Ζητούμενο η ηθική {LF}στην πολιτική

Η προχθεσινή απεργία, οι μεγάλες διαδηλώσεις, αλλά και το ψήφισμα που υπογράφουν πάνω από ένα εκατομμύριο πολίτες με απαίτηση να μη συγκαλυφθεί το έγκλημα στα Τέμπη φέρνουν στο προσκήνιο την κοινωνική δυσαρέσκεια. Την ώρα που η κυβέρνηση δικαιολογεί τις ακραίες νεοφιλελεύθερες επιλογές της και μετατρέπει την εντολή του 41% σε λευκή επιταγή, η κοινωνία των πολιτών παρεμβαίνει για ένα θέμα ιδιαίτερης ηθικοπολιτικής σημασίας και κατορθώνει την πρώτη νίκη της. Ο Αρειος Πάγος αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη βιαστική περαίωση της ανάκρισης, μεθόδευση που είχε επιβάλει ο υπουργός Δικαιοσύνης, και ορίζει νέο πραγματογνώμονα για να διακριβωθούν οι συνθήκες του δυστυχήματος.

Η κυβερνητική πλευρά είχε σπεύσει να κλείσει τις εργασίες της Εξεταστικής Επιτροπής για να αποφύγει τον συσχετισμό της κοινοβουλευτικής έρευνας με πιθανές πολιτικές και ποινικές ευθύνες που φοβάται ότι περιλαμβάνονται στη δικαστική έρευνα. Η συνεχιζόμενη απροκάλυπτη προστασία στον κ. Κ. Καραμανλή προκαλεί τη δικαιολογημένη αγανάκτηση των συγγενών των θυμάτων και των πολιτών, οι οποίοι στο ψήφισμά τους ζητούν να καταργηθεί η βουλευτική ασυλία και ο νόμος περί ευθύνης υπουργών. Στην ουσία πρόκειται για τη διάσταση μεταξύ πολιτικής και ηθικής που σοβεί εδώ και χρόνια ελέω  παλαιοκομματισμού και διαφθοράς και παροξύνει την πολιτική κρίση. Το φαινόμενο αυτό σφραγίζει μια σειρά κυβερνητικών επιλογών, όπως η προσπάθεια συγκάλυψης των ευθυνών των ελληνικών Αρχών για το ναυάγιο στην Πύλο, αν και καταλογίζονται από την Ευρωπαία Συνήγορο του Πολίτη, καθώς και σωρεία άλλων παραβιάσεων του Κράτους Δικαίου (π.χ. σκάνδαλο των υποκλοπών) που καταγράφονται στο καταδικαστικό για την κυβέρνηση Μητσοτάκη ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου.

Δυστυχώς σε όλες αυτές τις υποθέσεις η κυβέρνηση κατορθώνει να ποδηγετεί τη Δικαιοσύνη, εγκαθιδρύοντας κατεστημένο. Πρόκειται για προϊούσα απαξίωση θεσμών και αξιών, σε μια περίοδο που ελλοχεύει η Ακροδεξιά και επιβάλλει την ατζέντα της στη ΝΔ.

Η δημοκρατική διέξοδος είναι αναγκαία. Προϋποθέτει όμως να ανακτήσει η πολιτική την ηθική της διάσταση, δηλαδή, να ασκείται με ειλικρίνεια και αξιοπιστία υπέρ των συμφερόντων της μεγάλης πλειοψηφίας, να μην υποκύπτει σε επιλογές κατ’ εντολήν μεγάλων οικονομικών συμφερόντων που διευρύνουν τις κοινωνικές ανισότητες και δυσφημούν την πολιτική ως υπόθεση των πλουσίων, προκαλώντας τον αγοραίο λαϊκισμό που έχει ως αποτέλεσμα να αλλοιώνεται η συνείδηση των πολιτών και να παρασύρονται από την απάθεια στη μνησικακία.

Η Νέα Αριστερά με την Ιδρυτική Συνδιάσκεψή της επιδιώκει να ανασυστήσει τη σχέση πολιτικής και ηθικής, προσδίδοντας στην πολιτική απτό κοινωνικό περιεχόμενο. Η ειρήνη άμεσα και παντού, η αντιμετώπιση των μεγάλων κοινωνικών προβλημάτων, όπως το ΕΣΥ και οι πολιτικές φροντίδας, η απαίτηση να καταργηθεί η πατέντα στα εμβόλια και να καταπολεμηθούν τα υπερκέρδη των επιχειρήσεων, η ανάπτυξη της παιδείας ως θεμέλιο της δημοκρατικής διαπαιδαγώγησης του πολίτη, η επαναθεμελίωση της Ευρώπης σε δημοκρατική-κοινωνική-οικολογική βάση, τα ευρωομόλογα για την αμοιβαιοποίηση του χρέους και την πράσινη μετάβαση, η συνειδητοποίηση ότι η κλιματική κρίση καθώς και η αντιμετώπιση της δυσμενούς θέσης των γυναικών και οι έμφυλες ανισότητες επιβάλλουν μια νέα ηθική που θα μπολιάσει την πολιτική.

Σε αυτήν την πορεία η επιδίωξη προγραμματικών συγκλίσεων, προκειμένου να ενισχυθεί η πληθυντική Αριστερά στη σύγκρουσή της με τη Δεξιά, θα ευοδώνεται αναλόγως των κοινωνικών διεργασιών. Μόνο έτσι μπορούν να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις, στον καιρό τους, για τη συγκρότηση ενός συνασπισμού πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων για την προοδευτική διακυβέρνηση και την κοινωνική αλλαγή. Στην πορεία αυτή εξυπακούεται ότι η σοβαρότητα, η απομάκρυνση από τη μεταδημοκρατία που οδηγεί στον εκφυλισμό, όπως φαίνεται με τις εξελίξεις στον ΣΥΡΙΖΑ, είναι αυτονόητο προαπαιτούμενο.

Ο Νίκος Φίλης είναι πρώην υπουργός, στέλεχος της Νέας Αριστεράς