Επιστολική και εκβιαστική

Λόγοι μεθόδου αλλά και ουσίας καθιστούν αδικαιολόγητη την ξαφνική κυβερνητική κίνηση να «επεκτείνει», με τον τρόπο που το κάνει, το δικαίωμα ψήφου δι’ αλληλογραφίας των Ελλήνων του εξωτερικού και στις εθνικές εκλογές. Σε τέτοιας σημασίας ζητήματα, που συνδέονται με τον πυρήνα της δημοκρατίας, δεν χωρούν αιφνιδιασμοί, παγίδες και βιασύνη. Η κυβέρνηση είχε κάνει το ίδιο, φέρνοντας στη Βουλή το υπό συζήτηση νομοσχέδιο, χωρίς καμία συνεννόηση με τα άλλα κόμματα και υπό τη σημαία της «μεγάλης μεταρρύθμισης», ενώ αποτελεί τεχνική ρύθμιση (το ότι είναι προς τη σωστή κατεύθυνση δεν την καθιστά αυτομάτως μεταρρύθμιση ουσίας).

Παρά τον αιφνιδιασμό, τα κόμματα της αντιπολίτευσης, πλην ΚΚΕ και ακροδεξιών, ανταποκρίθηκαν θετικά στην αλλαγή, γνωρίζοντας ότι το νομοσχέδιο, όπως είχε διαβεβαιώσει η κυβέρνηση αλλά και όπως έλεγε ρητά το ίδιο το υπό ψήφιση κείμενο, είχε ως αντικείμενο να εισαγάγει τη λεγόμενη «επιστολική ψήφο» στις ευρωεκλογές και όχι στις βουλευτικές εκλογές. Η υπουργός δεν είναι, φοβούμαι, πειστική στην αιτιολόγηση του νέου αιφνιδιασμού: διόλου «αυτονόητη» δεν είναι μια τέτοια εκ πλαγίου και χωρίς συζήτηση επέκταση, ενώ το γεγονός ότι την επιστολική ψήφο «τη συζητούμε πέντε δεκαετίες», θα έπρεπε να κάνει το πολιτικό σύστημα, τώρα που ορθώς την αποφάσισε, πιο προσεκτικό, όχι πιο  τσαπατσούλικο.

Η κυβερνητική «ντρίμπλα», εκτός από την έλλειψη σεβασμού που αναδίνει, έναντι των συμφωνημένων και έναντι των άλλων κομμάτων, είναι και θεσμικά προβληματική.

• Πρώτον, γιατί επιφέρει αλλαγή σε ζήτημα ουσίας μέσω εκπρόθεσμης τροπολογίας, κάτι που το Σύνταγμα απαγορεύει (άρθρο 73, παρ. 3 και 5).
• Δεύτερον, γιατί, ενώ η κάπως βιαστική εισαγωγή της επιστολικής ψήφου δικαιολογούνταν ενόψει της συγκυρίας – ώστε να προλάβουμε τις ευρωεκλογές του Ιουνίου – και της αρκούσε η απλή πλειοψηφία για να περάσει, η ψήφος στις εθνικές εκλογές είναι πολύ πιο περίπλοκο ζήτημα – χρειάζονται, μεταξύ άλλων, σίγουρα ρυθμίσεις σχετικές με τις εκλογικές περιφέρειες – και απαιτεί υπερψήφιση από 200 βουλευτές  (άρθρο 51,4 Συντάγματος).
• Τρίτον, γιατί και από πλευράς εφαρμογής είχε νόημα να δοκιμαστεί πρώτα ο νέος θεσμός στις ευρωεκλογές και μετά να επεκταθεί και συμπληρωθεί – υπάρχει, εξάλλου, χρόνος ώστε να ισχύσει στις επόμενες εθνικές εκλογές.

Πράττοντας όπως έπραξε, η κυβέρνηση καταλήγει να υπονομεύει την αρχική θετική πρωτοβουλία της, αφού δικαιολογεί αιτιάσεις της αντιπολίτευσης περί χειραγώγησης και βούλησης για άντληση μικροκομματικού οφέλους. Σχεδόν δικαιώνει όσα κόμματα έμειναν εξαρχής καχύποπτα, χάνει πιθανότατα, σήμερα, τις ψήφους της αντιπολίτευσης για την ενόψει των ευρωεκλογών ρύθμιση, ενώ δυσχεραίνει τη συγκέντρωση των 200 ψήφων, όταν θα έρθει η ώρα των εθνικών εκλογών. Κι όλα αυτά, για ποιο λόγο άραγε; Από βιασύνη και υπερβολική αίσθηση ισχύος, θα έλεγα, και από έλλειψη σεβασμού στο Σύνταγμα – όπως ακριβώς κάνει και σε σχέση με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος