Η ζωγράφος των Βερσαλλιών

Αρωμα Βερσαλλιών και γεύση από Μαρία Αντουανέτα συνδυάζει μία από τις πρώτες και πιο ενδιαφέρουσες δημοπρασίες της νέας χρονιάς, που φαίνεται να διαθέτει όλα τα συστατικά για να είναι επιτυχημένη. Εκτός της βασιλικής αύρας, τα έργα που δημοπρατούνται φέρουν την υπογραφή της Ελιζαμπέτ Βιζέ Λε Μπρεν, μιας σπουδαίας ζωγράφου του 18ου αι. Σε συνδυασμό, δε, με το γεγονός ότι δεν δημοπρατείται ένα και μόνο έργο της, αλλά μια ολόκληρη συλλογή από συνολικά 12 πίνακές της, η μεγαλύτερη που έχει κυκλοφορήσει στην αγορά, οι Sotheby’s έχουν κάθε λόγο να αισιοδοξούν για τον τζίρο της 31ης Ιανουαρίου στη Νέα Υόρκη.

Αγαπημένη ζωγράφος της Μαρίας Αντουανέτας η Λε Μπρεν, η οποία γεννήθηκε στο Παρίσι το 1755, διδάχθηκε τα στοιχειώδη περί ζωγραφικής από τον όχι σπουδαίο ακουαρελίστα πατέρα της, ο οποίος πέθανε όταν εκείνη ήταν 12 ετών. Το ταλέντο της όμως αποδείχθηκε αρκετό ώστε να συντηρεί την οικογένειά της πουλώντας τα πορτρέτα που φιλοτεχνούσε. Οι εξαιρετικές της ικανότητες ήταν που τράβηξαν και την προσοχή της γαλλίδας βασίλισσας το 1778, η οποία τής παρήγγειλε 30 πορτρέτα μέσα σε έξι χρόνια. Η προτίμηση της Μαρίας Αντουανέτας στη Λε Μπρεν αποδείχθηκε η καλύτερη διαφήμιση, με αποτέλεσμα, όπως αναφέρει η ίδια η ζωγράφος στα απομνημονεύματά της, να μην μπορεί να ανταποκριθεί στο πλήθος των παραγγελιών που δεχόταν.

Και παρόλο που η βασίλισσα ήταν κατά τις περιγραφές της ζωγράφου «κάπως εύσωμη», το πρόσωπό της «μακρόστενο και οβάλ, το στόμα της όχι πολύ μεγάλο και τα χείλη της μάλλον παχιά», οι δύο γυναίκες φαίνεται πως διασκέδαζαν όση ώρα η μία πόζαρε και η άλλη τη ζωγράφιζε, αφού τραγουδούσαν παρέα, καθώς η Μαρία Αντουανέτα λάτρευε τη μουσική.

Τη στιγμή που ο όχλος εισέβαλε στις Βερσαλλίες τον Οκτώβριο του 1789, η αγαπημένη ζωγράφος της βασίλισσας κατάφερε να διαφύγει στην Ιταλία μαζί με την εξάχρονη κόρη της και χωρίς τον σύζυγό της, έχοντας μαζί της τα χρήματα που είχε συγκεντρώσει ζωγραφίζοντας για την αριστοκρατία, καθώς η φήμη της τής επέτρεπε να χρεώνει περισσότερα χρήματα και από τους άνδρες συναδέλφους της. Οι βασιλικές αυλές σε Νεάπολη, Βιέννη, Λονδίνο και Αγία Πετρούπολη την υποδέχθηκαν με ανοιχτές αγκάλες αναδεικνύοντάς τη μία από τις πλέον περιζήτητες πορτρετίστες της εποχής της.

Η συλλογή που δημοπρατείται προσεχώς περιλαμβάνει νεανικά της έργα, όπως την προσωπογραφία της μητέρας της, αυτοπροσωπογραφίες της και τοπία, που εκτιμώνται από 8.000 έως 1 εκατ. δολάρια. Ανήκει στον μελετητή και πρώην έμπορο τέχνης Τζόζεφ Μπέιλο, που έθεσε τη ζωγράφο στο επίκεντρο μιας μεγάλης έκθεσης στο Μουσείο Τέχνης Kimbell του Τέξας, το 1982, την αποκαλούσε «Λου Λου», ονόμασε ένα από τα αυτοκίνητά του προς τιμήν της και ήταν επίσης ο άνθρωπος πίσω από την έκθεση έργων της το 2015 στο Γκραν Παλέ του Παρισιού και στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης. Η πώληση της συλλογής αποδίδεται στο γεγονός ότι ο Μπέιλο μετακομίζει, ωστόσο σαφώς θα επέλεξε τη συγκεκριμένη περίοδο για να προχωρήσει στη συγκεκριμένη πώληση, καθώς διαπιστώνεται αγοραστικό ενδιαφέρον για γυναίκες ζωγράφους που ανήκουν στην κατηγορία των Μεγάλων Δασκάλων. Το ρεκόρ για έργο της σημειώθηκε το 2019 και πάλι από τους Sotheby’s προς 7,18 εκατ. δολάρια.

Πλαστά και ζημιές, οι φόβοι των συλλεκτών

Οι συλλέκτες έργων τέχνης θεωρούν την απάτη και την αμφιβολία σχετικά με την προέλευση των έργων που αποκτούν τους κορυφαίους κινδύνους για τις συλλογές τους, όπως προκύπτει από την έκθεση που δημοσίευσε η ασφαλιστική εταιρεία Chubb. Ακολουθούν οι ζημιές που μπορεί να προκληθούν κατά τη διάρκεια μετακίνησης των έργων και η φυσική φθορά. Για τη σύνταξη της έκθεσης ερωτήθηκαν 800 συλλέκτες με έδρα τη Βόρεια Αμερική, οι οποίοι μεταξύ άλλων αγοράζουν έργα τέχνης, κοσμήματα και αυτοκίνητα, εκ των οποίων το 38% δήλωσε ότι η συλλογή τους έχει ως στόχο την επένδυση. Το ζήτημα της προέλευσης φαίνεται να απασχολεί ιδιαιτέρως τους συλλέκτες, καθώς τα ασφαλιστικά συμβόλαια καλύπτουν μεν νομικά έξοδα σε περίπτωση αμφισβήτησης της γνησιότητας ή της προέλευσης ενός έργου, αλλά αν το έργο αποδειχθεί πλαστό ή πρέπει να επιστραφεί σε προηγούμενο νόμιμο κάτοχο από τον οποίο εκλάπη η ζημιά βαρύνει εξ ολοκλήρου τον συλλέκτη.

Ενας «νέος» οίκος, ο μεγαλύτερος στις ΗΠΑ

Εναν κολοσσό στον χώρο των δημοπρασιών φέρνει στο ξεκίνημά της η νέα χρονιά, ο οποίος «γεννήθηκε» από τη συγχώνευση των οίκων Hindman και Freeman. Η νέα εταιρεία αναμένεται να ταράξει για τα καλά τα νερά του εμπορίου της τέχνης στην άλλη ακτή του Ατλαντικού, καθώς θα διαθέτει μεγαλύτερη παρουσία στις Ηνωμένες Πολιτείες από εκείνες των δύο κορυφαίων οίκων Sotheby’s και Christie’s, αφού ο 200 ετών Freeman’s και ο Hindman, που έχει την έδρα του στο Σικάγο αλλά δραστηριοποιείται και σε άλλες Πολιτείες, θα διαθέτουν συνολικά έξι αίθουσες και 18 περιφερειακά γραφεία σε ολόκληρη τη χώρα, όταν ο καθένας από τους Sotheby’s και Christie’s διαθέτουν εννέα αίθουσες παγκοσμίως. Υπό την επωνυμία Freeman’s | Hindman ο νέος οίκος θα γιορτάσει τη δημιουργία του με το άνοιγμα μιας νέας αίθουσας δημοπρασιών στο Upper East Side της Νέας Υόρκης (φωτογραφία). Επικεφαλής του νέου εγχειρήματος θα είναι η έως τώρα διευθύνουσα σύμβουλος της Hindman, Αλίσα Κουίνλαν, ενώ ο πρόεδρος της Hindman, Φρέιζερ Νίβεν, τόνισε ότι στους νέους στόχους της εταιρείας εντάσσεται η επέκτασή της στο εξωτερικό. Για να έχουμε μια τάξη των μεγεθών, ο οίκος Hindman σημείωσε τζίρο 99,7 εκατ. δολαρίων κατά το προηγούμενο έτος και ο δεύτερος εταίρος 32 εκατ. δολάρια, ενώ και οι δύο οίκοι συνολικά πραγματοποίησαν το 2023 176 δημοπρασίες.