Τα ελληνικά φάουλ στον GDPR, οι καταγγελίες και οι έρευνες

Ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία των Δεδομένων, πιο γνωστός ως GDPR, είναι ο ευρωπαϊκός κανονισμός που ορίζει το νομικό πλαίσιο για τη διαχείριση και επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων φυσικών προσώπων, με στόχο τη διαφύλαξη της ιδιωτικότητας. Ο GDPR είναι σε εφαρμογή στην Ευρωπαϊκή Ενωση από το 2018 και θεωρείται ο πιο αυστηρός κανονισμός για την προστασία των προσωπικών δεδομένων διεθνώς. Εφαρμόζεται στην Ελλάδα με τον νόμο 4624/2019.

Ο κανονισμός ήρθε εκ νέου στο προσκήνιο τις τελευταίες εβδομάδες, με την υπόθεση της λίστας e-mail των εγγεγραμμένων στην ιστοσελίδα των αποδήμων για την ψήφο από τον τόπο κατοικίας τους, που φέρεται να έφτασε στα χέρια της ευρωβουλευτού της Νέας Δημοκρατίας Αννας-Μισέλ Ασημακοπούλου, η οποία τη χρησιμοποίησε στο πλαίσιο της πολιτικής της επικοινωνίας ενόψει των ευρωεκλογών. Για την υπόθεση, η αρμόδια Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) ανακοίνωσε στις 4 Μαρτίου πως ερευνά τις καταγγελίες των πολιτών για χρήση προσωπικών στοιχείων τους χωρίς συγκατάθεσή τους.

Την περασμένη Παρασκευή, η Αννα-Μισέλ Ασημακοπούλου ανακοίνωσε πως αποσύρει την υποψηφιότητά της, ενώ παραιτήθηκαν ο τέως γενικός γραμματέας του υπουργείου Εσωτερικών Μιχάλης Σταυριανουδάκης και ο γραμματέας Αποδήμων της Νέας Δημοκρατίας Νίκος Θεοδωρόπουλος. Η αντιπολίτευση, από τη μεριά της, αναζητά ευθύνες στην ηγεσία του υπουργείου, με τη Νίκη Κεραμέως και τον Μάκη Βορίδη (ως πρώην υπουργός) να έχουν μπει στο στόχαστρο.

«Σήμερα (σ.σ: Κυριακή 17/3) καταθέσαμε την πρώτη αγωγή ομογενούς εναντίον του ελληνικού Δημοσίου για τη διαρροή προσωπικών δεδομένων από το ΥΠΕΣ και τη μη λήψη μέτρων ασφαλείας» λέει στα «ΝΕΑ» ο δικηγόρος Βασίλης Σωτηρόπουλος, ο οποίος έχει αναλάβει τις περιπτώσεις αρκετών αποδήμων που έλαβαν e-mail από την ευρωβουλευτή χωρίς τη συγκατάθεσή τους. «Ο ίδιος ο κυβερνητικός εκπρόσωπος είπε ότι η διαρροή έγινε από συνεργάτη του γενικού γραμματέα, οπότε υπάρχει επιβεβαίωση από την πλευρά της κυβέρνησης» συμπληρώνει.

Δεν είναι η πρώτη φορά που πολιτικό πρόσωπο έρχεται αντιμέτωπο με έρευνα της ΑΠΔΠΧ για παραβίαση προσωπικών δεδομένων. «Είναι η τρίτη φορά που καταθέτω μια τέτοια αγωγή κατά του Δημοσίου, το είχα ξανακάνει τη δεκαετία του 2010 σε δύο περιπτώσεις, για διαρροή δεδομένων από την ΕΛ.ΑΣ. και τον Δήμο Αθηναίων» περιγράφει ο νομικός. Επιπλέον, αρκετές είναι σύμφωνα με την ΑΠΔΠΧ και οι περιπτώσεις πολιτικών που έχουν πληρώσει πρόστιμα για παραβίαση του GDPR, ιδιαιτέρως λόγω της αποστολής SMS στα κινητά τηλέφωνα ανθρώπων που δεν είχαν ανάψει το πράσινο φως για τέτοια επικοινωνία.

Η νόμιμη επικοινωνία

Η ΑΠΔΠΧ έχει θεσπίσει, από τον Μάρτιο του 2023, νέο πλαίσιο εξέτασης υποθέσεων πολιτικής επικοινωνίας, με το οποίο ξεκαθαρίζεται το πλαίσιο της νόμιμης πολιτικής επικοινωνίας, βάσει του άρθρου 6 του GDPR, που ορίζει τις περιπτώσεις όπου η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων είναι νόμιμη, προς αποφυγή παρερμηνειών. Σύμφωνα με αυτό, λοιπόν, ο υποψήφιος δεν έχει το δικαίωμα να επεξεργαστεί νόμιμα τα προσωπικά δεδομένα ατόμων αν αυτά έχουν αλιευθεί από το Διαδίκτυο, αν έχουν αγοραστεί από τρίτη εταιρεία (ακόμα κι αν έχει δοθεί συγκατάθεση για την εμπορική χρήση των στοιχείων), αν έχουν συλλεγεί από επαγγελματικούς καταλόγους ή από αναρτημένα στο Διαδίκτυο δημόσια μητρώα για σκοπούς διαφάνειας ή αν ο υποψήφιος χρησιμοποιεί στοιχεία που έχει συλλέξει λόγω προηγούμενης εργασίας του σε δημόσια θέση.

«Από το 2019, πολίτες άρχισαν να κάνουν καταγγελίες απευθείας στην ΑΠΔΠΧ για τέτοιες περιπτώσεις» σημειώνει ο Βασίλης Σωτηρόπουλος, προσθέτοντας χαρακτηριστικά ότι αφορούν κυρίως την Αθήνα. «Σε μικρές πόλεις της περιφέρειας, οι πολίτες δεν ενοχλούνται τόσο πολύ, ίσως να τους αρέσει κιόλας που τους θυμούνται οι πολιτικοί τους». Επιπλέον, υπογραμμίζει ότι τα σημαντικότερα ζητήματα προκύπτουν όταν οι συνεργάτες πολιτικών φεύγουν από ένα πολιτικό γραφείο και πηγαίνουν σε ένα άλλο, όμως, κρατούν τα προσωπικά δεδομένα πολιτών για να τα εκμεταλλευτούν από το επόμενό τους πόστο.