Οι πολιτικές ευθύνες της κρίσης του κόστους ζωής

Ενα από τα λάθη του -ενιαίου τότε- ΣΥΡΙΖΑ την περίοδο 2019-2023 ήταν η αδυναμία του να αντιληφθεί ότι δεν βρισκόμασταν μπροστά σε μία οξεία κοινωνική κρίση, όπως διακήρυττε τότε. Σε συνδυασμό με την κρίση αξιοπιστίας που τον συνόδευε, ακόμη και σωστά πράγματα που επισήμαινε για τη διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, δεν μπορούσαν καν να ακουστούν από το εκλογικό σώμα. Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι στο πολιτικό  επίπεδο με τις γνωστές εξελίξεις του καλοκαιρού του 2023.

Ομως το ίδιο ακριβώς συνέβη και στο κοινωνικό επίπεδο. Ενώ τα σπέρματα της κοινωνικής δυσφορίας υπήρχαν διάχυτα κατά την πρώτη τετραετία της κυβέρνησης, πλέον η κοινωνική κατάσταση έχει επιδεινωθεί αισθητά. Το πιστοποιεί το πρόσφατο Ευρωβαρόμετρο για την Ελλάδα όπου το 74% βλέπει το βιοτικό του επίπεδο να έχει πέσει τον τελευταίο χρόνο, ενώ το 36% δηλώνει αδυναμία να πληρώσει τους λογαριασμούς του.

Η κρίση του κόστους ζωής είναι αισθητά παρούσα πλέον για τα νοικοκυριά, πολύ περισσότερο από την περίοδο 2019-2023, τότε που ελέω ΕΕ η κυβέρνηση μπορούσε να μοιράζει επιδόματα. Αυτή η κρίση έχει δύο πτυχές και η κυβέρνηση έχει σημαντικές πολιτικές ευθύνες.

Πρώτον ο πληθωρισμός είναι σαν τη χιονοστιβάδα. Αν δεν λαμβάνονται σοβαρά μέτρα το πρώτο διάστημα, μετά από καιρό τα ίδια μέτρα θα είναι αναποτελεσματικά. Η κυβέρνηση αρχικά κρύφτηκε πίσω από την αφήγηση περί «εισαγόμενου πληθωρισμού». Ναι προφανώς συνδεόταν με τις ανατιμήσεις στην ενέργεια και τις πρώτες ύλες, αλλά πολύ γρήγορα έγινε αντιληπτό ότι κάτι περίεργο συνέβαινε στην Ελλάδα. Οσο έπεφταν οι διεθνείς τιμές, ο πληθωρισμός συνέχιζε ακάθεκτος, τροφοδοτούμενος όχι από αυξήσεις μισθών όπως συνέβαινε σε παλιότερες κρίσεις, αλλά από την απρόσκοπτη κερδοφορία των επιχειρήσεων. Τα ολιγοπώλια βρήκαν εύκολα τον χώρο να επιβάλουν υψηλές τιμές, αναντίστοιχες με τα κόστη τους και να τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό. Κρίμα δηλαδή τα toolkits του ΟΟΣΑ και η απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων που μας διαφήμιζαν τα μνημόνια την προηγούμενη δεκαετία.

Για να αντιμετωπιστεί η σημερινή κατάσταση πλέον δεν αρκούν μέτρα που θα ήταν αποτελεσματικά στην πρώτη φάση της αύξησης του πληθωρισμού. Αυτή είναι η πολιτική ευθύνη της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Πλέον χρειάζεται πλήρης κατάργηση των πιστωτικών τιμολογίων των σουπερμάρκετ, πλαφόν στις τιμές προϊόντων με υπερκέρδη, μείωση των έμμεσων φόρων και ουσιαστικοί έλεγχοι στην αγορά.

Δεύτερον, η κρίση του κόστους ζωής συνδέεται άμεσα με την καθήλωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών. Οι μέσοι μισθοί δεν αυξάνονται παρά τις αυξήσεις του κατώτατου μισθού, αφού οι τελευταίες δεν επεκτείνονται στα υπόλοιπα μισθολογικά κλιμάκια. Και πώς να επεκταθούν, αφού στη χώρα μας μόνο το 20% του εργατικού δυναμικού καλύπτεται από συλλογικές συμβάσεις εργασίας, ενώ ο αντίστοιχος μέσος όρος της ΕΕ είναι 60%. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΡΓΑΝΗ, το 55% των εργαζομένων αμείβεται κάτω από 1.000 ευρώ μεικτά, ενώ το 19% κάτω από 700 ευρώ μεικτά.

Την ίδια στιγμή με την απαξίωση του κοινωνικού κράτους, οι πολίτες πρέπει να πληρώνουν όλο και περισσότερα από την τσέπη τους για υπηρεσίες όπως για παράδειγμα την υγεία.

Η Νέα Αριστερά αντιλαμβάνεται τα παραπάνω ως αλληλένδετα στοιχεία ενός μη βιώσιμου παραγωγικού μοντέλου, που παρά τα δισεκατομμύρια που «έβρεξαν» στην Ελλάδα κατά την πανδημία και μετέπειτα με το Ταμείο Ανάκαμψης, όχι μόνο δεν μετασχηματίζεται, αλλά αναπαράγεται. Και μαζί του επωάζονται οι προϋποθέσεις της επόμενης κρίσης.

Ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης είναι υποψήφιος ευρωβουλευτής της Νέας Αριστεράς.