Ηρωας του εικαστικού μινιμαλισμού

Ενας από τους κορυφαίους καλλιτέχνες της αφηρημένης τέχνης και του μινιμαλισμού, ο Φρανκ Στέλα πέθανε σε ηλικία 87 ετών. Ο αμερικανός εικαστικός που άφησε την τελευταία του πνοή το Μεγάλο Σάββατο στο σπίτι του στη Νέα Υόρκη έπασχε από λέμφωμα, σύμφωνα με δήλωση της συζύγου του.

Κυρίαρχη φυσιογνωμία της μεταπολεμικής αμερικανικής τέχνης, ανήσυχος και καινοτόμος ο Φρανκ Στέλα δεν σταματούσε να εξερευνά τις δυνατότητες του χρώματος και της φόρμας. Ηταν στα τέλη της δεκαετίας του 1950, όταν οι Μαύροι Πίνακές του – έργα μεγάλης κλίμακας με ακριβείς οριοθετημένες μαύρες κάθετες γραμμές που χωρίζονται από λεπτές λωρίδες κενού καμβά – ταρακούνησαν τον κόσμο της τέχνης. Χαρακτηρίστηκαν από «τους πιο προκλητικούς πίνακες στην πρόσφατη ιστορία του αμερικανικού μοντερνισμού» και έγιναν περιζήτητοι στις δημοπρασίες, με αποτέλεσμα να πωλούνται για αρκετά εκατομμύρια δολάρια. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ήταν μόλις 34 ετών ο Στέλα όταν διοργανώθηκε από το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης η πρώτη αναδρομική του έκθεση.

Τις επόμενες πέντε δεκαετίες, αποδείχθηκε ότι ήταν μάστορας της επανεφεύρεσης, όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά οι «New York Times». Στη λιτή, μονόχρωμη αισθητική του άρχισε να προσθέτει στην αρχή μεταλλικές αποχρώσεις και εν συνέχεια φωτεινά χρώματα, σε μια μεγάλη γκάμα γεωμετρικών διαμορφώσεων, που φιλοξενήθηκαν σε μεγάλα μουσεία των ΗΠΑ. Στα χέρια του ακόμη και τα πιο αντισυμβατικά υλικά αποδεικνύονταν κατάλληλα για να υλοποιήσει το όραμά του, εξού και χρησιμοποίησε από χρώματα βαφής αυτοκινήτων ως χυτό αλουμίνιο και από υαλοβάμβακα έως προϊόντα τρισδιάστατης εκτύπωσης, ενώ ιδιαίτερο αποτύπωμα στο έργο του έχει αφήσει και η λογοτεχνία.

Ντίλαν των εικαστικών

Με καταγωγή από την Ιταλία και γεννημένος στη Μασαχουσέτη, ο Στέλα ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τα χρώματα όταν μετά από σύσταση του πατέρα του, ο οποίος ήταν γιατρός, άρχισε να βάφει βάρκες για να εξοικειωθεί με τη χειρωνακτική εργασία. Την αγάπη του για τη ζωγραφική την καλλιέργησε ως φοιτητής Ιστορίας στο Πρίνστον, ενώ αργότερα, με επίκεντρο τη Νέα Υόρκη γρήγορα ανακάλυψε τον κόσμο του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, άρχισε να πειραματίζεται και να κερδίζει την αναγνώριση, σε τέτοιο βαθμό ώστε να θεωρείται η επίδρασή του στα εικαστικά ανάλογη του Ντίλαν στη μουσική. Από τη δεκαετία του 1970  άρχισε να δοκιμάζει τα όρια μεταξύ ζωγραφικής και γλυπτικής, δημιουργώντας σε δεύτερο χρόνο εντυπωσιακα τρισδιάστατα έργα που μοιάζουν να συστρέφονται στον χώρο και να τον κατακτούν με το χρώμα και τον όγκο τους.

Ο ίδιος απέρριπτε όλες τις προσπάθειες ερμηνείας του έργου του, καθώς, όπως υποστήριζε, η αίσθηση του μυστηρίου ήταν θέμα «τεχνικών, χωρικών και ζωγραφικών ασαφειών» και επέμενε ότι «αυτό που βλέπεις είναι αυτό που βλέπεις» – μια διατύπωση που έγινε το ανεπίσημο σύνθημα του μινιμαλιστικού κινήματος.