Η ενημέρωση είναι η ψυχή της Δημοκρατίας

Η πολιτική υποτίθεται ότι έχει να κάνει με την πειθώ, αλλά πάντα την καταδιώκει η παγίδα της προπαγάνδας. Πολλοί υπεύθυνοι πολιτικής καμπάνιας δεν φείδονται αθέμιτων μέσων προκειμένου να περάσουν το μήνυμά τους, άλλοτε με θετικό πρόσημο, άλλοτε με αρνητικό για τον αντίπαλο.

Και επειδή οι εκλογές αφορούν ανθρώπους και όχι αγγέλους… το ψέμα και η καλλιέργεια fake news πάντα ενδημούσαν στη διαδικασία.

Ομως, καθώς ο κόσμος θα εισέλθει σε μια σειρά εκλογών το 2024, κάτι νέο προκαλεί μεγάλη ανησυχία. Στο παρελθόν, η παραπληροφόρηση δημιουργήθηκε πάντα από τον άνθρωπο. Η πρόοδος, όμως, στην τεχνητή νοημοσύνη (AI) – με μοντέλα που μπορούν να δημιουργήσουν ρεαλιστικές εικόνες από ψεύτικο κείμενο – καθιστούν δυνατή τη συνθετική προπαγάνδα. Ο φόβος είναι ότι οι εκστρατείες παραπληροφόρησης μπορεί να διογκωθούν το 2024, τη χρονιά δηλαδή που περίπου 4 δισεκατομμύρια ψηφοφόροι, συμπεριλαμβανομένων της Αμερικής, της Βρετανίας, της Ινδίας, της Ινδονησίας, του Μεξικού, της Ταϊβάν και της ΕΕ, ετοιμάζονται να ψηφίσουν.

Μέχρι πρόσφατα, ο μεγαλύτερος αντίκτυπος της παραπληροφόρησης ήταν απλώς η κρίση στην εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς. Τώρα όμως, η παραπλανητική χρήση της ΑΙ μπορεί να αλλοιώσει και την αντίληψη που έχει ο ψηφοφόρος συνολικά για την έννοια και την υπόσταση της πληροφόρησης. Επειδή, δηλαδή, δεν θα ξέρει τι να πιστέψει και τι όχι, ελλοχεύει ο κίνδυνος να μην πιστέψει τίποτε και κανέναν. Αυτός είναι ο απώτερος σκοπός των fake news και των deepfakes. Η πλήρης ισοπέδωση. Η εμπέδωση γενικότερου κλίματος πολιτικής και δημοσιογραφικής απαξίωσης.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί άρα να προκαλέσει σύγχυση. Στο Μπανγκλαντές, του οποίου οι εκλογές είναι αυτόν τον μήνα, η προεκλογική περίοδος έχει πλημμυρίσει με παραπληροφόρηση που δημιουργήθηκε από την τεχνητή νοημοσύνη. Είναι ο πρώτος εκλογικός κύκλος όπου θα δούμε τα αποτελέσματα της τεχνητής νοημοσύνης στις εκστρατείες.

Το 2023 η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιήθηκε ήδη για να αμαυρώσει τις προεκλογικές εκστρατείες. Στις δημοτικές εκλογές του Σικάγου κυκλοφόρησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ένα καλά δουλεμένο βίντεο με τη φωτογραφία ενός υποψηφίου και μια ηχογράφηση. Φαινόταν ότι ήταν υπέρ της αστυνομικής βίας, με αποτέλεσμα να βλάψει τη δημόσια εικόνα του. Ενα άλλο περιβόητο deepfake συνέβη δύο ημέρες πριν από τις εκλογές στη Σλοβακία. Δημοσιεύτηκε ηχογράφηση με τις φωνές του αρχηγού του κόμματος της Προοδευτικής Σλοβακίας, Μιχάλ Σιμέτσκα, και ενός δημοσιογράφου. Οι δυο τους συζητούσαν πώς να νοθεύσουν την ψηφοφορία. Τα πάντα είχαν δημιουργηθεί με τη χρήση AI…

Εργαλεία για την αντιμετώπιση των επιβλαβών επιπτώσεων της τεχνητής νοημοσύνης

Επειδή όμως κάθε τεχνολογία έχει και τα αντισώματά της, η ίδια η ΑΙ μπορεί να μας δώσει τα απαραίτητα εργαλεία ανάσχεσης του κινδύνου που μπορεί η ίδια άθελά της να προκαλέσει. Ας δούμε κάποια που ήδη βρίσκονται σε εφαρμογή.

Διαθέτουμε εργαλεία αυτοματοποιημένης ανίχνευσης, όπως το GPTZero, ο ταξινομητής του OpenAI και το DetectGPT, που μπορούν να επισημάνουν το περιεχόμενο που δημιουργείται από τεχνητή νοημοσύνη, αλλά δεν είναι απολύτως αξιόπιστα, καθώς γρήγορα καθίστανται απαρχαιωμένα λόγω της αυξανόμενης ικανότητας του AI να δημιουργεί πιο ευχάριστη γλώσσα.

Μια άλλη τεχνική που ονομάζεται υδατοσήμανση (watermarking), περιλαμβάνει την προσθήκη μιας οπτικής ετικέτας για να υποδείξει πότε ένα περιεχόμενο έχει δημιουργηθεί από τεχνητή νοημοσύνη ή για να επισημάνει τα μεταδεδομένα. Για παράδειγμα, η εφαρμογή παραγωγής εικόνας DALL-E ενσωματώνει μια πολύχρωμη λωρίδα στις εικόνες της. Η Google ανακοίνωσε, επίσης, ότι θα επισυνάψει μια γραπτή αναφορά κάτω από τα αποτελέσματα που δημιουργούνται από AI στο Google Images. Ωστόσο, μερικές φορές είναι δύσκολο να εντοπιστεί ένα τέτοιο υδατογράφημα και μπορεί εύκολα να αφαιρεθεί.

Υπάρχει ακόμα πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει ώστε να μπορέσει η ίδια η τεχνολογία να αποδυναμώνει τις αρνητικές πτυχές του εαυτού της. Αλλωστε, πάντα η παράνομη φύση μιας τεχνολογικής εξέλιξης τρέχει πιο γρήγορα από την ανασταλτική υπόστασή της…

Οσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη και τις εκλογές, οφείλουμε να είμαστε αρκετά προσεκτικοί. Οι δημοκρατίες είναι πολύτιμα συστήματα αξιών και παραγωγής πολιτικής, με ένα αυξανόμενο, όμως, σύνολο εχθρών. Ας ελπίσουμε ότι το 2024 θα είναι πράγματι το «Ετος της Δημοκρατίας» – και όχι το έτος που θα συμβάλει στην παρακμή της. Ο ρόλος των ΜΜΕ και των «ανθρώπων» δημοσιογράφων καθίσταται πλέον επιτακτικά κομβικός. Δεν θα με εξέπληττε αν στο τέλος του 2024 το πρόσωπο της χρονιάς θα ήταν… ο Δημοσιογράφος.

Ο Γιάννης Μαστρογεωργίου είναι ειδικός γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού στην Προεδρία της Κυβέρνησης.