«Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα»

Δεν χρειάζεται ο πρώτος στίχος ενός θαυμάσιου τραγουδιού του Νίκου Γκάτσου με τον έμμεσα καταγγελτικό του τόνο για να αποφανθούμε πως ακόμη και σε ανώμαλες περιόδους, η κάθε μεγαλοστομία που ακούγεται –ιδιαίτερα στον χώρο της πολιτικής– θα έπρεπε να προκαλεί το αντίθετο ακριβώς αποτέλεσμα σε σχέση με το αναμενόμενο. Ακόμη και αν ενθουσιάζει ως προοπτική, να δημιουργεί μια τεράστια επιφύλαξη ή και δυσπιστία και επομένως αντί να προσελκύει να απομακρύνει γοργά τον άνθρωπο που θέλει να συγκινήσει προκειμένου να τον εξασφαλίσει ως θιασώτη της. Και όποιον συμβαίνει να την εκστομίζει, να τον χαρακτηρίζει ως εσαεί ανακόλουθο και αναξιόπιστο.

Οπως μετέδωσε το avgi.gr ο Στέφανος Κασσελάκης στην εναρκτήρια εισήγησή του στις Σπέτσες έθεσε ως στόχο την ανασυγκρότηση εκ βάθρων του κράτους «ώστε να καταστεί αποδοτικό και να λειτουργεί για όλους». Ας προσέξουμε τη λέξη κλειδί. Δεν πρόκειται για μια οποιαδήποτε ανασυγκρότηση, αλλά για μια ανασυγκρότηση «εκ βάθρων». Δηλαδή μια ανασυγκρότηση που με όρους ηθικής τάξεως θα ήθελε δεκαετίες προκειμένου να επιτευχθεί, να μοιάζει πως είναι κατορθωτή στη διάρκεια μιας διακυβέρνησης όπως την ασκεί ένα συγκεκριμένο κόμμα – δηλαδή το περισσότερο μέσα σε μια οκταετία.

Χωρίς να αναρωτηθούμε πόσοι στα αλήθεια θα ήθελαν να ξυπνήσουν ένα πρωί και μέσα σε ένα τόσο σύντομο χρονικό διάστημα να έχουν αλλάξει όλα γύρω τους, ας σκεφτούμε πιο προσγειωμένα, δηλαδή πως όσο καταδικαστέα και αν είναι μια κατάσταση δεν συγκροτήθηκε ποτέ κατά τύχη και όσους συνετέλεσαν στη διαμόρφωσή της δεν μπορείς να τους εξαφανίσεις ως διά μαγείας ώστε να επιτύχεις και μάλιστα εκ βάθρων την αναδιαμόρφωσή της.

Μια πρόχειρη ματιά μέσα στην ιστορία πείθει πως η πολιτική πρωτοβουλία δεν απέδωσε ούτε καν ελάχιστα, όταν ο ηθικός παράγοντας, εννοημένος σε μια ευρύτατη βάση, καθυστερούσε. Ακριβώς γιατί ένας τόσο υψηλός στόχος, όπως «η εκ βάθρων ανασυγκρότηση» που μας προϋποθέτει όλους προκειμένου να υλοποιηθεί, με το να προϋποθέτει ταυτόχρονα και πολλή δουλειά και πολλή αγωνία, μεταβάλλεται σε μια πρώτης τάξεως προτροπή ώστε ο καθένας να αισθάνεται πως αν ολιγωρήσει σε σχέση πάντα με τον υψηλό στόχο της εκ βάθρων ανασυγκρότησης, δεν πρόκειται να ζημιωθεί ο ίδιος στο ελάχιστο, αφού υπάρχουν πάντα τόσοι άλλοι για να βγάλουν «τα κάστανα από τη φωτιά».

Το απορίας άξιον όμως είναι πώς μια εξαγγελία όπως αυτή της ανασυγκρότησης εκ βάθρων ενός κράτους με τόσο βεβαρημένο παρελθόν, να έχει δηλαδή πάμπολλες φορές ανακοινωθεί και εξίσου πάμπολλες να έχει διαψευστεί, να δίνει την ευχέρεια στον οποιονδήποτε κύριο Κασσελάκη να πιστεύει πως με την επαναδιατύπωσή της μπορεί να λειτουργήσει ως κάτι πρωτάκουστο γιατί ακριβώς είναι ο ίδιος που την επιχειρεί. Κάποιος λόγος θα υπάρχει ώστε να φαντάζεται κανείς πως η κοινοτοπία μπορεί να εισπραχθεί ως πρωτοτυπία και ότι η μνήμη των ανθρώπων δεν έχει απλώς απολύτως αδρανήσει, αλλά έχει νεκρωθεί εντελώς.

Η πολιτική δεν είναι μια αποθήκη εννοιών ώστε να βάζει κανείς το χέρι του μέσα και να ανασύρει οποιαδήποτε του καπνίσει προκειμένου να την εφαρμόσει. Πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για μια έννοια που ενώ θα την έχει με τη σειρά του εξίσου ταλαιπωρήσει όσο και άλλοι παλαιότερα, θα του δίνει την ευχέρεια να χρεώνει την αποτυχία της στο γεγονός ότι είχε βάλει τον πήχη τόσο ψηλά ώστε να μπορεί τώρα να ορθώνεται ανεύθυνος μέσα από τα ερείπια.