Η άρνηση στον σύγχρονο τρόπο ζωής…

Παλαιοχριστιανοί, Αμις, Μενονίτες. Λέξεις που παραπέμπουν σε θρησκευτικές σέχτες με μακρά μεν παράδοση, οι οποίες όμως παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες ή, έστω, μυστηριώδεις για τη μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων στην εποχή μας. Οσο για τα μέλη των κοινοτήτων που τις ασπάζονται, το πιθανότερο είναι πως ελάχιστοι έχουν γνωρίσει κάποια από αυτά ή, πολύ περισσότερο, έχει συνομιλήσει μαζί τους για την ουσία και το περιεχόμενο της πίστης τους. Ακόμη και η βιβλιογραφία που τους αφορά είναι μάλλον εξαιρετικά φτωχή.

Το σίγουρο είναι πως οι ρίζες τους είναι πολύ παλιές στον χριστιανισμό. Οι αποκαλούμενοι Παλαιοχριστιανοί, για παράδειγμα, ανάγουν την ιστορία τους την ομώνυμη περίοδο, από τον 4ο ως τον 7ο αιώνα μ.Χ., όταν συντελέστηκαν μεγάλες αλλαγές στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, ιδρύθηκε η Κωνσταντινούπολη (το 330) και άρχισε να χρησιμοποιείται και ο όρος Ρωμανία. Οι διωγμοί που είχαν προηγηθεί έκαναν τους Παλαιοχριστιανούς να αναπτύξουν με έντονα χαρακτηριστικά τα στοιχεία της παράδοσης και της κοινότητας και να προσπαθήσουν να παραμείνουν αποκομμένοι από τον έξω κόσμο.

Σε αυτό το πλαίσιο, επέλεξαν να καλύπτουν όσο το δυνατόν αυτόνομα τις βασικές τους ανάγκες, με τη γεωργία και το κυνήγι, να απέχουν από το επίσημο εκπαιδευτικό σύστημα των κυρίαρχων κοινωνικών προτύπων, να κατοικούν σε αυτοσχέδια σπίτια μακριά από τις οργανωμένες πόλεις και κοινότητες, ακόμη και σε σπηλιές και λαγούμια.

Από αυτό τον καμβά προέκυψαν, πρακτικά, οι μεταγενέστεροι Αναβαπτιστές, στους οποίους ανήκουν τόσο οι Μενονίτες όσο και οι Αμις – δύο σέχτες οι οποίες κάνουν σήμερα την παρουσία τους πιο αισθητή στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες για διάφορους λόγους προσφέρουν πρόσφορο έδαφος για τη συνέχεια ή και την ανάπτυξή τους.

Ανάμεσά τους, βεβαίως, υπάρχουν και διαφορές, ορισμένες από τις οποίες κάθε άλλο παρά αμελητέες είναι. Για παράδειγμα, οι Μενονίτες εμφανίστηκαν ως σέχτα τον 16ο αιώνα στην Ελβετία, παίρνοντας το όνομά τους από έναν ολλανδό πάστορα, ως «εναλλακτική» στον προτεσταντισμό και τον καθολικισμό. Αργότερα δε επεκτάθηκαν τόσο στην Αμερική όσο και στη Ρωσία, ενώ εξαρχής πρέσβευαν την ανάγκη της συνειδητής επιστροφής στις ρίζες της χριστιανικής πίστης και την «αναβάπτιση», με όσο το δυνατόν περισσότερη απλότητα στον τρόπο ζωής.

Οσο για τους Αμις, οι οποίοι μορφοποιήθηκαν στη Γερμανία και την Ελβετία κατά τον 17ο αιώνα ενώ αργότερα πέρασαν τον Ατλαντικό και εγκαταστάθηκαν αρχικά στην Πενσιλβάνια, έχουν εξαρχής υιοθετήσει ακόμη πιο αυστηρά και συντηρητικά πρότυπα όσον αφορά τόσο την εμφάνιση όσο και τον καθημερινό τρόπο ζωής τους, απομακρυνόμενοι ακόμη περισσότερο από τις κυρίαρχες κοινωνικές δραστηριότητες. Ετσι, όπως τονίζουν χαρακτηριστικά οι γνωρίζοντες, εάν κανείς συναντήσει στον δρόμο ένα μέλος των Μενονιτών ίσως δεν καταφέρει να τον ξεχωρίσει με την πρώτη ματιά από τους υπόλοιπους ανθρώπους που κυκλοφορούν – κάτι, αντιθέτως, που θα συμβεί μάλλον εύκολα με ένα μέλος των Αμις.