ΗχοΔύναμα

Κουαρτέτο του Κλίβελαντ: Οι πλήρεις ηχογραφήσεις στην RCA, SONY, 23 CD

Το 1969 στο περίφημο Φεστιβάλ του Μάρλμπορο, το κορυφαίου των Ηνωμένων Πολιτειών, γεννήθηκε ένα από τα σπουδαιότερα αμερικανικά κουαρτέτα εγχόρδων: το Κουαρτέτο του Κλίβελαντ. Και αμέσως μόλις έκανε την εμφάνισή του προκάλεσε φρενίτιδα ενθουσιασμού στο αμερικανικό μουσικόφιλο κοινό της εποχής καθώς και στην κριτική. Η φρεσκάδα, η τελειότητα, η ερμηνευτική gravitas αυτών των τεσσάρων νέων ανθρώπων που έρχονταν να κατακτήσουν την αμερικανική μουσική σκηνή από τις όχθες της μεσοδυτικής πόλης στις όχθες της παγωμένης λίμνης Ερι, δεν ήταν κάτι που περίμενε κανείς να συμβεί, με τόσα και τόσο σημαντικά αντίστοιχα σύνολα να έχουν ήδη εγκαθιδρύσει σταδιακά την παρουσία τους στις Ηνωμένες Πολιτείες από τα τέλη της δεκαετίας του ’50 και να έχουν πλέον περάσει και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού επιστρέφοντας πάντοτε με διθυράμβους.

Ομως, το Κουαρτέτο του Κλίβελαντ είχε πολύ δυνατά χαρτιά στα χέρια του. Πρώτον, αν και δεν αντιπροσώπευε την κορυφαία, εκείνη την εποχή τουλάχιστον, ορχήστρα της Αμερικής, και μόνον το όνομά του που παρέπεμπε σε αυτήν προκαλούσε από μόνο του αμέσως το ενδιαφέρον και του έδινε ένα σημείο εκκίνησης που δεν μπορούσε να το έχει το κάθε νέο σχήμα. Δεύτερον, τα μέλη του ήταν εξαιρετικά δεμένα μεταξύ τους, τόσο σε ανθρώπινο όσο και σε μουσικό επίπεδο – και, βέβαια, ήταν όλοι τους κορυφαίοι μουσικοί. Τρίτον, έφερναν παντού απ’ όπου περνούσαν την αύρα μιας αντισυμβατικής νεότητας, απόλυτα ταυτισμένης με το πνεύμα γενικευμένης τάσης ανανέωσης της εποχής. Δεν ήταν ένα σχήμα όπως τα άλλα: ήταν φρέσκοι και γεμάτοι ζωή χωρίς τον φορμαλισμό του είδους. Το Κουαρτέτο του Κλίβελαντ έβγαινε έξω από τη φόρμα: έδινε την εντύπωση ότι ήταν φτιαγμένο για τον καθένα, ότι δεν είχε περιχαρακωθεί στις νόρμες και τα στερεότυπα μιας μουσικής αυστηρής και ως εκ τούτου δυσπρόσιτης στο ευρύτερο κοινό.

Ομως, αυτό από μόνο του μηδενική αξία θα είχε, αν πίσω από την εντύπωση δεν υπήρχε τέτοια ουσία που ήταν σε θέση να προτείνει νέες αναγνώσεις σε έργα του κεντρικού ρεπερτορίου στα οποία είχαν δοκιμαστεί τα μεγάλα «ιερά τέρατα» του είδους και έμοιαζε σαν να είχαν πλέον πει ό,τι είχαν να πουν εξαντλώντας τη νοηματοδότηση και τη χαρά των έργων. Ομως, να που δεν ήταν έτσι. Και το νέο κουαρτέτο το απέδειξε βουτώντας αμέσως στα πολύ βαθιά νερά χωρίς να το σταματά τίποτα.

Κάπως έτσι ήταν που άρχισαν να κατακτούν κοινό και κριτικούς, να γεμίζουν τις αίθουσες όπου πήγαιναν, να ηχογραφούν με εντυπωσιακή ανταπόκριση και να πηγαίνουν από τον ένα δύσκολο στόχο στον επόμενο δυσκολότερο. Το αποτέλεσμα ήταν ότι χαράχτηκαν πολύ γρήγορα στη συλλογική μουσική μνήμη της χώρας τους αλλά και ότι έδωσαν στη δισκογραφία ορισμένες σπουδαίες στιγμές της στα «όσια και τα ιερά» του ρεπερτορίου.

Από τα πρώτα τους βήματα ήταν να αναμετρηθούν με τα τρία κουαρτέτα του Μπραμς, με τις ηχογραφήσεις τους σε αυτά να παραμένουν κορυφαίες μέχρι και σήμερα. Εφτασαν να δίνουν πάνω από εκατό ρεσιτάλ τον χρόνο, συμπράττοντας συχνά με κάποιους από τους σπουδαιότερους μουσικούς της εποχής τους, έπαιξαν στον Λευκό Οίκο στην εναρκτήρια τελετή του προέδρου Κάρτερ, και ηχογραφούσαν αριστουργηματικά, με κορωνίδα των επιτευγμάτων τους έναν από τους πιο ενδιαφέροντες κύκλους Μπετόβεν, η ολοκλήρωση του οποίου απαίτησε έξι χρόνια.

Παρ’ όλα αυτά, λίαν παραδόξως, οι περισσότερες από τις ηχογραφήσεις τους δεν είχαν βρει μέχρι σήμερα τον δρόμο της εμφάνισής τους σε CD. Κάτι που συμβαίνει πλέον με αυτή την εξαιρετικά σημαντική και κάτι παραπάνω από καλοδεχούμενη έκδοση, τη γεμάτη με έργα αναφοράς του βασικού ρεπερτορίου, ερμηνευμένα με τρόπο που κόβει την ανάσα. Πολύτιμη για οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για αυτή τη μουσική, με την ερμηνευτική φρεσκάδα αλλά και τη βαρύτητα να παραμένουν αναλλοίωτες στον χρόνο.