Πώς το ΑΙ αλλάζει την αισθητική μας

Η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) και το μέλλον της ανθρώπινης σκέψης είναι το θέμα του  φετινού διήμερου φεστιβάλ φιλοσοφίας που διοργανώνει το Γαλλικό Ινστιτούτο αύριο και μεθαύριο σε συνεργασία με το περιοδικό Philosophie Magazine, στους Κήπους της Γαλλικής Σχολής Αθηνών (Διδότου 6) με τη συμμετοχή επιστημόνων, θεωρητικών, καλλιτεχών, συγγραφέων. Ο εικαστικός , επιμελητής εκθέσεων και καθηγητής στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών Poka Yiο, ο οπιός θα συζητήσει με την ερευνήτρια στις δημιουργικές τεχνολογίες Σταυρούλα Ζώη, την εικαστικό Ληττώ Κάττου και τον θεωρητικό Θωμά Συμεωνίδη τις αλλαγές που επιφέρει η άφιξη της τεχνητής νοημοσύνης στις καλλιτεχνικές πρακτικές, γράφει σχετικά στο «Νσυν»:

«Κι ύστερα, κι ύστερα, μα δεν υπάρχει ύστερα». Ο Κώστας Χατζής τραγουδάει και η Μαρινέλλα σε πρωθύστερο ρόλο ΑΙ απαντάει, κοπιάροντάς τον. Το τέλος της αγάπης με το (ψηφιακό) είδωλό μας.

Αλίμονο αν η τέχνη γινόταν συνένοχος οποιουδήποτε, σίγουρα πάντως όχι της τεχνητής νοημοσύνης. Τα καταφέρνει να τα κάνει άνω – κάτω από μόνη της. Θα ήταν σαν να έβαζες τον Mr Bean να γίνει πράκτορας. Το έχουμε δει… δεν λειτουργεί. Επίσης τι παραχάραξη παραπάνω να κάνει η τέχνη σήμερα και ύστερα; Κάποτε τα καλλιτεχνικά fake ευρήματα, π.χ. ψευδοαρχαιολογικά,  ήταν κάτι που συναντούσαμε και μάλιστα σε σημαντικά έργα. Τώρα που όλα είναι ψεύτικα δεν έχει πια κανένα νόημα το ψέμα και φυσικά ούτε η αλήθεια. Σήμερα, δηλαδή τον Ιούνιο του 2024 μιας και οι αλλαγές στην τεχνολογία γίνονται καταιγιστικά, η τεχνητή νοημοσύνη είναι ήδη ένας πρώτης τάξης καλλιτεχνικός βοηθός, έτοιμος για περίεργες συνάψεις και με «θεϊκή» μνήμη. Το είδος δε, της συμμετοχής της, αλλάζει την αισθητική μας.

Δείτε για παράδειγμα το trend με τα κορεσμένα χρώματα στις φωτογραφίες που κατακλύζουν το timeline μας φέτος. Αν υπάρχει κάτι που θα μπορούσε να κάνει για λίγο ακόμα κάτι ουσιαστικό η τέχνη με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης είναι να βραχυκυκλώσει πεδία της δημόσιας σφαίρας, ως μια εξελιγμένη «Κοινωνική Γλυπτική» ή performance.

ΑΙ και καλλιτέχνες

Σιγά σιγά καλό θα ήταν να ετοιμαζόμαστε να εγκαταλείψουμε το ανθρωποκεντρικό αφήγημα στη δημιουργία. Ερχεται η στιγμή που θα αποκτήσει η τεχνητή νοημοσύνη Υπογραφή. Σύντομα, θα ξεπεραστεί το έργο του καλλιτέχνη και αυτό είναι μια αναπόφευκτη πλευρά της εξέλιξης όχι της τέχνης αλλά του ανθρώπινου πολιτισμού. Το θέμα δεν είναι αν ως καλλιτέχνες θα συνεργαζόμαστε μαζί της, το θεωρώ αυτονόητο, αλλά αν: α) θα μπορέσουμε να μετοικήσουμε σε περιοχές πέρα από την εικόνα, τον ήχο και τον λόγο ή τους συνδυασμούς τους και β) αν αυτή θα μας χρειάζεται ως βοηθούς της και για πόσο ακόμα. Οι πλατφόρμες μουσικού streaming διοχετεύουν ήδη πάνω από το 1/3 της μουσικής τους κατασκευασμένη από bots/λογισμικά. Το ενδιαφέρον είναι πως υπάρχουν αντίστοιχες μηχανές που «ακούνε» αυτή τη μουσική παράγοντας έτσι κεφάλαιο από τα δικαιώματα αυτών των ψεύτικων κομματιών.

Αν λοιπόν τη μουσική τη φτιάχνει μια μηχανή, την αναπαράγει μια άλλη μηχανή και την ακούει μια τρίτη μηχανή, έχουμε μια νέα εποχή στην οποία ακόμα και τα πενιχρά δικαιώματα που λαμβάνουν οι καλλιτέχνες από την αναπαραγωγή των έργων τους μειώνονται στο απολύτως ελάχιστο αφού τα νέμονται οι μηχανές και οι προγραμματιστές τους. Ετσι τι μένει; Οι συναυλίες και η κιθάρα στη φωτιά στην παραλία; Προσωπικά μετά από τη χιλιοστή «τελευταία συναυλία των Πυξ Λαξ» προτιμώ τον ήχο των servers που τσακώνονται για την προσοχή μας.