Ηταν η γοργόνα η αδελφή του Μεγαλέξαντρου;

Δεν ξέρω για ποιο λόγο αλλά, στα νιάτα μου, σε αυτό το υπέροχο τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι από τον «Καπετάν Μιχάλη» του Νίκου Καζαντζάκη, είχαμε προσδώσει μία, κατά κάποιον τρόπο, επιθεωρησιακή διάσταση. Βάζοντας ένα ερωτηματικό στον στίχο που χρησιμοποιώ σήμερα ως τίτλο, τον λέγαμε τονίζοντας, κάθε φορά, μια διαφορετική λέξη, αλλάζοντας έτσι και την έννοια. (Τώρα που το γράφω, έχω την αίσθηση ότι το έλεγε έτσι σε κάποιο πρόγραμμά του ο Γιώργος Μαρίνος αλλά δεν είμαι σίγουρη). Γιατί το κάναμε; Βασικά, ως αστείο. Αλλά και για να υπονοήσουμε, με κάποιον τρόπο, ότι τίποτα δεν θα πρέπει να θεωρούμε δεδομένο. Ηταν βέβαια και ο μύθος του «Μεγαλέξαντρου». Που είχε κάτι χολιγουντιανό να το πω; Ετσι όπως τα είχαμε διδαχθεί στο σχολείο, δεν ήταν, απλώς, μια ιστορική προσωπικότητα. Υπερπαραγωγή ήταν. Τι Γαυγάμηλα, τι γόρδιοι δεσμοί, τι Κρατεροί, τι Ηφαιστίωνες. Τύφλα να ‘χει ο Αλκιβιάδης, ο άλλος ζεν πρεμιέ της αρχαιότητας που στο κάτω κάτω δεν υπήρξε ποτέ και «πρώτος ρόλος».

Δεν θα πίστευα ποτέ ότι εκείνα τα ανάλαφρα νεανικά αστεία θα επανέρχονταν, δεκαετίες μετά, ως «σοβαρά» ζητούμενα. Με αφορμή ένα μέτριας ποιότητας δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ στο Netflix. Το οποίο, όπως διαβάζω από έγκριτους επιστήμονες, βρίθει ιστορικών ανακριβειών. Αλλά τη, διχασμένη όπως πάντα, κοινή γνώμη δεν τη νοιάζει αυτό. Τι να φτουρήσουν τα ιστορικά γεγονότα μπροστά στο αν ο Μεγαλέξαντρος φιλούσε υπέροχα; Τον Ηφαιστίωνα συγκεκριμένα. Μια «παρονυχίδα» αυτής της συναρπαστικής προσωπικότητας που ουδόλως επηρεάζει το αποτύπωμά του στην Ιστορία. Πολύ περισσότερο τη δική μας ζωή σήμερα. Και όμως, ένα θέμα που το πολύ πολύ να εξελισσόταν σε αυτήν την τελευταία σοσιαλμιντιακή μόδα τύπου «Πώς θα έμοιαζες αν ήσουν ο Ηφαιστίωνας», έγινε μείζον θέμα. Οι λόγοι βέβαια είναι προφανείς. Τσουβαλιάστηκε και ο Μεγαλέξαντρος στο κλίμα των ημερών που, επί της ουσίας, αντιμετωπίζει το σοβαρό θέμα του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών στην πιο απλουστευτική του μορφή: «Εσείς με ποιους είστε; Με τους από ‘δω ή με τους από ‘κει;». Και έρχονται τώρα οι ξένοι, να μας πουν ότι ο στρατηλάτης μας ήταν γκέι και φιλοκοπιόταν αριστερά και δεξιά. Μιλάμε για κοινωνική και ιστορική συνείδηση γυρίνου.

Να την πω την αμαρτία μου, εγώ πιο πολύ θίχτηκα (που λέει ο λόγος) με εκείνη τη δήλωση του Σπύρου Μπιμπίλα ότι είναι φτυστός ο Μεγαλέξαντρος που τον είχα και για κουκλάκι ζωγραφιστό (τον Αλέξανδρο, όχι τον Μπιμπίλα). Αλλά, στ’ αλήθεια τώρα, τι μας νοιάζει αν είχε φιλήσει (με γλώσσα) ο στρατηλάτης τον Ηφαιστίωνα ή τον γιο του Μήτσου του μπακάλη; Αν κοιμόταν με άνδρες, με γυναίκες ή και με τους δύο συγχρόνως; Σε τι θα κάνει πιο ουσιαστική τη ζωή μας; Δεν μπήκε αρκετά η «αστυνομία των σεξουαλικών επιλογών» στα βρακιά των σύγχρονων ανθρώπων; Θέλει να μπουκάρει τώρα και στις πανοπλίες των αρχαίων ημών προγόνων; Και μήπως θα μάθουμε ποτέ την αλήθεια; Εγώ εδώ δεν έχω καταλάβει ακόμη αν, τελικά, ήταν η γοργόνα η αδελφή του Μεγαλέξαντρου – όποια λέξη κι αν τονίσω.