Αχ Ευρώπη

Την ημέρα που ξημέρωσε το Brexit η πρώτη αναζήτηση των Βρετανών στην Google αφορούσε τον λόγο για τον οποίο ψήφισαν. «Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ενωση;». Οι άνθρωποι συμμετείχαν σε ένα δημοψήφισμα και δεν είχαν ούτε σχετική γνώση επί του αντικειμένου. Μην απορείτε. Εμείς συμμετείχαμε σε δημοψήφισμα που θα μας έστελνε εκτός Ευρώπης και ακόμα δεν έχουμε καταλάβει ποιο ήταν το ερώτημα. Οι περισσότεροι από μας είναι όπως οι Βρετανοί: δεν έχουμε ιδέα περί Ευρώπης. Και μη νομίζετε ότι στις άλλες χώρες της Ενωσης ισχύει κάτι διαφορετικό.

Η συζήτηση σκεπάζεται από άγνοια και το ενδιαφέρον των ψηφοφόρων παραμένει υποτονικό. Αυτό δεν είναι διόλου παράλογο, όσο και αν αποδοκιμάζεται. Δεν είναι εύκολο για τους ανθρώπους να κατανοήσουν πώς λειτουργεί αυτός ο πολυδαίδαλος  γραφειοκρατικός μηχανισμός. Ούτε γίνεται να υπάρχει ενεργό, ζωντανό ενδιαφέρον για ένα θέμα που, στην πράξη, ανοίγει κάθε πέντε χρόνια. Δηλαδή πότε ασχολούμαστε στα σοβαρά με την Ευρώπη για να το κάνουμε και τώρα; Και είναι και κάτι ακόμα. Το εσωτερικό πολιτικό παιχνίδι, σε κάθε χώρα, ουσιαστικά υπονομεύει την έννοια της Ευρώπης ως προς τη συμμετοχή της στην παραγωγή πολιτικής. Μπορεί τα περισσότερα νομοσχέδια που ψηφίζονται να αφορούν υιοθέτηση ευρωπαϊκών κανονισμών, πλην όμως το πολιτικό ακροατήριο εκπαιδεύεται με τέτοιον τρόπο, ώστε να θεωρεί την εθνική κυβέρνηση ως κύριο των πραγμάτων.

Οταν ακόμα και η υποχρεωτική εισαγωγή ευρωπαϊκών επιταγών στο εθνικό δίκαιο παρουσιάζεται ως κυβερνητική πρωτοβουλία, τότε είναι λογικό ο ψηφοφόρος να εστιάζει την κουρασμένη ματιά του στο εσωτερικό πολιτικό παιχνίδι. Το λένε, άλλωστε, οι ίδιοι οι πολιτικοί. Ο Μητσοτάκης συνδέει το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών με την κυβερνητική σταθερότητα, ο Κασσελάκης μιλάει για ανατροπή των εγχώριων συσχετισμών και πάει λέγοντας. Δικαίως γκρινιάζουμε για την απουσία μίας συζήτησης για την Ευρώπη. Ομως ακόμα και αν ξεκινούσε, θα έβρισκε στόματα για να μιλήσουν, αλλά όχι αφτιά για να την παρακολουθήσουν. Οι περισσότεροι δεν έχουν ιδέα, δεν ξέρουν ούτε πόσες είναι οι χώρες που αποτελούν την Ενωση. Το πολύ να ξέρουν την Ούρσουλα, αλλά δεν θα θυμούνται το επώνυμό της.