Τέσσερα χρόνια μετά

Ηταν τέτοιες μέρες, το 2019. Η οικονομική κρίση έμοιαζε, πλέον, παρελθόν και εμείς, εν τω μεταξύ, είχαμε επινοήσει αλτέρνατιβ «πολυτέλειες». Ετοιμαζόμαστε για «εύφορα», ύστερα από χρόνια, Χριστούγεννα. Και στο Διαδίκτυο είχε σηκωθεί, θυμάμαι, μέγα θέμα για τον στολισμό της Βασιλίσσης Σοφίας, που λέγαμε ότι παρέπεμπε σε ηλεκτρικές ψησταριές, και για την επιδρομή της Αστυνομίας στο σπίτι του Δημήτρη Ινδαρέ. Θέματα, δηλαδή, στο πλαίσιο της κανονικότητας μιας αψίκορης και πολιτικοποιημένης κοινωνίας όπως η ελληνική. Βέβαια, στα δελτία ειδήσεων ανέφεραν, προς το τέλος και μάλλον στα πεταχτά, κάποια επιδημία στην Κίνα. Σιγά μη μας ένοιαζε. Η Κίνα ήταν πολύ μακριά. Και οι επιδημίες, ως θανατηφόρα απειλή, ακόμη μακρύτερα από την εποχή μας. Τρεις μήνες αργότερα, κλειδαμπαρωνόμασταν στα σπίτια μας, «…δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα» απέναντι σε μια πραγματικότητα που έμοιαζε με επιστημονική φαντασία. Τόσο πρωτόγνωρη, που δεν μας άφηνε καν το περιθώριο να «…προσμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα».

Ο Covid και τα λοκντάουν θεωρώ ότι ήταν το μεγαλύτερο και το πιο οριζόντιο σοκ που γνώρισε η παγκόσμια κοινότητα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τέσσερα χρόνια μετά, αναρωτιέμαι τι ήταν αυτό που μας είχε σοκάρει περισσότερο τότε. Ο φόβος για τη ζωή μας; Ο εγκλεισμός και η απομόνωση που άλλαξαν άρδην ακόμη και τα στοιχειώδη της καθημερινότητάς μας; Ή μήπως η συνειδητοποίηση ότι η καλπάζουσα επιστήμη και τεχνολογία του 21ου αιώνα αποδεικνύονταν εντελώς αδύναμες να προστατεύσουν τον άνθρωπο από έναν ιό, έναν από τους χιλιάδες που έχουν προσδιοριστεί; Ο,τι και να ήταν, μου φαίνεται ότι το έχουμε διαγράψει. Λίγο πριν από τα πρώτα χωρίς κανένα μέτρο για τον Covid Χριστούγεννα, σαν να έχουμε ξεχάσει εκείνες τις μοναχικές «παντοφλάτες» Πρωτοχρονιές, τις εξισώσεις για να μαζευτούμε συγγενείς ή φίλοι σε γιορτινό τραπέζι και την αλχημεία της αλλαγής του χρόνου τέσσερις ώρες νωρίτερα (αλήθεια, σε ποιον αριθμό στέλναμε κωδικό για να βγούμε από το σπίτι;).

Και όλα εκείνα τα μεγαλόστομα; Οτι ήταν το τέλος του κόσμου όπως τον ξέραμε, ότι θα κατέρρεε ο καπιταλισμός, ο φιλελευθερισμός, ο σοσιαλισμός, ο κρατισμός, ο αθλητισμός, ο τουρισμός, ο ναρκισσισμός, ότι θα έσκαγε ο κόσμος στα χέρια μας; Θεωρίες, κατά τη γνώμη μου, για να προσδώσουμε μεγαλείο στη στιγμή μας, εκείνη την αμήχανη στιγμή που είχαμε να διαχειριστούμε, ότι αυτό που μας έλαχε θα άλλαζε τον ρου της Ιστορίας (και που, σε κάποιες περιπτώσεις, εκφράστηκαν ως ανθρωποφαγικά κινήματα). Πάντως, μια χαρά τούς βλέπω όλους τους -ισμούς και η Ιστορία συνεχίζει τον ρου της στη δική της δραματική «γεωγραφία».

Σίγουρα κάποια πράγματα άλλαξαν μετά την επιδημία και κυρίως την καραντίνα. Μας κληροδότησε ήθη που καθιερώθηκαν στο εργασιακό τοπίο. Και μας άφησε τραύματα από εκείνα τα υπόκωφα, τα βραδυφλεγή. Μια καλή εκδοχή είναι να μας συμφιλίωσε με το «αδιανόητο». Και μία ακόμη καλύτερη, με το ότι ο κόσμος δεν τελειώνει με έναν κρότο. Ισως όμως ούτε με έναν λυγμό. Ισως να μην τελειώνει και ποτέ.