H ενημέρωση και η ντουντούκα

Στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο Γιάννης Πρετεντέρης παρουσίασε μια έρευνα για τη σχέση που έχουν οι πολίτες της  Ευρωπαϊκής Ενωσης με τα media και την ενημέρωση γενικότερα. Το ενδιαφέρον στην περίπτωση είναι ότι την έρευνα αυτή την έκανε η ίδια η Ευρωπαϊκή Ενωση. Ελληνες και Κύπριοι είναι αυτοί που δηλώνουν πως ενημερώνονται από οτιδήποτε άλλο εκτός από τα media. Δηλώνουν εμμέσως πλην σαφώς ότι δεν τα πιστεύουν. Η ερώτηση είναι γιατί συμβαίνει αυτό.

Προφανώς το ότι υπάρχει στην Ελλάδα ένα μεγάλο ποσοστό συνωμοσιολογιών που αποκαλούν τα media «συστημικά» – κι επομένως δεν θα μπορούσαν ποτέ να ενημερώνονται από αυτά – το ξέρουμε. Ομως τα ποσοστά των πολιτών που αμφισβητούν την αξιοπιστία των Μέσων που καταγράφει η έρευνα είναι τεράστια. Το 63% δηλώνει ότι ενημερώνεται για τις ειδήσεις και τα γεγονότα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το 47% ότι διαβάζει άρθρα και αναρτήσεις στα social media. To 25% δηλώνει ότι θεωρεί πηγή ενημέρωσης φίλους και γνωστούς του που ακολουθεί στο Fecebook και στο Τwitter. Οποια δουλειά και να κάνουν αυτοί.

Τα νούμερα αυτά δείχνουν ότι μια μεγάλη μερίδα του κόσμου είναι δύσπιστο απέναντι στα παραδοσιακά ΜΜΕ: το αν δεν εμπιστεύονται την τηλεόραση ή τις εφημερίδες ή το αν προτιμούν το ραδιόφωνο, πολύ μικρή σημασία έχει. Αναζητώντας μια εξήγηση αυτή που έχω είναι οι ειδήσεις που διαβάζουμε και αφορούν ονόματα υποψηφίων στις επόμενες ευρωεκλογές: τα ονόματα των δημοσιογράφων που θα μπουν στα ευρωψηφοδέλτια δίνουν και παίρνουν! Στις περισσότερες των περιπτώσεων μιλάμε για δημοσιογράφους που δουλεύουν χρόνια στην τηλεόραση ή στο ραδιόφωνο – «προβεβλημένους», όπως συνηθίζουμε να τους λέμε.

Η προβολή έχει πολλές φορές κι αυτή τη συνέπεια: γίνεται είδηση οτιδήποτε τους αφορά. Το αποτέλεσμα στην προκειμένη περίπτωση είναι απλό: ο κόσμος  βλέπει μια στενή σχέση των δημοσιογράφων με τα κόμματα. Αν καταλήγει στο συμπέρασμα πως υπάρχει μια μιντιακή αναξιοπιστία, πολύ φοβάμαι πως αυτή προκύπτει από τη βεβαιότητα του κόσμου ότι δεν γίνεται να δέχεσαι προτάσεις να κατεβείς υποψήφιος (και να πολιτεύεσαι κιόλας) και την ίδια στιγμή να ενημερώνεις, παίρνοντας μάλιστα και θέση. Στο μυαλό πολλών πολιτών αυτά τα δύο είναι ασυμβίβαστα. Οσο βλέπει ότι συνεχίζονται, θα δυσπιστεί για την ενημέρωση: είναι απλό.

Υπάρχει ένα πρόβλημα στη σχέση πολιτικών και δημοσιογράφων: συναντιούνται σχεδόν καθημερινά τόσο πολύ που ειδικά σε μια μικρή χώρα όπως είναι η Ελλάδα είναι απίθανο να μην έχουν σχέσεις – είτε καλές, είτε κακές. Κανείς δεν αρέσει σε όλους, αλλά όλοι σε κάποιον αρέσουν. Από το να αρέσεις, μέχρι να σου ζητήσουν και να «βοηθήσεις» (όπου «βοήθεια» στη γλώσσα της πολιτικής είναι σχεδόν πάντα η προσωπική σου έκθεση υπέρ του κόμματος) απέχει λίγο. Αν δεν αρέσεις, αποκλείεται να σε φλερτάρουν – ισχύει και στην πολιτική και στην κοινωνική ζωή γενικότερα. Το πρόβλημα είναι τι να κάνει ο δημοσιογράφος. Να τσακώνεται με όλους ώστε να μην είναι αρεστός σε κανένα, δεν είναι ενημέρωση: είναι ψυχοπάθεια.

Νομίζω πως ό,τι καταγράφεται είναι σημείο των καιρών. Η δημοσιογραφία μοιάζει να είναι ένα είδος προθάλαμου της πολιτικής σταδιοδρομίας – για ένα τεράστιο κομμάτι του κόσμου αυτό είναι δεδομένο. Πολύ φοβάμαι πως κάθε φορά που κάποιος προβεβλημένος δημοσιογράφος πολιτεύεται, η βεβαιότητα του κόσμου ότι δημοσιογράφοι και πολιτικοί είναι το ίδιο, δυναμώνει. Από εκεί και πέρα το να αναζητά ενημέρωση εκεί που πιστεύει πως δεν υπάρχει μια σχέση κομμάτων και δημοσιογραφίας τόσο στενή μου φαίνεται λογική κατάληξη. Βέβαια η ειρωνεία της ιστορίας είναι ότι όποιος δημοσιογράφος θέλει να πολιτευτεί, το πρώτο που προσπαθεί είναι να γίνει δυνατός στα social…