11,8 δισ. ευρώ σε τσέπες, συρτάρια, βάζα και σακούλες

Πολλές φορές έχουμε αναρωτηθεί πόσο χρήμα κυκλοφορεί στην αγορά σε σεντούκια και σακούλες. Ειδικά όταν διαβάζουμε ειδήσεις ότι χιλιάδες αγοραστές ακινήτων να καταφτάνουν με βαλίτσες ή σακούλες γεμάτες με «ζεστό» χρήμα, ώστε να προλάβουν την απαγόρευση της αγοράς ακινήτων με μετρητά από 1ης Ιανουαρίου 2024. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διαπίστωσε ότι σε σύνολο 338.511 μεταβιβάσεων ακινήτων ύψους 27,7 δισ. ευρώ, που πραγματοποιήθηκαν από τον Μάρτιο του 2021, σε 42.613 περιπτώσεις στα συμβόλαια είχαν περάσει συναλλαγές 426,5 εκατ. ευρώ μόνο με μετρητά, ενώ επιπλέον 41.741 μεταβιβάσεις έγιναν εν μέρει με μετρητά ύψους 2,98 δισ. ευρώ. Συνεπώς, έχουν πραγματοποιηθεί αγορές ακινήτων με μετρητά που αγγίζουν τα 3,5 δισ. ευρώ, δηλαδή περισσότερα από ό,τι οι εκταμιεύσεις στεγαστικών δανείων την ίδια περίοδο. Εξάλλου, όπως παραδέχονται οι ίδιες οι τράπεζες ή κτηματομεσίτες, πάνω από τις 8 στις 10 αγοραπωλησίες γίνονται χωρίς στεγαστικό δάνειο. Από αυτές, σύμφωνα με το ΥΠΕΘΟ, το 25% γίνεται με μετρητά σε σακούλες.

Από χέρι σε χέρι

Πώς μπορεί να υπολογιστεί το χρήμα που κυκλοφορεί στην αγορά, δηλαδή αυτό που δεν εισέρχεται και εξέρχεται από το τραπεζικό σύστημα, αλλά μεταφέρεται από χέρι σε χέρι; Το ακριβές ποσό δεν το ξέρουν ούτε οι κεντρικές τράπεζες σε καμία χώρα και αυτό οφείλεται καθαρά σε τεχνικούς λόγους. Ομως, υπάρχει μια ακριβής προσέγγιση βάσει των χρημάτων που έχουν τυπωθεί, εκείνων που βρίσκονται στις τράπεζες, στα ΑΤΜ ή έχουν κατατεθεί στην ΕΚΤ (ή θα πρέπει να κατατεθούν).

Στην περίπτωση της Ελλάδας, σύμφωνα με συνοπτική κατάσταση του Οκτωβρίου, το συνολικό ποσό σε κυκλοφορία ήταν περίπου 35 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό θα πρέπει να αφαιρεθούν περίπου 24,2 δισ. ευρώ. Είναι το ποσό που «διορθώνει» τον υπολογισμό, βάσει της κλείδας της χώρας μας που προκύπτει από την κατανομή των τραπεζογραμματίων εντός του Ευρωσυστήματος. Μετά προσθέτουμε σχεδόν 1 δισ. που είναι οι απαιτήσεις από τη μεταβίβαση συναλλαγματικών διαθεσίμων στην ΕΚΤ. Ετσι, προκύπτει η εκτίμηση για συνολική κυκλοφορία τραπεζογραμματίων στην Ελλάδα ύψους 11,8 δισ. ευρώ.

Σημειώνεται ότι το ποσό αυτό κατά τη διάρκεια της πανδημίας και των περιοριστικών μέτρων είχε αυξηθεί σε 35 δισ. (από 25 δισ. πριν). Αυτό συμβαίνει διότι το ρευστό που κυκλοφορεί εκτός τραπεζικού συστήματος έχει σχέση με τη ρευστότητα της αγοράς, την αβεβαιότητα και άλλες συνθήκες Στην πανδημία αυξήθηκε το ρευστό παρά την άνοδο των ηλεκτρονικών και ανέπαφων συναλλαγών. Αποτελεί ένδειξη για το ύψος της παραοικονομίας, αλλά απαιτείται ανάλυση κι άλλων νομισματικών μεγεθών.