Οταν οι πασχαλιές μύριζαν Πάσχα και Μεγάλη Εβδομάδα

Κλείσιμο αυλαίας στη δεκαετία του ’50, όταν η Αθήνα ήταν μια παρέα, οι γειτονιές γειτονιές, τα νεοκλασικά φορτωμένα με τα αποτυπώματα ενός πρόσφατα εμφύλιου μακελειού και οι αυλές μαλτεζόπλακες, αλλά τα γιασεμιά μοσχοβολούσαν και τα νυχτολούλουδα σε ζαβλάκωναν. Τα χελιδόνια στήναν φωλιές και οι κεραμιδόγατοι γυρνοβολούσαν έτοιμοι να κάνουν την μπούκα τους.

Μια τέτοια ατμόσφαιρα καλωσόριζε τις πασχαλιές μας, και πρώτα απ’ όλα τη Μεγάλη Εβδομάδα μας. Και ήταν πράγματι μεγάλη, ιδιαίτερα για μας και τα σωματειάκια μας. Και κάθε γειτονιά κουβάλαγε τη φανέλα της. Τα Εξάρχεια τον Πανεξαρχειακό, με λάβαρο τον Χρήστο Νταλιάνη, πρόεδρο της επαγγελματικής ομοσπονδίας πάλης, τον Χρηστάρα, που κάθε Δευτέρα παραιτείτο και επανερχόταν μετά βαΐων, κλάδων και παρακλήσεων ατέρμονων το Σάββατο. Γιατί βεβαίως – βεβαίως, δεν εννοείτο κάθοδος των κιτρινόμαυρων άνευ Χρήστου Νταλιάνη.

Λίγο πιο πάνω, γωνία Διδότου και Ζωοδόχου Πηγής, η Ουράνια Ταξιαρχία. Μιλάμε για την Υπεροχή Νεαπόλεως, την ταξιαρχία των Δασκαλόπουλων, που διατηρούσαν το πατρογονικό τους γαλατάδικο. Και γενικός αρχηγός, διαχρονικός, το λεβεντόπαιδο, ο Γιάννης Δασκαλόπουλος, ένας ρουμελιώτης θηρίο, που τα ‘βαζε με δύο εξέδρες μόνος του. Και μια χαραμάδα χώριζε τα Εξάρχεια από τη Νεάπολη, η Ζωοδόχου Πηγής. Ομως η διαφορά Εξαρχειώτη από Νεαπολίτη άβυσσος! Γειτονιά της καντάδας η Νεάπολη, με σημαιοφόρο τον πατέρα της αθηναϊκής καντσονέτας, τον μαέστρο Δημήτριο Ρόδιο και κορυφαίο σολίστα τον βαθύφωνο της Μετροπόλιταν Οπερας τον Νίκο Μοσχονά.

Από την άλλη, τα Εξάρχεια παραδοσιακά θεατρογειτονιά. Η τελευταία φουρνιά του 5ου Γυμνασίου χάρισε στο ελληνικό παλκοσένικο μια στρατιά πρωταγωνιστών, τον Κώστα Διαμαντόπουλο, τον Γιάννη Φέρτη, τον Πέτρο Φυσσούν, τον Γιώργο Μιχαλακόπουλο και τον Ανδρέα Ντούζο. Που τον έκλεψε από τα χέρια του Βαγγέλη Χέλμη, που στο πρόσωπο, του έξω δεξιά της Υπεροχής, διάβαζε έναν νέο Μουστακλή. Και μπορεί ο Ανδρέας να του ξέφυγε, τον Σταύρο Τσώχο, τον Μίμη Στεφανάκο, τον Αργύρη Κοράκη, τον Γιάννη Μαριόλη και τον Μήτσο Κρίγκο, τους οδήγησε ένα απόγευμα στο πιτς φυτίλι στον Πειραιά, το μεγάλο λιμάνι, στην αγκαλιά του Ολυμπιακού. Δύο εμφανίσεις και μια 12άδα μπάλες τρίφυλλες με εσωτερικό κορδόνι αντίδωρο στην Υπεροχή.

Και μπορεί μόνον ο Στεφανάκος να έκανε μεγάλη καριέρα, όλοι οι υπόλοιποι κόσμησαν τα σωματεία των οποίων φόρεσαν τις φανέλες. Και η μεγάλη τράμπα έγινε Πάσχα του 1958. Πέρα όμως από τις μεταγραφές, τις συζητήσεις, τις συμφωνίες, στον Επιτάφιο του Αγίου Νικολάου, κάτω από το λάβαρο της Υπεροχής, με το δαφνοστεφανωμένο ύψιλον που κράταγε πάντα περήφανα ο Μπαρμπαγιάννης Δασκαλόπουλος, δεξιά κι αριστερά του η δεκαεξάδα της Υπεροχής. Με τον Μίμη Στεφανάκο και τον Ανδρέα Ντούζο στην πρώτη σειρά και δεξιά και αριστερά τους συνόδευαν βλέμματα γεμάτα έρωτα και υπόκωφους αναστεναγμούς από τις κανιστροφόρες του 5ου Γυμνασίου Θηλέων, κάτω από το αγριεμένο βλέμμα της θηριώδους γυμνάστριάς τους, της κυρίας Τερέζας.

Αμέσως μετά, το λάβαρο και η διλοχία του Λευκού Αστέρα, της ομάδας του Δυτικού Λυκαβηττού, με μπροστάρη τον γενικό του αρχηγό τον Ηλία Καρασούλα, που τρόμαξαν να του πάρουν τη φανέλα. Γιατί ο Ηλίας, με μια μουστάκα που θύμιζε Ανδρούτσο, και στα 45 του επέμενε να φοράει τη φανέλα με το νούμερο 5. Κι όταν του έκοψαν την μπάλα του πανύψηλου Ηλία, το νούμερο 5 εξαφανίστηκε από τις μελλοντικές εμφανίσεις του Λευκού Αστέρα. Και μπορεί το 5 να χάθηκε διά παντός, ο Ηλίας ο γίγαντας παρέμεινε γενικός αρχηγός και ψυχή του Λευκού Αστέρα, έως την ημέρα που η Εθνοσωτήριος Επανάστασις απεφάσισεν δι’ εγγράφου εντολής του συνταγματάρχου Κων/νου Ασλανίδη, την οποίαν του επέδωσεν ιδιοχείρως ο αρχιφύλαξ Δημήτριος Σέγγος, ο λεγόμενος και κομμουνιστοφάγος, ο οποίος, γνωρίζοντας την ιστορία του Ηλία και την προσφορά του στα νιάτα της περιοχής, μιας κι ο γιος του ο Λευτέρης έπαιζε χαφ στην ομάδα του Ηλία, επιδίδοντας το σημείωμα, έσκυψε το κεφάλι και του ψιθύρισε: Ηλία συγγνώμη. Ηρθε εντολή. Προηγήθηκε ρουφιανιλίκι από έναν περιπτερά που δεν σε πήγαινε ποτέ.

Ητανε Πάσχα του 1968, κι ο Ηλίας, μετά τη Μακρόνησο, τον Αη Στράτη, γνώρισε την ισόβια εξορία απ’ ό,τι αγάπησε πιο πολύ στη ζωή του, τον Λευκό Αστέρα. Το σωματείο που πρωτόπαιξε μπάλα ο μεγάλος ορθοπεδικός Χαρτοφυλακίδης αργότερα ακαδημαϊκός, που αγωνιούσε μην τυχόν και σπάσει κάνα δάχτυλο ο θετός πατέρας του, ο πατέρας της ορθοπεδικής και γαμπρός του Ωνάση, ο μεγάλος Θεόδωρος Γαρουφαλίδης, ο Νίκος Αλέφαντος, ο Ρούλης Βαμβακούσης, ο Τάκης Νικηφοράκης, και οι δυο τους κάνανε μεγάλη καριέρα στον Εθνικό Πειραιώς. Ολοι τους παιδιά του Ηλία Καρασούλα, που οργάνωνε το Πάσχα, πάντα σε συνεννόηση με τον Θύμιο Καρβουνιάρη, που Μαυρομιχάλη και Βασιλείου Βουλγαροκτόνου, διατηρούσε την ιστορική ταβέρνα τη Λεύκα.

Κυριακή λοιπόν του Πάσχα, πέντε αρνιά δώρο του Μήτσου Θανασέκου και του Τσελεπή, που είχαν μεγάλο κρεοπωλείο στη Βαρβάκειο, και που ήταν και οι δύο ιδρυτικά μέλη του Λευκού Αστέρα, στριφογύριζαν στις σούβλες της Λεύκας και μοσχοβόλαγε λαχταριστή τσίκνα όλη η κατηφόρα του Λυκαβηττού. Από κει και μετά, η Πασχαλιά γινόταν γλέντι. Οχι μόνο για τον Λευκό Αστέρα, αλλά για όλη τη γειτονιά. Κι όταν οι δίδυμοι οι Καναρέληδες έβγαζαν τις κιθάρες κι άρχιζαν οι ρούμπες και τα μάμπο, τότε η Πασχαλιά γινόταν Πασχαλιά.

Αφησα τελευταία τα Εξάρχεια, γιατί τα Εξάρχεια ήταν πάντα μια διαφορετική ιστορία. Κέντρο της Αθήνας, αλλά κέντρο με ταυτότητα. Και η Μεγάλη Εβδομάδα μας Μεγάλη Εβδομάδα. Και την Κασσιανή τη Μεγάλη Τρίτη, να την τραγουδάει η χορωδία του μεγάλου Τσιλίφη. Φωνές μαγικές. Μία – μία διαλεγμένες από το ανδρικό κόρο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Κι εκεί, στον Αγιο Βασίλειο, στην καρδιά της Μετσόβου, το τροπάριο γινόταν ορατόριο. Και οι φωνές τους χαϊδεύαν τ’ αφτιά μας, μεταφέροντάς μας ασυναίσθητα στη μαγεία της κατάνυξης. Η ίδια χορωδία πρωτοστατούσε και στον Επιτάφιο, όταν ένα κύμα κόσμου αυλάκωνε τους δρόμους του Μουσείου και των Εξαρχείων, ανεβαίνοντας σαν φίδι από την Τοσίτσα μέσω Σπυρίδωνος Τρικούπη στην Πλατεία Εξαρχείων και κατόπιν επιστροφή απ’ τη Στουρνάρη.

Και δίπλα στα εξαπτέρυγα να ανεμίζει το κιτρινόμαυρο λάβαρο του Πανεξαρχειακού, με τον Μιχαλάκη Λώλο στην πρώτη σειρά, και κοντά του τον Θόδωρο Μελιτά, τον Αργύρη Κατσαούνη, τον Βασίλη Βαρελά, τον θεόκοντο τον Γιαννακόπουλο που με μπόι 1,60 έπαιζε σέντερ μπακ, μοναδικό φαινόμενο στα ποδοσφαιρικά Βαλκάνια. Και οι Κυριακές του Πάσχα γλέντι για την Πλατεία. Συνεννοούντο οι ταβερνιάρηδες, ο Μασώνος, ο Ασαριωτάκης και ο Μήτσακας, με δωρεά του πεθαμενατζή του Σωκράτη Κληματιανού και του χασάπη του Μπόκολου, τα αρνιά ξαπλώνανε εν τάξει και παρατάξει, επάνω στις σούβλες τους.

Και χορηγός στα κρασιά και τις μπίρες ο Τζανής, που ο καφενές του, Τσαμαδού και Πλατεία, ήταν το Καπιτώλιο των Εξαρχείων. Εκεί θα αντάμωνες τους Χέλμηδες, τον διαιτητή τον Χρήστο Κούγια, τους Δρεττάκηδες, τον Αλέφαντο, τον Φίλιππο  Ασημακόπουλο και τον διαχρονικό πρόεδρο του Πανεξαρχειακού και αργότερα του ΑΣΕΝ και του Αστέρα Εξαρχείων, τον Θάνο Καζάζη.

Αυτές ήταν οι Πασχαλιές που εξήντα χρόνια μετά ζούνε ολοζώντανες στη μνήμη μου και στην καρδιά μου.