Πάγωσε η τσιμινιέρα

Διαθέτει ο Κυριάκος Πιερρακάκης σε υπερεπάρκεια ό,τι αποτελεί σπάνιο είδος στον ελληνικό δημόσιο βίο: την κοινή λογική. Ενώ ορισμένοι θερμοκέφαλοι τον συμβούλευαν να συγκρουστεί, ως και να καταστείλει βίαια τους φοιτητές που αντιδρούν στο νομοσχέδιο για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, εκείνος απλώς ανακοίνωσε ότι οι εξετάσεις μπορούν να διεξαχθούν ψηφιακά. Οι διοικήσεις κάποιων σχολών δεν το δέχθηκαν υποστηρίζοντας πως απειλείται το αδιάβλητό τους. Λεπτομέρεια. Στο επόμενο; Στο μεθεπόμενο εξάμηνο; Θα έχει φτιαχτεί η πλατφόρμα που δεν θα επιτρέπει ζαβολιές και σκονάκια. Η λειτουργία συνεπώς της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, αν εξαιρέσουμε τα εργαστήρια, δεν θα μπορεί να παρακωλυθεί από καταλήψεις. Το ισχυρότερο ίσως όπλο του φοιτητικού κινήματος θα έχει αχρηστευθεί.

Ας μη σπεύσουμε να πανηγυρίσουμε. Ακόμα και αν υποστηρίζουμε ολόθερμα την απελευθέρωση της παιδείας από τις δαγκάνες του κράτους, το να στερείται μια κοινωνική ομάδα κάθε δυνατότητα δυναμικής αντίδρασης απέναντι σε αποφάσεις τρίτων που την αφορούν δεν προοιωνίζεται τίποτα καλό. Εκτός και αν μας αρκεί οι πολιτικές συγκρούσεις να συμβαίνουν μέσα στη Βουλή, με τους βουλευτές να στοιχίζονται –πλην εξαιρέσεων– πίσω από την κομματική τους γραμμή. Ή στα τηλεοπτικά πάνελ, σκυλοκαβγάδες κατά κανόνα, ρητορείες καφενείου, προς εκτόνωση και προς διασκέδαση του κοινού.

Από όταν κατάλαβε η εργατική τάξη τον εαυτό της, η απεργία αποτελούσε την ύστατη αντίδρασή της. Κάθε που τα πράγματα ζόριζαν στο μη περαιτέρω, όποτε η εξουσία –οικονομική ή πολιτική– της έφερνε την ψυχή στο στόμα, οι μηχανές έσβηναν. Τα χειρόφρενα ανέβαιναν. Οι άνθρωποι του σκληρού μόχθου κύκλωναν τα εργοστάσια, ξάπλωναν στις γραμμές των τρένων, περιφρουρούσαν την κινητοποίησή τους από τυχόν απεργοσπάστες που θα κουβαλούσε η εργοδοσία.

Δεν ήταν εύκολη απόφαση η απεργία. Σήμαινε πως θα έχανες το μεροκάματο. Οτι θα αντιμετώπιζες, εσύ και τα παιδιά σου, το φάσμα της πείνας. Επρόκειτο για έναν αγώνα αντοχής. Ποιος θα κρατούσε περισσότερο; Εσύ νηστικός; Ή το αφεντικό δίχως προϊόν προς πώληση, τα μαγαζιά με άδεια ράφια, η χώρα χωρίς συγκοινωνίες; Σήμαινε επίσης πως θα σε έβαζαν στο μάτι. Αφορμή θα έψαχναν για να σε απολύσουν, η αστυνομία εφεξής θα σε θεωρούσε ταραχοποιό, εχθρό του καθεστώτος, άρα και της πατρίδας. Ηθελε κότσια.

Ηθελε και φαντασία, ιδίως όταν όσοι διεκδικούσαν μια καλύτερη ζωή δεν χειρίζονταν τα μέσα παραγωγής. Η αριστοφανική έμπνευση της σεξουαλικής απεργίας –οι γυναίκες της Αθήνας να στερούν από τους άντρες τη μεγαλύτερη απόλαυση, πιέζοντάς τους να τερματίσουν το πόλεμο– το τέχνασμα της Λυσιστράτης υπήρξε ιδιοφυές. Για αυτό μάλλον παρέμεινε στον χώρο της λογοτεχνίας. Οχι πως οι κοινωνικοί αγώνες, στην ηρωική τουλάχιστον εποχή τους, ήταν αντιερωτικοί. Κάθε άλλο. Θυμίζω πως ο Μάης του ’68 ξεκίνησε με τα αγόρια να διαμαρτύρονται επειδή τους απαγορευόταν να κοιμούνται στις εστίες των κοριτσιών.

Τον τελευταίο μισό αιώνα –αλίμονο–, στην Ελλάδα τουλάχιστον, το εργατικό, το φοιτητικό, κάθε σχεδόν κίνημα, απομυθοποιήθηκε σταδιακά και εκφυλίστηκε. Καπελωμένο από τα κόμματα, ατελέσφορο συνήθως, πήρε τον χαρακτήρα μιας επαναστατικής γυμναστικής, στην οποίαν συμμετείχαν ολοένα και λιγότεροι. Ακόμα κι όταν τα αιτήματα ικανοποιούνταν, η νίκη αποδεικνυόταν όχι σπάνια πύρρειος. Ποιο το όφελος να οδηγήσεις, απεργώντας, μια βιομηχανία στο λουκέτο; Ο εργοδότης θα έχει κάνει τα κουμάντα του, ίσως ακόμα και να του προσφέρεις άλλοθι. Εσύ θα μείνεις άνεργος. Πόσο αλήθεια επιβαρύνονται οι φτωχότεροι ιδίως φοιτητές όταν χάνονται δύο και τρεις εξεταστικές για να φανεί το κίνημα ανυποχώρητο; Πόσο γελοιοποιείται η απεργία πείνας όταν τη χρησιμοποιεί επικοινωνιακά ο Κουφοντίνας φροντίζοντας να τη διακόψει εγκαίρως;

Ο Πιερρακάκης διέρρηξε ουσιαστικά ανοιχτές πόρτες. Η ζωή αλλάζει ραγδαία οδηγώντας στο περιθώριο τους παλαιάς κοπής συνδικαλιστές. Κάνοντας τις κινητοποιήσεις τους να φαντάζουν έωλες, αν όχι και γραφικές. Κι ενώ οι ανισότητες διευρύνονται, η καθημερινότητα των μη προνομιούχων δυσκολεύει, η κοινωνική κινητικότητα περιορίζεται, ο κόσμος παρακολουθεί βουβός. Η τσιμινιέρα έχει προ πολλού παγώσει. Την κλαίμε ανεβάζοντας τραγούδια στο Διαδίκτυο.