Βόρεια Μακεδονία: ράβοντας ένα κοστούμι μεγαλύτερο από το μπόι της

Σε έναν μήνα συμπληρώνονται έξι χρόνια από την υπογραφή (17/06) της αμφιλεγόμενης Συμφωνίας των Πρεσπών. Πράγματι, έχοντας αυτή ως εφαλτήριο, η ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να κάνει περισσότερα, ώστε να αυξήσει το στρατηγικό αποτύπωμα της Ελλάδας στη Βόρεια Μακεδονία. Εν τούτοις, τα τελευταία χρόνια η Αθήνα υπήρξε από τους πιο σημαντικούς συμμάχους της ευρωπαϊκής πορείας των Σκοπίων.

Ο δρόμος, όμως, παρέμεινε κλειστός, εξαιτίας κυρίως της αδυναμίας των Βρυξελλών να εκπληρώσουν τις υποσχέσεις τους. Αρχικά, λόγω των ενστάσεων της Γαλλίας και της Ολλανδίας, και εν συνεχεία, με αφορμή τις υπερβολικές αξιώσεις της Βουλγαρίας σχετικά με ταυτοτικά και μειονοτικά ζητήματα. Ως συνέπεια, η Ευρωπαϊκή Ενωση έπαψε να είναι όσο θελκτική ήταν.

Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του σοσιαλδημοκρατικού SDSM και του αλβανικού DUI, η διεθνής εικόνα της χώρας βελτιώθηκε, αλλά η διαφθορά, ο νεποτισμός, τα σκάνδαλα και το οργανωμένο έγκλημα άνθησαν. Ηταν αναμενόμενο το εθνικιστικό VMRO-DPMNE να καταγάγει μία εντυπωσιακή νίκη στις πρόσφατες βουλευτικές (43%) και προεδρικές (65%) εκλογές. Το δεξιό κόμμα πορεύθηκε προς τις εκλογές, επικρίνοντας την απελθούσα κυβέρνηση για την κατάσταση στο εσωτερικό, χωρίς, όμως, να αποφύγει την ακραία εθνικολαϊκιστική ρητορική για τα εξωτερικά θέματα.

Παρά τις ελπίδες για αλλαγή της στάσης αυτής, η νέα πρόεδρος, Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα-Ντάβκοβα, προτίμησε να ορκιστεί στο όνομα μιας ανύπαρκτης κρατικής οντότητας, της «Μακεδονίας», αψηφώντας τη Συμφωνία των Πρεσπών και καταστρατηγώντας το Σύνταγμα της χώρας της, το οποίο διαπρυσίως δήλωνε ότι θα προστατεύσει απέναντι στις βουλγαρικές αξιώσεις. Η επιλογή αυτή δημιούργησε ένα μεγάλο κύμα αντίδρασης στο εξωτερικό, αλλά και στο εσωτερικό της χώρας.

Σε λίγες εβδομάδες, ο Χρίστιαν Μίτσκοσκι θα ανακηρυχθεί κι επίσημα πρωθυπουργός. Σύντομα θα φανεί, αν επιθυμεί η χώρα του να έρθει πιο κοντά στην Ευρώπη, ή θα διαλέξει τον εύκολο δρόμο του εθνικισμού, οδηγώντας με μαθηματική ακρίβεια στον απομονωτισμό και στην ακόμα μεγαλύτερη οικονομική καχεξία της Βόρειας Μακεδονίας.

Εάν το σχέδιο του VMRO-DPMNE είναι να ακυρώσει στην πράξη το erga omnes των Πρεσπών, οι πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας οφείλουν να γνωρίζουν την εναλλακτική. Η περιφρόνηση μιας διεθνούς συμφωνίας, χωρίς τον σεβασμό στους θεσμούς και στη συνέχεια ενός δημοκρατικού κράτους δείχνει μία ανώριμη πολιτική ελίτ, χωρίς ουσιαστικό πολιτικό και εθνικό όραμα.

Θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη συμφωνία, το ζήτημα πλέον δεν είναι διμερές. Τα Σκόπια πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι αμφισβητούν το διεθνές δίκαιο και τη μεταπολεμική έννομη τάξη. Η Ελλάδα πρέπει με υπομονή να αντιδρά αυστηρά σε κάθε πρόκληση και παραβίαση της συμφωνίας. Πρέπει, ωστόσο, σε κάθε περίπτωση να αποφύγει να συρθεί σε μία «βαλκανοποίηση» της κρίσης, η οποία θα την εμφανίσει ξανά ως τον προβληματικό, αλαζόνα γείτονα. Παίζοντας σωστά τα διπλωματικά της χαρτιά μπορεί να κάνει τους συμμάχους της να συμμορφώσουν ένα ακόμα άτακτο παιδί των Δυτικών Βαλκανίων.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει κι αυτή επιτέλους να αρθεί στο ύψος των ιστορικών και γεωπολιτικών περιστάσεων, δίνοντας στη Βόρεια Μακεδονία μία ξεκάθαρη προοπτική. Ειδάλλως, η επιρροή τρίτων σε αυτή θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο. Βέβαια, αυτό προϋποθέτει ότι τα Σκόπια θα αποκηρύξουν στείρους εθνικισμούς που απειλούν το μέλλον του λαού τους, κατανοώντας ότι η Ελλάδα είναι ο φυσικός τους σύμμαχος προς την Δύση.

Ο Παναγιώτης Τασιόπουλος είναι υπεύθυνος διεθνούς συνεργασίας στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Μελετών, στις Βρυξέλλες