριάζει καλύτερα στις παραδόσεις του φασισμού και του κομμουνισμού. Δεν είναι αμφίδρομη επικοινωνία αφού δεν υπάρχει περιθώριο διαλόγου (που υπάρχει σε μια τηλεοπτική συζήτηση, σε μια συνάντηση του αρχηγού με πολίτες σε ένα καφενείο ή με τη μορφή σχολίου ακόμη και στα social media). Οι δημοκρατίες αξιοποίησαν βέβαια επίσης τις συγκεντρώσεις ως έκφραση της υποστήριξης του λαού σε δημοφιλείς ηγέτες αλλά με τη σταδιακή κυριαρχία της τηλεόρασης, χάθηκε σιγά σιγά αυτή η μορφή προεκλογικής επικοινωνίας.

Στην Ελλάδα του ’80 και του ’90 αναπτύχθηκε ένα υβριδικό τηλεοπτικό προϊόν, που ήταν η αναμετάδοση των μεγάλων συγκεντρώσεων ως σόου με σκηνοθετημένη διάταξη του πλήθους, κατάλληλους φωτισμούς, εντυπωσιακές λήψεις εικόνας από ψηλά. Κι έπειτα, στη δεκαετία του 2010 σιγά – σιγά προσαρμοστήκαμε κι εμείς στη νέα εποχή με το μείγμα που περιγράψαμε παραπάνω και λίγες συγκεντρώσεις χωρίς όμως μεγάλα πλήθη, με μετάδοση μόνο μερικών στιγμιοτύπων από τα τηλεοπτικά κανάλια.

Τι έκανε φέτος τα κόμματα να θυμηθούν τις συγκεντρώσεις στο Σύνταγμα είναι πιστεύω εύκολο να μαντέψει κανεις. Πιέζουν τα κομματικά στελέχη και τους υποψήφιους ευρωβουλευτές, να κινητοποιήσουν κόσμο. Μια άσκηση κομματικής γυμναστικής, με λίγα λόγια σε κλίμα σχετικής αδιαφορίας από την πλευρά των πολιτών. Παράλληλα ελπίζουν ότι η έστω περιορισμένη μετάδοση εικόνας που θα γίνει λίγες μέρες πριν από την κάλπη, θα λειτουργήσει υπόγεια, βάζοντας τους ψηφοφόρους μεγαλύτερης ηλικίας σε κλίμα εκλογών. Πολύ κακό για κάτι πολύ λίγο, φοβάμαι…

Ο Χάρης Γούλιος είναι επικοινωνιολόγος, διευθυντής μάρκετινγκ του MEGA