Οι προκλήσεις για τις γερμανικές επιχειρήσεις

Την περασμένη εβδομάδα πέρασα τέσσερις ημέρες σε συνέδριο που συγκέντρωσε γερμανικές εταιρείες (Mittelstand, οι πιο σταθερές γερμανικές επιχειρήσεις) με εξωτερικούς ειδικούς της τεχνολογίας από πολύ διαφορετικούς τομείς. Για άλλη μια φορά, το επιχειρηματικό πνεύμα των συζητήσεων με εντυπωσίασε. Πολλοί παρευρισκόμενοι ήταν γεμάτοι ιδέες, έτοιμοι να αξιοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη και άλλες τεχνολογικές ανακαλύψεις. Αν κρίνουμε από αυτό, το γερμανικό Mittelstand θα παραμείνει εστία καινοτομιών.

Ωστόσο, εντυπωσιάστηκα από ένα μεγάλο χάσμα στις αντιλήψεις για τις προοπτικές. Τα συμπεράσματά μου παραμένουν αμετάβλητα: Οι Mittelstand με τον τεράστιο αριθμό παγκόσμιων ηγετών τους σε βασικές θέσεις της αγοράς είναι η ραχοκοκαλιά της γερμανικής οικονομίας. Εχουν αντιμετωπίσει πολλές προκλήσεις στο παρελθόν – και θα το κάνουν ξανά τα επόμενα χρόνια.

Εν μέρει επειδή πολλές εταιρείες Mittelstand είναι πολύ εκτεθειμένες στο παγκόσμιο εμπόριο, η τρέχουσα κατάσταση είναι πιο δύσκολη για αυτές παρά για την οικονομία συνολικά. Είναι αβέβαιες για τις προοπτικές. Ως αποτέλεσμα, πολλές από αυτές επενδύουν λιγότερο στη Γερμανία από ό,τι συνήθως. Ελλείψει σημαντικού νέου σοκ, η κατάσταση θα ομαλοποιηθεί με την πάροδο του χρόνου. Η Γερμανία πλήττεται από σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα. Αλλά δεν είναι ο «άρρωστος άνθρωπος της Ευρώπης».

Ποιο είναι το πρόβλημα; Τα παράπονα για την υπερβολική εποπτεία και την αβεβαιότητα χάραξης πολιτικής στο εσωτερικό ήταν ακόμη πιο έντονα σε αυτό το συνέδριο. Η έλλειψη ένωσης κεφαλαιαγορών της ΕΕ καθιστά επίσης πολύ πιο δύσκολη τη λήψη χρηματοδότησης για την ταχεία ανάπτυξη νέων και/ή εξαιρετικά καινοτόμων εταιρειών μετά την αρχική φάση εκκίνησης, από ό,τι στις ΗΠΑ. Ευτυχώς, η ποιότητα του γερμανικού εργατικού δυναμικού εξακολουθεί να αντισταθμίζει σε κάποιον βαθμό αυτά τα μειονεκτήματα, ακόμη κι αν αυτό το εργατικό δυναμικό είναι τώρα συχνά σε έλλειψη.

Επειτα από μια μακρά περίοδο στασιμότητας που ξεκίνησε το δεύτερο τρίμηνο του 2022 στον απόηχο του σοκ του Πούτιν, η γερμανική οικονομία ανακάμπτει. Συνολικά, αναμένω ότι οι προοπτικές για τις εταιρείες Mittelstand θα βελτιωθούν σταδιακά κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους. Οι μακροπρόθεσμες προοπτικές θα εξαρτηθούν από τις μελλοντικές πολιτικές επιλογές. Αναμένω ότι το τρέχον αδιέξοδο στη γερμανική πολιτική θα δώσει τη θέση του σε ορισμένες μεταρρυθμίσεις υπέρ της ανάπτυξης, τελικά με κάποιες φορολογικές ελαφρύνσεις για τις επιχειρήσεις, μια λιγότερο αυστηρή δημοσιονομική πολιτική και μικρές μεταρρυθμίσεις κοινωνικής πρόνοιας για να ενισχυθεί το κίνητρο για εργασία. Ωστόσο, ίσως χρειαστεί να περιμένουμε μέχρι τις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2025, προτού τα βασικά κεντροδεξιά και κεντροαριστερά κόμματα παραμερίσουν τις διαφορές τους και συμφωνήσουν σε τέτοιες μεταρρυθμίσεις.

Ο Χόλγκερ Σμίντινγκ είναι επικεφαλής οικονομολόγος της επενδυτικής τράπεζας Berenberg