Από τη «Διακήρυξη των Αθηνών» στη «Γαλάζια Πατρίδα»

Πριν προλάβει να στεγνώσει το μελάνι από την υπογραφή της Διακήρυξης των Αθηνών της 7ης Δεκεμβρίου, όπου τα συμβαλλόμενα «μέρη δεσμεύονται να απέχουν από κάθε δήλωση, πρωτοβουλία ή ενέργεια που θα μπορούσε να υπονομεύσει ή να απαξιώσει το γράμμα και το πνεύμα αυτής της Διακήρυξης ή να θέσει σε κίνδυνο τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή τους», η Τουρκία επαναφέρει στο προσκήνιο το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Σε μια προσπάθεια να καταδείξει τη θέση και τον ρόλο της ως αναδυόμενης δύναμης στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου – Αιγαίου, θα επιδείξει πολιτική κύρους-γοήτρου προβάλλοντας τη ναυτική της ισχύ με τη δοκιμή της τορπίλης βαρέος τύπου ΑΚΥΑ (27/12/2023). Οπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο πρόεδρος της αμυντικής βιομηχανίας της Τουρκίας Haluk Gorgun: «Αυτή (η τορπίλη) θα είναι μια αποτρεπτική δύναμη για το πολεμικό μας ναυτικό, για την προστασία της “Γαλάζιας Πατρίδας” και την προστασία των δικαιωμάτων μας στην περιοχή».

Ακολούθως ο τούρκος υπουργός Αμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ θα διευρύνει τη θαλάσσια κυριαρχία και στον εναέριο χώρο εισάγοντας την έννοια της «Εναέριας Πατρίδας», προδηλώνοντας την αποφασιστικότητα της Αγκυρας να προστατεύσει τη “Γαλάζια” και “Εναέρια Πατρίδα” της.

Για να γίνει κατανοητή η τάξη μεγέθους του ρόλου και της θέσης που καλείται να πραγματώσει η Τουρκία με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», ο Γιασάρ Γκιουλέρ προσημειώνει: «Οι ναυτικές μας δυνάμεις προστατεύουν τα δικαιώματα και τα συμφέροντά μας στη “Γαλάζια Πατρίδα μας” με αποφασιστικότητα, κυματίζουν την ένδοξη σημαία μας με τιμή από τον Ατλαντικό μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό και αναλαμβάνουν διεθνείς αποστολές».

Σύμφωνα με τον εμπνευστή της τουρκικής θαλάσσιας γεωπολιτικής για τον 21ο αιώνα, του απόστρατου τούρκου ναυάρχου  Τζεμ Γκιουρντενίζ, εν έτει 2006, το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» συνίσταται σε δύο πυλώνες:

«Ο πρώτος έχει σκοπό να υποδείξει τις τουρκικές περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας υπό εθνική κυριαρχία, όπως τα χωρικά ύδατα, η υφαλοκρηπίδα, η ΑΟΖ. Ο δεύτερος σκόπευε να δημιουργήσει μια θαλάσσια κοσμοθεωρία για την Τουρκία».

Λαμβάνοντας υπόψη τις συστατικές παραμέτρους του τουρκικού στρατιωτικού δόγματος, δηλαδή την προβολή θαλάσσια ισχύος, τον αυξημένο ρόλο του τουρκικού ναυτικού «στον ανταγωνισμό γεωπολιτικής ισχύος, τις ενεργητικές επιχειρήσεις και τη ναυτική διπλωματία» και την εξέλιξη-διαρκή ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, είναι ηλίου φαεινότερων ότι η άσκηση περιφερειακής ηγεμονίας είναι ο αξονικός στόχος των διαμορφωτών της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.

Οπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο τούρκος πρόεδρος Ρετζίπ Ταγίπ Ερντογάν: «Υπερασπιζόμαστε θαρραλέα τα συμφέροντα του έθνους μας κάνοντας τα σωστά βήματα την κατάλληλη στιγμή, τόσο στη διπλωματία όσο και σε στρατιωτικό πεδίο.[…] Η ισχυρή βούλησή μας να προστατεύσουμε τη “Γαλάζια Πατρίδα” μας από το Αιγαίο μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο είναι ένα από τα παραδείγματα αυτά».

Υπό αυτό το πρίσμα δύναται να υποστηριχθεί ότι το στρατηγικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» εδράζεται σε γεωστρατηγικά συμφέροντα και παρωθείται από την απληστία της Αγκυρας για υπέρμετρα εδαφικά, οικονομικά, πολιτικά και πολιτισμικά οφέλη.

Ο Διονύσης Τσιριγώτης είναι επίκουρος καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς