Αναπόφευκτη {LF}η κλιμάκωση;

Αν η κρίση που ξέσπασε στη Μέση Ανατολή διαδραματιζόταν σε άλλη ιστορική περίοδο, ένας γενικευμένος πόλεμος θα είχε ήδη αρχίσει. Πολλοί πόλεμοι στο παρελθόν ξεκίνησαν από λιγότερο σημαντικές αφορμές. Υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις: επίθεση μιας χώρας σε μια άλλη ως ανταπόδοση πλήγματος σε επίθεση σε διπλωματικό οίκημα. Δεν έχει σημασία αν δεν εισήλθαν στρατεύματα στο έδαφός τους. Η παραβίαση του εθνικού χώρου τους έχει συμβεί. Τότε γιατί η μια δεν κηρύσσει πόλεμο στην άλλη;

Η απάντηση βρίσκεται στο ότι οι συνέπειες ενός τέτοιου πολέμου θα είναι δυσανάλογα μεγαλύτερες από τα αίτιά του. Το Ισραήλ και το Ιράν βρίσκονται σε πόλεμο μέσω αντιπροσώπων εδώ και τριάντα χρόνια. Mπορεί να έχει έρθει η στιγμή να συγκρουστούν άμεσα; Και αν αυτό συμβεί ποιοι θα πάρουν το μέρος της κάθε πλευράς;

Το Ιράν που επιτέθηκε το περασμένο Σάββατο στο Ισραήλ για να απαντήσει στην ισραηλινή επίθεση εναντίον του προξενείου του στη Δαμασκό, εκπέμπει προς κάθε κατεύθυνση το μήνυμα ότι πλέον το επεισόδιο πρέπει να θεωρείται λήξαν. Η ηγεσία του χαρακτηρίζεται από στρατηγική υπομονή έναντι του Ισραήλ καθώς ο συσχετισμός δυνάμεων δεν την ευνοεί. Το Ισραήλ έχει στρατιωτική ισχύ μεγαλύτερη, διαθέτει πυρηνικά καθώς και ισχυρούς συμμάχους. Ενας ανοιχτός πόλεμος θα προκαλούσε μεγάλα προβλήματα στο Ιράν και ενδεχομένως να έβαζε σε δοκιμασία την ίδια την υπόσταση του καθεστώτος του. Αν ωστόσο δεχθεί επίθεση θα πρέπει να απαντήσει.

Από την άλλη πλευρά το Ισραήλ διεξάγει ήδη έναν πόλεμο στη Γάζα χωρίς ορατό τέλος και το άνοιγμα ενός μεγαλύτερου μετώπου μπορεί να το οδηγήσει σε ανυπολόγιστες απώλειες, στρατιωτικές και αμάχων, καθώς και σε αποδυνάμωσή του περιφερειακά αφού είναι πιθανό να μην έχει τη στήριξη ισχυρών του συμμάχων, όπως οι ΗΠΑ.

Γιατί λοιπόν να πάει το Ισραήλ σε πόλεμο; Για να απαντήσουμε πρέπει να αντιληφθούμε την κατάσταση των πραγμάτων σήμερα στο Ισραήλ: κυβερνάται από την πιο ριζοσπαστική δεξιά κυβέρνηση που είχε ποτέ και από έναν πρωθυπουργό που παραμένει στην εξουσία επειδή διεξάγει πόλεμο. Η τάση να επιφέρει η ισραηλινή ηγεσία ένα καταλυτικό χτύπημα στο Ιράν πριν εκείνο μπορέσει να κάνει κάτι αντίστοιχο είναι κυρίαρχη σ’ αυτή την κυβέρνηση. Και ας μην ξεχνάμε ότι το Ισραήλ διαθέτει πυρηνικά ενώ δεν είναι γνωστό σε ποιο επίπεδο βρίσκεται η ανάπτυξη πυρηνικών όπλων από το Ιράν.

Αυτός είναι ο λόγος που ο ισχυρότερος σύμμαχος του Ισραήλ, οι ΗΠΑ, μαζί με πολλές άλλες μεγάλες χώρες, ευρωπαϊκές και αραβικές, προσπαθούν να πείσουν την ισραηλινή κυβέρνηση να μην κάνει το επόμενο βήμα. Η Ουάσιγκτον στέλνει το μήνυμα ότι δεν θα υποστηρίξει κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν. Δεν είναι βέβαιο ότι ο Νετανιάχου θα την ακούσει. Ο πειρασμός να οδηγήσει το Ιράν σε ήττα είναι μεγάλος για τον ίδιο και τους κυβερνητικούς του εταίρους.

Για την αμερικανική ηγεσία μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν καταστροφική. Ακόμη και αν δεν το επιθυμεί, αν γενικευθεί η σύγκρουση θα είναι πολύ δύσκολο να εγκαταλείψει το Ισραήλ. Στο μέσον της προεκλογικής περιόδου, μια τέτοια εξέλιξη θα επηρεάσει τον συσχετισμό μεταξύ των προεδρικών υποψηφίων, Μπάιντεν και Τραμπ, καθώς η πλειοψηφία των Αμερικανών δεν επιθυμεί εμπλοκή σε συγκρούσεις.

Θα επηρεάσει επίσης την παγκόσμια οικονομία με πιθανή μια εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου. Και θα οδηγήσει πιθανώς σε εμπλοκή των χωρών του Κόλπου παρ’ όλο που καμία τους δεν φαίνεται να το επιθυμεί.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων