Εκλογή βουλευτών μη εκλόγιμου κόμματος και πλήρωση των κενούμενων εδρών

Οι βουλευτές του κόμματος «Σπαρτιάτες» δεν ήταν εκλόγιμοι. Και τούτο, παρά το γεγονός ότι το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου, στην απόφασή του 95/2023, έκρινε ότι η δήλωση κατάρτισης των εκλογικών του συνδυασμών για τις εκλογές της 25ης Ιουνίου 2023 δεν ενέπιπτε στην εκλογική απαγόρευση του άρθρου 102 του ν. 5019/2023. Να θυμίσουμε ότι το άρθρο αυτό αποστερεί το δικαίωμα κατάρτισης συνδυασμών στις βουλευτικές εκλογές, μεταξύ άλλων και σε κόμματα των οποίων τα πρόσωπα που αποτελούν την «πραγματική ηγεσία» τους έχουν καταδικαστεί σε οποιονδήποτε βαθμό για ορισμένα αδικήματα με ιδιαίτερη πολιτειακή απαξία.

Υπήρχαν ήδη ισχυρές ενδείξεις κατά τη διαδικασία ανακήρυξης των εκλογικών συνδυασμών για τη συνάφεια του κόμματος των «Σπαρτιατών» με το μη εκλόγιμο, κατά το άρθρο 102 του ν. 5019/2023, «Εθνικό Κόμμα Ελληνες» και τον αρχηγό του, οι οποίες επιβεβαιώθηκαν αμέσως μετά τις εκλογές με τις δημόσιες δηλώσεις του αρχηγού του κόμματος των «Σπαρτιατών» και των βουλευτών του, από τις οποίες κατέστη σαφές ότι αυτός που ασκούσε την πραγματική διοίκηση στο κόμμα των «Σπαρτιατών» και είχε τον ηγετικό ρόλο προς το εκλογικό σώμα ήταν ο καταδικασθείς για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση αρχηγός του «Εθνικού Κόμματος Ελληνες». Μετά την παραγγελία της Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου για την άσκηση ποινικής δίωξης κατά των βουλευτών των «Σπαρτιατών», πλην του επικεφαλής τους, ο οποίος δημόσια κατήγγειλε τις επαφές τους και τη συνεργασία τους με τον αρχηγό του «Εθνικού Κόμματος Ελληνες» ο οποίος επίσης εγκαλείται μαζί με αυτούς για το αδίκημα της εξαπάτησης εκλογέων (άρθρο 162 ΠΚ), έχουν συγκεντρωθεί πλέον και άλλα κρίσιμα στοιχεία, τα οποία, ανεξαρτήτως του ποινικού ενδιαφέροντός τους, δημιουργούν μία πολύ ισχυρή πιθανολόγηση για την ένταξη του κόμματος των «Σπαρτιατών» στην εκλογική απαγόρευση του άρθρου 102 του ν. 5019/2023.

Η μη εκλογιμότητα του κόμματος αυτού συνεπάγεται αυτομάτως και τη μη εκλογιμότητα των υποψήφιων βουλευτών του και κατ’ επέκταση την έλλειψη των προσόντων εκλογιμότητας των αναδειχθέντων βουλευτών του, καθώς και των αναπληρωματικών τους. Το θέμα αυτό θα κριθεί οριστικά από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο (ΑΕΔ) το οποίο εκδικάζει ως Εκλογοδικείο (άρθρο 58 Συντ.) τις διαφορές που ανακύπτουν σε σχέση με τις βουλευτικές εκλογές. Εφόσον το ΑΕΔ κρίνει, όπως όλα τα στοιχεία συνηγορούν, ότι το κόμμα «Σπαρτιάτες» και οι βουλευτές του ενέπιπταν αρχήθεν στην εκλογική απαγόρευση του άρθρου 102 του ν.5019/2023, θα ακυρώσει την εκλογή τους και θα κληθεί να αποφανθεί για τον τρόπο με τον οποίο θα καλυφθούν οι κενωθείσες βουλευτικές έδρες, είτε μόνον εκείνες των βουλευτών εναντίον των οποίων έχουν υποβληθεί ενστάσεις είτε ορθότερα, για λόγους νομιμότητας της σύνθεσης της Βουλής, όλες οι βουλευτικές έδρες των «Σπαρτιατών».

Στην προκειμένη περίπτωση, η πιο ορθολογική λύση είναι να καλυφθούν οι έδρες των βουλευτών των «Σπαρτιατών» ως εάν το κόμμα αυτό να μη συμμετείχε στις εκλογές, λόγω του κωλύματος της εκλογιμότητάς του. Αυτό πρακτικά σημαίνει την πλήρωση των κενούμενων εδρών όχι από τους επιλαχόντες βουλευτές των «Σπαρτιατών», αφού όλοι τους είναι εξίσου μη εκλόγιμοι, αλλά από τον πρώτο σε σταυρούς προτίμησης επιλαχόντα βουλευτή του κόμματος το οποίο στη συγκεκριμένη εκλογική περιφέρεια είχε το μεγαλύτερο αδιάθετο υπόλοιπο. Το ανακύψαν συνταγματικό πρόβλημα δεν επιδέχεται μία νομικά «άψογη» λύση,  η προτεινόμενη όμως εδώ είναι εκείνη που σέβεται περισσότερο την ήδη εκφρασθείσα λαϊκή βούληση, έστω και αν οδηγεί σε μία αναλογική κατανομή της ψήφου προς τους «Σπαρτιάτες» στα άλλα κόμματα.

(Επί τη ευκαιρία: Η εκλογική απαγόρευση του άρθρου 102 του ν.5019/2023 ισχύει προς το παρόν μόνο για τις βουλευτικές εκλογές και όχι για τις ευρωεκλογές)

Ο Χ. Ανθόπουλος είναι καθηγητής Δικαίου και Διοίκησης ΕΑΠ