NON PAPER

Οταν (πραγματικά) άλλαξε ο κόσμος

Πάμε πίσω στο 1984. Χρονολογία συμβολική. Αυτή που, πριν από 35 χρόνια, ο Τζορτζ Οργουελ είχε ορίσει ως χρονική πλατφόρμα του ομώνυμου δυστοπικού μυθιστορήματός του. Σαν να θυμάμαι, πολύ αχνά, ότι είχαν γίνει, τότε, κάποιες αναφορές για το «πλήρωμα του χρόνου» έτσι όπως το είχε προβλέψει ο βρετανός συγγραφέας. Και προφανώς θα νιώθαμε πολύ ευτυχείς που είχε διαψευστεί. Μια χαρά ήμασταν εμείς εδώ και πιο «ελεύθεροι» από ποτέ. Είχαμε ΠΑΣΟΚ και «ο χαφιές που μας ακολουθεί» ήταν εικόνα που ανήκε οριστικά στο παρελθόν.

Στις ΗΠΑ πάλι συνέβαιναν άλλα. Ειδικά στον χώρο της τεχνολογίας. Και ένας τύπος 29 ετών που θα μπορούσε, με το ωραίο σώμα του και τα μαλλιά – λασπωτήρα, να είναι και μοντέλο διαφήμισης των Bloomingdales, παρουσίασε, στις 24 Ιανουαρίου, ένα «μηχάνημα» που θα άνοιγε τον δρόμο ώστε να γίνουν οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές οικιακές συσκευές. Ο τύπος ήταν ο Στιβ Τζομπς. Και το «μηχάνημα» το πρώτο Macintosh. Και δεν νομίζω ότι ήταν τυχαία η επιλογή της ημερομηνίας. Δύο ημέρες πριν, ήταν το Super Bowl, ο τελικός του πρωταθλήματος αμερικανικού ποδοσφαίρου και ήδη από τότε οι διαφημίσεις που έπαιζαν στα μάτριξ του γηπέδου υπερκοστολογούνταν λόγω της τεράστιας τηλεθέασης (εκείνη τη χρονιά, για παράδειγμα, τον αγώνα παρακολούθησαν περίπου εβδομήντα οκτώ εκατομμύρια τηλεθεατές). Ανάμεσα στις διαφημίσεις ήταν και η πρώτη του Macintosh. Σκηνοθετημένη από τον Ρίντλεϊ Σκοτ (στα πολύ επάνω του τότε αφού είχε ήδη γυρίσει «Αλιέν» και «Blade Runner») και εμπνευσμένη από τον Οργουελ.

Τα πρώτα, ασπρόμαυρα, πλάνα παρέπεμπαν στην ατμόσφαιρα του «1984». Ορδές από ανέκφραστους άντρες, ομοιόμορφα ντυμένους που περπατούσαν σαν ρομπότ. Και σε μία οθόνη, η φιγούρα και η ανατριχιαστική φωνή του Big Brother. Και η θολούρα της δυστοπίας. Αίφνης εμφανίζεται ένα κορίτσι, η πρώτη και η μόνη έγχρωμη παρουσία στην ταινία. Με σορτσάκι και φανελάκι σε έντονα χρώματα και ένα μεγάλο σφυρί στο χέρι. Τρέχει προς την οθόνη και κάποιοι προσπαθούν να τη σταματήσουν. Της φεύγει το σφυρί από τα χέρια και σκάει στην οθόνη του Big Brother, την κάνει θρύψαλα. Και τότε, πέφτει το μήνυμα: Γιατί το 1984 δεν θα είναι σαν το «1984». (Τον διάβαζε τον Οργουελ ο Τζομπς ή, έστω, ο διαφημιστής του).

Για την ιστορία, η προβολή εκείνης της 60 δευτερολέπτων διαφήμισης στο Super Bowl στοίχισε στον Τζομπς, με τη σημερινή αξία του δολαρίου, περίπου δυόμισι εκατομμύρια δολάρια. Οι πωλήσεις του Mac όμως ξεπέρασαν την πρώτη χρονιά τις 370.000, σε σχέση με τις 250.000 που υπολόγιζαν. Η αρχική τιμή του, πάντα σε σημερινά χρήματα, ήταν 7.400 δολάρια αλλά και αυτή σύντομα θα μειωνόταν. Είχε μνήμη 128 Kb (ναι, καλά διαβάσατε) και βάρος πάνω από εφτά κιλά. Ωστόσο διαφημιζόταν ως μια συσκευή που θα μπορούσε κάποιος να την πάρει μαζί του στο αεροπλάνο. Στην παρουσίαση του Macintosh επιλέχθηκε ως μουσική επένδυση το Chariots of Fire του Βαγγέλη Παπαθανασίου. Και, όταν εμφανίστηκε στην οθόνη το πρόσωπο του Τζομπς, ο οποίος ήταν ούτως ή άλλως στη σκηνή, το χειροκρότημα του κοινού ήταν αποθεωτικό. Εκτός όλων των άλλων, είχε γεννηθεί και ο πρώτος επιχειρηματίας ροκ σταρ.

1984

Βεβαίως και το 1984 δεν ήταν σαν το «1984». (Ναι, ναι ξέρω. Θα πεταχτούν τώρα οι φοβικοί με την τεχνολογία για να μας πουν ότι, σήμερα, το διαδικτυακό μας αποτύπωμα, δίνει στον καθένα τη δυνατότητα να μας παρακολουθεί). Ηταν ωστόσο μια χρονιά που δρομολογήθηκαν αλλαγές οι οποίες, έως σήμερα, επηρέασαν, με εντελώς διαφορετικό τρόπο από αυτόν που είχε φαντασθεί ο Οργουελ, τα πάντα. Την επικοινωνία, τις πηγές γνώσης, την έννοια της πληροφόρησης και της παγκοσμιοποίησης, τη ζωή εντός και εκτός σπιτιού. Ο κόσμος άλλαξε. Όχι λόγω του ηλεκτρονικού υπολογιστή αλλά διότι κάποιοι μερίμνησαν και φρόντισαν ώστε αυτό το θαύμα της τεχνολογίας να είναι προσιτό σε όλους σχεδόν. Και ξέρουμε όλοι πώς λέγεται αυτό.