Ασ’ τους να λένε

Το θέμα δεν είναι αυτή καθαυτή η είδηση αλλά το τι πυροδοτεί. Το πώς κόβεται και ράβεται για να ταιριάξει με απόψεις, εμμονές, κλισέ και αυτοπροσδιορισμούς. Κάπως έτσι, βρεθήκαμε χρονιάρες μέρες να πρέπει λίγο να απολογηθούμε διότι έγινε ένα «τσικ» εντός μας, όταν, το απόγευμα της παραμονής των Χριστουγέννων, μάθαμε για τον θάνατο του Βασίλη Καρρά.

Και με τη ρόμπα, άντε και δυο ρόλεϊ στις μπροστινές τούφες για να κρατήσει το φλου του ρεβεγιόν, προσπαθώντας να ζεστάνουμε σωστά τη γέμιση και να ταιριάξουμε σερβίτσια στο τραπέζι, τα αφήσαμε, για λίγο, όλα στην άκρη και βάλαμε στη διαπασών (εγώ τουλάχιστον) το «Νύχτα ξελογιάστρα». Για εκείνο το «φεγγαρόλουστη» που το ακούς να επαναλαμβάνεται από τη φωνή – μπουλντόζα του Καρρά και θυμάσαι πόσο εντύπωση σου είχε κάνει όταν πρωτάκουσες την «τσίγκινη» φωνή του Βαμβακάρη να τραγουδά το τόσο τρυφερό «…δεν θα μας δει άλλος κανείς μόνο το φεγγαράκι». Αλλωστε τότε ήταν οι ρεμπέτες, μετά οι ρεμπέτες έγιναν «άγιοι» και πήραν τη θέση τους τα «σκυλιά», μέχρι, κάποια στιγμή στο μέλλον, να αγιοποιηθούν και τα «σκυλιά». Ολα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν…

Μεγάλο θέμα λοιπόν ανάμεσα σε «Καρραμάχους» και «Καρραλάτρες». Μεγάλος γκαϊλές να αποσαφηνίσουν τη θέση τους, να διευκρινίσουν ότι δεν άκουγαν Καρρά, ότι είναι πολύ μακριά από τη μουσική κουλτούρα τους – και αυτό τη μέρα που πέθανε ο άνθρωπος. Ε, να μου επιτρέψουν να τους πω ότι χάνουν. Χάνουν αυτό το αίσθημα της απελευθέρωσης όταν τραγουδάς την καψούρα σου – εντάξει, τον ανικανοποίητο έρωτά τους, μη στραβοκαταπιούν και οι λόγιοι. Διότι Καρρά θα τραγουδήσεις σε αυτήν την κατάσταση, δεν το βλέπω για Φοίβο Δεληβοριά.

Αυτό που έκαναν στις πλατείες της Θεσσαλονίκης το βράδυ της παραμονής οι νεανικές παρέες, όταν τραγουδούσαν με υψωμένη τη γροθιά της επανάστασης «Απ’ τον Βορρά μέχρι τον Νότο, να μ’ αγαπάς δεν βρήκα τρόπο». Μια ασυνείδητη «επανάσταση» είναι άλλωστε και η παραδοχή της καψούρας στην εποχή μας, την εποχή της αυτοαναφορικότητας. Χάνουν κι αυτό που ένιωσε ο καλός φίλος όταν, έπειτα από πολυετείς σπουδές στις ΗΠΑ, γύρισε στην Ελλάδα «λιώμα» από τον έρωτά του για μια Πορτορικανή μέχρι που ένα βράδυ άκουσε τυχαία τον Καρρά στο «Ασ’ την να λέει» και ήταν σαν να του το ψιθύριζε στο αφτί, μόνο για εκείνον. Τότε ανέκραξε «…μετεβλήθη εντός μου ο ρυθμός του κόσμου».

Διότι, υπό συνθήκες, ο Βιζυηνός και ο Καρράς μπορεί να χωράνε στην ίδια πρόταση. Το έχει πει, με κάποιον τρόπο, ο Γιάννος Περλέγκας σε συνέντευξή του: «Ενα παράπονο ήταν το κάψιμο του Μπέρνχαρντ, ένα παράπονο ήταν και το κάψιμο του Βαμβακάρη. Το πώς εκδηλώθηκε αυτό εκφραστικά έχει να κάνει με τις διαφορετικές συνθήκες της ζωής τους».

Very χολοσκασμένοι κάποιοι και για την κοσμοσυρροή στο λαϊκό προσκύνημα, για τα πούλμαν που έρχονται επί τούτου από τη Γερμανία. Πολιτισμικό έλλειμμα σου λέει και μεγάλη έκπτωση αξιών, μέχρι και τον αείμνηστο Γιωσαφάτ «επιστράτευσαν», αναδημοσιεύοντας μία φράση του περί «ανώριμου λαού υπομανιακών που, κατά βάθος, διατελεί σε κατάθλιψη». Και ότι, ο εκλιπών, δεν είχε τη φωνή του Μπιθικώτση ή του Καζαντζίδη ότι δεν ήταν πια και ο Θεοδωράκης ή ο Χατζιδάκις και άλλα τέτοια… Οτι δεν το ξέραμε δηλαδή.

Συνισταμένες

Ναι, δεν ήταν ούτε ο Μπιθικώτσης ούτε ο Χατζιδάκις ούτε ο Θεοδωράκης. Το τι ήταν ο Βασίλης Καρράς το συνειδητοποίησα ανήμερα Χριστούγεννα, καθώς έβλεπα στην τηλεόραση την περυσινή συναυλία του Διονύση Σαββόπουλου στο Μέγαρο. Οταν τον άκουσα να μιλάει για το καραβάκι του Κόντογλου. Και όταν – μόνη στο σπίτι, πάλι με τη ρόμπα – άρχισα να χτυπάω, σαν την τρελή, τα χέρια μου στον ρυθμό του «Ας κρατήσουν οι χοροί». Και θυμήθηκα ότι πριν από λίγες μέρες, με το ένα χέρι κρατούσα την ηλεκτρική σκούπα και το άλλο υψωμένη γροθιά καθώς τραγουδούσα το «Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ». Είναι μια συνισταμένη πολλών παραγόντων που σε βγάζει, για λίγο, εκτός τόπου και χρόνου. Για οιοδήποτε λόγο. Για ένα όραμα, για μια ιδέα, για μια καψούρα, για μια ελπίδα, για μια χαρά. Ολα χρειάζονται.