Η κεντροαριστερή αυταπάτη

Συγκαταλέγομαι σε εκείνους που, το διάστημα της κρίσης της προηγούμενης δεκαετίας, και ιδίως την πρώτη πενταετία, από τη χρεοκοπία μέχρι την έλευση στη διακυβέρνηση της χώρας των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, είχαν πάρει πολύ ζεστά την προοπτική δημιουργίας ενός ενιαίου πολιτικού χώρου που θα υλοποιούσε μνημόνια (δηλαδή μεταρρυθμίσεις) και παράλληλα θα έδινε ενιαία έκφραση και παρουσία σε ένα σχήμα κεντροαριστερό. Ενα σχήμα που θα χτιζόταν πάνω σε μια προγραμματική συνεργασία ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ, με την προσθήκη ομάδων και προσωπικοτήτων του χώρου.

Θυμάμαι όσους είχαν ενθουσιαστεί με την ιδέα. Ιδίως ορισμένους ανιδιοτελείς ανένταχτους που πίστευαν ότι, απλώς, θα συναντιόταν ο χώρος που είχε συνειδητοποιήσει γιατί χρεοκοπήσαμε και ότι θα οργάνωνε ένα νέο πολιτικό σχήμα το οποίο, εκείθεν του λαϊκισμού της περιόδου, θα απευθυνόταν σε πολίτες με συγκρότηση εξηγώντας τους ότι έπρεπε να κάνουμε θυσίες για να κερδίσουμε το στοίχημα των μνημονίων και της ανασυγκρότησης. Το 2013, εν μέσω αλλεπάλληλων κρίσεων, επίσης λίγο πριν από τις ευρωεκλογές εκείνης της χρονιάς, συναντήθηκαν 58 πολίτες και θεώρησαν ότι μπορούν να παίξουν πολιτικό ρόλο, πιέζοντας προς τη δημιουργία της μεγάλης Κεντροαριστεράς.

Επειτα από κάποιες εκδηλώσεις, πολλές ανακοινώσεις, ακόμα περισσότερες συσκέψεις, επίσημες και ανεπίσημες, σε ομάδες και σε ολομέλεια, η δυναμική του εγχειρήματος ξεφούσκωσε – χρησίμευσε απλώς για να εκφραστούν αργότερα διάφορες φιλοδοξίες στο ΚΙΝΑΛ. Αν σήμερα δει κανείς εκ των υστέρων τα πρόσωπα που είχαν συνεργαστεί στο πλαίσιο της κίνησης των 58 θα καταλάβει το ανέφικτο της προσδοκίας. Ολα τους είναι πρόσωπα με περγαμηνές και αξία, με ανησυχία για την πορεία της χώρας και με συστηματικές παρεμβάσεις στη δημόσια ζωή. Αλλά εκ των υστέρων παρατηρώντας, οι διαφορετικές πορείες που ακολούθησαν δείχνουν την αδυναμία συνεκτικής έκφρασης προσωπικοτήτων με διαφορετικές προσεγγίσεις αλλά και διαφορετικές ατομικές φιλοδοξίες.

Δεν είναι τυχαίο ότι κάποια από τα πρόσωπα των 58 σήμερα βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση, κάποια άλλα πέρασαν ή βρίσκονται στον ΣΥΡΙΖΑ, ορισμένα δραστηριοποιήθηκαν στο Ποτάμι ενώ κάποια συνεχίζουν να παρεμβαίνουν για μεταρρυθμίσεις για τις οποίες ακόμα η ελληνική κοινωνία τρώγεται με τα ρούχα της – όπως, π.χ., τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Μπορεί μάλιστα οι 58 να μην τελεσφόρησαν, αλλά κατόπιν ήρθε το Ποτάμι – όπου και, μέσα σε λίγα χρόνια, φάνηκε το όριο του δυναμισμού ενός χώρου που αυτοπροσδιορίστηκε μεταρρυθμιστικός. Αποδείχτηκε δηλαδή ότι όσοι στηρίξαμε την εκσυγχρονιστική Κεντροαριστερά είχαμε αυταπάτες.

Χρειάστηκε να κερδίσει την ηγεσία της ΝΔ ο Κυριάκος Μητσοτάκης για να αποκτήσει όγκο η δυνατότητα μιας αντιΣΥΡΙΖΑ λύσης που θα μπορούσε να εργαστεί για την ανασυγκρότηση. Χρειάστηκε, δηλαδή, μια σοβαρή ηγεσία στο συντηρητικό κόμμα του παραδοσιακού δικομματισμού για να προχωρήσει η χώρα.

Χθες, σε αθηναϊκό θέατρο, και υπό τις σημερινές συνθήκες, έγινε μια νέα σύναξη ενδιαφερομένων να αναβιώσουν ένα κεντροαριστερό σχήμα – αυτή τη φορά, το σχήμα αυτό επιδιώκεται να έχει αντιδεξιό, δηλαδή αντιμητσοτακικό χαρακτήρα. Επιδιώκεται, δηλαδή, μια κίνηση για μια Κεντροαριστερά που θα επιδιώκει ακριβώς το αντίθετο από την επιδίωξη των αλήστου μνήμης 58: την παλιννόστηση ενός προοδευτισμού, που ήδη κατά μόνας κάνει καθημερινές ασκήσεις ανατροπής της μεταρρυθμιστικής πορείας της χώρας – και εκτός των άλλων υποθάλπει τα ίδια φαινόμενα, του ελληνικού εξαιρετισμού, της ανομίας και του αντιδυτικισμού (εκφρασμένου ως αντικαπιταλισμού, καλυμμένου αντισημιτισμού και σκεπτικισμού για την υποστήριξη της Ουκρανίας), όπως στην αρχή της κρίσης.

Μπορεί ένα τέτοιο σχήμα να έχει δυναμική; Λέτε να ξεχάσαμε τόσο γρήγορα;