«Η Μόσχα πίσω από το μυστηριώδες Σύνδρομο της Αβάνας»

Η διάψευση από το Κρεμλίνο ήρθε γρήγορα. Οι κατηγορίες είναι αβάσιμες, είπε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, δεν έχουν παρουσιαστεί ποτέ στοιχεία που αποδεικνύουν τον ισχυρισμό ότι η Μόσχα είναι πίσω από τη μυστηριώδη ασθένεια που ονομάζεται «Σύνδρομο της Αβάνας» και έχει πλήξει αμερικανούς διπλωμάτες σε όλο τον κόσμο.

Ηταν η αναμενόμενη αντίδραση της Μόσχας σε μία υπόθεση που μοιάζει να βγαίνει από κατασκοπευτικό μυθιστόρημα: αμερικανοί διπλωμάτες εμφανίζουν μία σειρά από προβλήματα υγείας, ξαφνικές κρίσεις πονοκεφάλου, ζαλάδα, βουητό στα αφτιά, μερικά από τα συμπτώματα διαρκούν χρόνια, σε πολλές περιπτώσεις έχουν οδηγήσει σε ανικανότητα προς εργασία. Ετσι περιγράφεται το λεγόμενο Σύνδρομο της Αβάνας, που ονομάζεται έτσι διότι εμφανίστηκε αρχικά σε μέλη της διπλωματικής αποστολής των ΗΠΑ στην Αβάνα.

Οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ ερευνούν πληροφορίες για συνολικά 1.500 υποθέσεις με θύματα αμερικανούς διπλωμάτες μεταξύ άλλων στη Βιέννη, τη Φρανκφούρτη κ.α. Σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει εντυπωσιακή σύμπτωση με ταυτόχρονα ταξίδια ρώσων πρακτόρων στις συγκεκριμένες πόλεις. Ειδικά για τις περιπτώσεις αυτές, το αμερικανικό Κογκρέσο έχει ψηφίσει τον λεγόμενο «Νόμο της Αβάνας» για την παροχή βοήθειας και αποζημίωσης στους πληγέντες.

Επισήμως δεν υπάρχει εξήγηση για τα αίτια που προκαλούν τα συγκεκριμένα συμπτώματα του «Συνδρόμου της Αβάνας». Τώρα έρχεται μία έρευνα του περιοδικού «Σπίγκελ» σε συνεργασία με την ερευνητική πλατφόρμα «Insider» και της αμερικανικής τηλεοπτικής εκπομπής «60 Minutes» που υποστηρίζει ότι πρόκειται για επιθέσεις πρακτόρων της Ρωσίας με ακτινοβολίες μικροκυμάτων.

Οι πράκτορες

Η έρευνα διαπίστωσε ότι πράκτορες των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών πραγματοποίησαν αποδεδειγμένα ταξίδια, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις ταυτίζονται εντυπωσιακά με κρούσματα του Συνδρόμου της Αβάνας σε πολλές πόλεις σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται για τη μονάδα 29155 της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών GRU, η οποία είναι ειδικευμένη σε επιχειρήσεις στο εξωτερικό. Η μονάδα αυτή θεωρείται υπεύθυνη για την επίθεση στον πρώην ρώσο πράκτορα Σεργκέι Σκριπάλ και την κόρη του στη Μεγάλη Βρετανία το 2018, καθώς και για επιθέσεις σε αποθήκες πυρομαχικών σε πολλές χώρες.

Η δημοσιογραφική έρευνα δεν περιορίστηκε στο περιστατικό της Αβάνας το 2016, αλλά επεκτάθηκε και σε άλλες ανάλογες υποθέσεις, όπως το 2014 με θύματα μέλη της αμερικανικής διπλωματικής αντιπροσωπείας στο αμερικανικό προξενείο στη Φρανκφούρτη. Υπάρχουν στοιχεία για εισόδους επώνυμων μελών της υπηρεσίας GRU σε ευρωπαϊκά αεροδρόμια, συμπεριλαμβανομένων της Βιέννης και του Μιλάνου. Στη συνέχεια, οι αναχωρήσεις τους καταγράφηκαν στη Βιέννη αλλά και στο Αμστερνταμ και τη Γενεύη. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, αντίστοιχα στοιχεία μπορούν να βρεθούν και σε άλλες περιπτώσεις, όπως στη Γεωργία, την Κίνα και την Ουκρανία.

Ακουστικά όπλα

Η έρευνα έβγαλε στην επιφάνεια και μία άλλη λεπτομέρεια που ενισχύει το συμπέρασμα ότι η μονάδα 29155 σχετίζεται με τις υποθέσεις του Συνδρόμου της Αβάνας: ένα μέιλ που αντάλλαξε ρώσος αξιωματούχος κατά της διαφθοράς με τον πρώην αναπληρωτή επικεφαλής της μονάδας, Ιβάν Τερέντιεφ, σχετικά με την κάλυψη εξόδων για αποστολές. Σ’ αυτό αναφέρεται και το κόστος για «πιθανές χρήσεις μη θανατηφόρων ακουστικών όπλων σε επιχειρήσεις μάχης σε αστικές περιοχές». Οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ θεωρούν τέτοια όπλα ως πιθανές αιτίες του Συνδρόμου της Αβάνας.

Οι έρευνες για την ανάπτυξη τέτοιων όπλων από Σοβιετική Ενωση, ΗΠΑ, Κίνα ήταν γνωστές ήδη από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Τώρα, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, προέκυψε ένα συγκεκριμένο στοιχείο. Από το 1948, στο Χάρκοβο της Ουκρανίας τρέχει ένα πρόγραμμα που ονομάζεται «Reductor», το οποίο, μεταξύ άλλων, περιελάμβανε τη χρήση ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας για να επηρεάσει βιολογικά αντικείμενα. Με το τέλος της Σοβιετικής Ενωσης το πρόγραμμα μεταφέρθηκε από το Χάρκοβο στη Μόσχα.