Η μεγαλύτερη τεχνολογική τάση του 2024

Οι κβαντικοί υπολογιστές θα ρίξουν το Internet, αποκρυπτογραφώντας απαραβίαστους μέχρι σήμερα κωδικούς μέσα σε λίγα λεπτά και απειλώντας την ασφάλεια των συναλλαγών. Αυτό, ωστόσο, δεν θα συμβεί φέτος. Η μεγαλύτερη εξέλιξη της χρονιάς θα είναι μια χωρίς προηγούμενο διάδοση των deepfake. Βαθιά κάλπικες εικόνες, βίντεο και ηχητικά «ντοκουμέντα» από γεγονότα που ουδέποτε συνέβησαν, κατασκευασμένα με τη βοήθεια της Παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης (Generative AI), αναμένεται να κατακλύσουν τον παγκόσμιο ιστό, υπονομεύοντας την αλήθεια και απειλώντας τη δημοκρατία.

Φέτος ο μισός πλανήτης έχει εκλογές. Με 3,7 δισεκατομμύρια ανθρώπους σε 70 χώρες να πηγαίνουν στις κάλπες, από τις ΗΠΑ, το Ιράν, την Ινδία, το Πακιστάν (δύο ασταθείς και αντίπαλες πυρηνικές δυνάμεις) μέχρι την Ευρωπαϊκή Ενωση και την Ταϊβάν, και με πολέμους να μαίνονται στην Ουκρανία και τη Γάζα, οι επιπτώσεις των αποτελεσμάτων των εκλογών θα έχουν παγκόσμια εμβέλεια. Τα τελευταία χρόνια η δημοκρατία στον πλανήτη έχει οπισθοχωρήσει· πιστευτά deepfake μπορεί να γείρουν ακόμη περισσότερο την πλάστιγγα εις βάρος της.

Φανταστείτε πόσο θα επηρεάσει τους ψηφοφόρους των ΗΠΑ ένα πλαστό βίντεο την προηγουμένη των εκλογών δείχνοντας τον πρόεδρο Μπάιντεν να καταρρέει και να μην μπορεί να συνέλθει. Η πιθανότητα να επιστρέψει ο Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο (αν δεν το έχουν προηγουμένως σταματήσει τα δικαστήρια) θα αυξηθεί κατακόρυφα.

Μόλις πριν από λίγες μέρες ο πρόεδρος Μπάιντεν κάλεσε τους Δημοκρατικούς ψηφοφόρους να απόσχουν από τις προκριματικές εκλογές του Νιου Χάμσαϊρ και να «φυλάξουν» την ψήφο τους για τις εκλογές του Νοεμβρίου. Παρότι εξόφθαλμα παράλογο, το βίντεο έπεισε αρκετούς πριν αποκαλυφθεί ότι ήταν βαθιά κάλπικο. Ο – χωρίς ηθικές αναστολές – Ντόναλντ Τραμπ πρόσφατα επιδοκίμασε αυτού του είδους τις πρακτικές.

Ta deepfake παίζουν με σημαδεμένη τράπουλα: Ο άνθρωπος από τη φύση του τείνει να πιστεύει ότι οι εικόνες και τα βίντεο που βλέπει (και λιγότερο τα ηχητικά) είναι αληθινά· τα κακά, ψεύτικα και εντυπωσιακά παρουσιασμένα νέα εξαπλώνονται στο Διαδίκτυο 10 φορές γρηγορότερα από τα αληθινά· το κάλπικο υλικό μπορεί πλέον να παραχθεί εύκολα, καθώς το μόνο που απαιτείται είναι ένας υπολογιστής και φθηνό ή δωρεάν λογισμικό· και τα ΜΜΕ χρησιμοποιούν δημοσιογράφους οι οποίοι κατά κανόνα είναι κακοπληρωμένοι, πρόχειροι, βιαστικοί και ανεκπαίδευτοι στο να διαχωρίζουν την ήρα από το στάρι, συμβάλλοντας στη viral διάδοση του πλαστού. Τα deepfake διαβρώνουν την πίστη μας στην αλήθεια και μπορούν να μεταβάλουν τις πεποιθήσεις μας εν μία νυκτί.

Μέχρι πρόσφατα οι άνθρωποι μπορούσαν να ανιχνεύσουν το πλαστό περιεχόμενο, αλλά πλέον έχουν σηκώσει τα χέρια ψηλά. Σε λίγο προβλέπεται να κάνουν το ίδιο και οι μηχανές. Οι οποίες μάλιστα μπορεί να ανιχνεύουν «ψευδή θετικά», θεωρώντας ότι κάτι, όντως γνήσιο, είναι κάλπικο· όπως περίπου στο Facebook, όταν αναρτήσεις θεωρούνται – λανθασμένα – ότι «παραβιάζουν τους όρους της κοινότητας».

Τι πρέπει να γίνει όσο ακόμη είναι καιρός; Αρχικά τα προφανή: Να αυξηθεί η έρευνα για τεχνολογικές λύσεις, να εκσυγχρονιστεί το νομικό πλαίσιο που έχει μείνει απελπιστικά πίσω από τους καιρούς, να χρησιμοποιηθούν συστηματικά οι – έστω ατελείς – εφαρμογές ανίχνευσης και να ευαισθητοποιηθούν οι πολίτες. Επειτα τα επίσης γνωστά, αλλά σχεδόν άπιαστα: να εκπαιδευτούν οι δημοσιογράφοι προκειμένου να μην αναπαράγουν άκριτα ό,τι κυκλοφορεί στην ψηφιακή πιάτσα. Ετσι η δημοκρατία θα αντέξει καλύτερα στις επιθέσεις που δέχεται και η αλήθεια δεν θα διαβρωθεί ανεπανόρθωτα.

O Γιώργος Ναθαναήλ είναι σύμβουλος επιχειρήσεων