Η ψευδής επιλογή

Η σθεναρή στρατιωτική απάντηση του Ισραήλ στη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου της Χαμάς έχει πυροδοτήσει μαζικές διαδηλώσεις σε όλο τον κόσμο, στους δρόμους, σε πανεπιστημιουπόλεις και τις κοινωνικές πλατφόρμες, με το σύνθημα «Η Παλαιστίνη θα είναι ελεύθερη από τον ποταμό έως τη θάλασσα». Αλλά αυτή η αντίληψη έχει ελάχιστη σχέση με την επιτόπου πραγματικότητα. Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν η Χαμάς και οι δυτικοί απολογητές της, η μεγάλη παλαιστινιακή μειονότητα του Ισραήλ δεν επιθυμεί να «αποαποικιοποιηθεί». Πρόσφατη δημοσκόπηση που διεξήχθη από το Ισραηλινό Ινστιτούτο Δημοκρατίας διαπίστωσε ότι, παρά το γεγονός ότι δεν έχουν πλήρη ισότητα, το ποσοστό των Παλαιστινίων Ισραηλινών που συμπαθούν το εβραϊκό κράτος έχει αυξηθεί στο 70% από το ξέσπασμα του πολέμου στη Γάζα, σε σύγκριση με 48% τον Ιούνιο.

Ενώ ο αποικιακός χαρακτήρας της κατοχής της Δυτικής Οχθης από το Ισραήλ είναι αναμφισβήτητος, είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί ότι η απόρριψη των δύο ειρηνευτικών προτάσεων του Ισραήλ στις αρχές αυτού του αιώνα επιτάχυνε την κατάρρευση του ισραηλινού ειρηνευτικού κινήματος. Ο αείμνηστος πρόεδρος της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης Γιάσερ Αραφάτ απέρριψε την πρώτη πρόταση, τις λεγόμενες παραμέτρους ειρήνης Κλίντον, το 2000 – μια απόφαση που καταδικάστηκε έντονα από τον τότε πρεσβευτή της Σαουδικής Αραβίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, Μπαντάρ μπιν Σουλτάν, ο οποίος την αποκάλεσε «έγκλημα κατά του παλαιστινιακού λαού». Η δεύτερη πρόταση έγινε το 2008. Ο αείμνηστος Σαέμπ Ερεκάτ, τότε επικεφαλής διαπραγματευτής των Παλαιστινίων, αναγνώρισε ότι το Ισραήλ «μας πρόσφερε το 100% της γης» και μια πρωτεύουσα στην Ανατολική Ιερουσαλήμ. Η απάντησή του: «Γιατί να βιαζόμαστε μετά από όλη την αδικία που μας έγινε;» – αντανακλούσε τον δίκαιο θυμό των Παλαιστινίων, αλλά ήταν παρομοίως άστοχος.

Αποφεύγοντας συστηματικά την ηθική ευθύνη, οι Παλαιστίνιοι έχουν τροφοδοτήσει ακούσια την άνοδο της φονταμενταλιστικής Ακροδεξιάς του Ισραήλ. Δεδομένου ότι είναι οι φυσικοί εταίροι της ισραηλινής Αριστεράς στην καταγγελία της κατοχής, ήταν βαθιά απογοητευτικό να βλέπει κανείς τα στελέχη των Παλαιστινίων να αρνούνται κατηγορηματικά ότι συνέβη η σφαγή της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου. Ενα τέτοιο πρόσωπο, η Χανάν Ασράουι, έφτασε στο σημείο να ισχυριστεί ότι η επίθεση κατασκευάστηκε από τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν.

Πολλοί εξέχοντες αριστεροί κριτικοί συνεχίζουν να προωθούν μια απλοϊκή αφήγηση. Για παράδειγμα, η φιλόσοφος του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ, Τζούντιθ Μπάτλερ, ενώ έχει καταδικάσει την «τρομακτική σφαγή» της Χαμάς, δεν έχει αποκηρύξει τον προηγούμενο χαρακτηρισμό της Χαμάς και της Χεζμπολάχ ως προοδευτικών «κοινωνικών κινημάτων» που αποτελούν «μέρος μιας παγκόσμιας Αριστεράς». Ο σλοβένος φιλόσοφος Σλαβόι Ζίζεκ απορρίπτει έναν τέτοιο κούφιο ηθικισμό, καταγγέλλοντας κατηγορηματικά την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς και προσδιορίζοντας σωστά τη σιωπηρή συμμαχία μεταξύ φονταμενταλιστών και στις δύο πλευρές ως το πραγματικό πρόβλημα.

Εν τω μεταξύ, η σύγκρουση συνεχίζεται επί 55 χρόνια στα κατεχόμενα εδάφη και 75 χρόνια στο ίδιο το Ισραήλ. Καμία αποικιακή δύναμη στην ιστορία, όσο ισχυρή κι αν είναι, δεν έχει αντισταθεί σε έναν τόσο παρατεταμένο αγώνα για εθνική απελευθέρωση. Αντί για μια ευθεία σύγκρουση μεταξύ αποίκων και αποικιοκρατών, η σύγκρουση μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων μοιάζει περισσότερο με μια εγελιανή τραγωδία όπου και οι δύο πλευρές έχουν νόμιμες αξιώσεις. Βραχυπρόθεσμα, ο τερματισμός της φρικτής ανθρώπινης και υλικής καταστροφής του τρέχοντος πολέμου σημαίνει ανατροπή της εξτρεμιστικής κυβέρνησης του Νετανιάχου και χαλιναγώγηση της Χαμάς. Αλλά για να επιτύχουμε μια μόνιμη, διαρκή ειρήνη, πρέπει να προχωρήσουμε πέρα από τις απλές αναλογίες και να αναγνωρίσουμε την πολυπλοκότητα και την πολύπλευρη φύση της πρόκλησης.

Ο Σλόμο Μπεν-Αμι, πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, είναι αντιπρόεδρος του Διεθνούς Κέντρου Ειρήνης του Τολέδο