Χαμένες ευκαιρίες

Στην ελληνική οικονομία, μαζί με κάποιες νέες και παλαιότερες αδυναμίες συνυπάρχουν και πολλά πλεονεκτήματα τα οποία έχουμε κατακτήσει με πολύ κόπο. Φαίνεται ωστόσο ότι μας λείπει η «τακτοποίησή» τους. Η καλύτερη αξιοποίησή τους προκειμένου να χτίσουμε ένα οικονομικό περιβάλλον περισσότερο ασφαλές για το μέλλον.

Δείτε, για παράδειγμα, τι γίνεται στο μέτωπο της αποταμίευσης. Οι καταθέσεις αυξάνονται εδώ και τουλάχιστον μία πενταετία, αλλά δεν σπεύσαμε να αξιοποιήσουμε την ευκαιρία. Καμία ενέργεια προωθητική της αποταμίευσης, που θα κινητροδοτούσε τους πολίτες αυτής της χώρας ώστε αυτό να αποτελέσει μια μόνιμη συνθήκη, δεν έγινε. Το ποσοστό της αποταμίευσης των νοικοκυριών, όπως παρατηρεί ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, όχι μόνο κινείται συνεχόμενα από το 2011 έως και σήμερα σε αρνητικά επίπεδα, αλλά εμφανίζει, και μάλιστα διευρυμένο, χάσμα συγκριτικά με τον μέσο όρο των χωρών της ευρωζώνης.

Το πρόβλημα είναι μεγάλο, γιατί όλες οι ανεπτυγμένες οικονομίες χρηματοδοτούν εμμέσως μέσω των αποταμιεύσεων τμήμα των επενδύσεων. Οπου έχει βρεθεί η χρυσή ισορροπία, και οι αποταμιευτές κερδίζουν, και οι επενδύσεις χρηματοδοτούνται, και η οικονομία αναπτύσσεται. Μια προσπάθεια επιχειρήθηκε με το ΤΕΚΑ, τον πυλώνα της επικουρικής ασφάλισης. Αλλά η επόμενη κίνηση της ενίσχυσης του τρίτου πυλώνα της ιδιωτικής ασφάλισης, με επαναφορά των κινήτρων που καταργήθηκαν για διάφορους λόγους μέσα στην οικονομική κρίση, δεν έγινε ποτέ. Η παροχή φορολογικών και άλλων κινήτρων για μακροχρόνια αποταμίευση δεν αποτελεί κάποιο «δωράκι», αποτελεί μια σημαντική διαρθρωτική μεταρρύθμιση, από αυτές που έχουν σημαντική προστιθέμενη αξία σε μια οικονομία που επιθυμεί να αποκτήσει σταθερές πηγές χρηματοδότησης και δεν θέλει να εξαρτάται μόνιμα από τις κοινοτικές επιδοτήσεις.

Το άλλο μεγάλο πρόβλημα που χρήζει «τακτοποίησης» είναι το ενεργειακό. Λόγω της απουσίας ρύθμισης, επενδύσεις δισεκατομμυρίων ετοιμάζονται να χαθούν, τεράστιες ποσότητες ενέργειας «πετιούνται» κάθε μέρα και οι καταναλωτές χάνουν την ευκαιρία να πληρώνουν ακόμα χαμηλότερες τιμές ρεύματος. Μόνο τον Απρίλιο «πετάξαμε» 259 γιγαβατώρες ρεύματος, επίπεδο που ξεπερνάει τις απορρίψεις ενέργειας ολόκληρου του 2023. Τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά καλύπτουν πλέον το μισό περίπου της ζήτησης, αλλά παράγουν πολύ περισσότερο, το οποίο τη στιγμή που παράγεται δεν χωράει για να αποθηκευτεί ούτε στο δίκτυο ηλεκτρισμού ούτε έχουμε δημιουργήσει μονάδες αποθήκευσης ενέργειας τέτοιας κλίμακας. Πέρυσι συνδέθηκαν στο δίκτυο συνολικά 1,59 GW φωτοβολταϊκά, αθροίζοντας συνολικά 7,1 GW. Η υψηλότερη κατανάλωση στην Ελλάδα σημειώθηκε τον Αύγουστο του 2021, φτάνοντας τα 9,4 GW (KMPG). Ενας γρήγορος υπολογισμός δείχνει ότι η φωτοβολταϊκή ισχύς στην Ελλάδα είναι περίπου το 75% της εθνικής μέγιστης ισχύος. Στην Ισπανία, την άτυπη «πατρίδα» της ηλιακής ενέργειας, το αντίστοιχο ποσοστό δεν ξεπερνά το 65%. Πάμε καλύτερα και δεν το εκμεταλλευόμαστε.

Η κυβέρνηση καθυστέρησε τέσσερα χρόνια να δημιουργήσει πλαίσιο αποθήκευσης ενέργειας και όταν το έκανε, επέτρεψε μόνο σε επιδοτούμενα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, τη στιγμή που υπάρχει έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον για μαζική κατασκευή μονάδων αποθήκευσης, χωρίς επιδότηση. Κάποιοι λένε ότι η κυβέρνηση δεν προχωράει στην  απελευθέρωση κατασκευής μονάδων αποθήκευσης για να δώσει τον χρόνο σε άλλες τεχνολογίες να προσαρμοστούν.

Οπως και στο θέμα της αποταμίευσης (εκεί ωφελημένες είναι βραχυπρόθεσμα οι τράπεζες με τις μηδενικής απόδοσης καταθέσεις) έτσι και στην αξιοποίηση των ΑΠΕ, η ευκαιρία είναι τώρα. Αποφάσεις που αφήνονται για αργότερα, οδηγούν σε απώλεια του θετικού μομέντουμ που υπάρχει αυτή τη στιγμή στην ελληνική οικονομία και στο τέλος σε μία ακόμα γενιά χαμένων ευκαιριών.