Μαραθωνίου το έπος (Μέρος 1ο)

Μαραθωνίου το ανάγνωσμα και 70.000 οι συμμετέχοντες στην ιστορική διαδρομή. Και οι απανταχού στον πλανήτη Μαραθώνιοι τυγχάνουν της ανάλογης αποδοχής. Και στο ερώτημα, πού οφείλεται αυτή η εγκάρδια ανταπόκριση στο συγκεκριμένο άθλημα, την απάντηση έδωσε ο Ιωάννης Χρυσάφης, πατέρας της Ελληνικής Αθλητικής Σκέψης, στον βαρώνο Πιερ ντε Κουμπερτέν. Και είναι γεγονός, ο πρωτεργάτης της αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων ήταν λίαν επιφυλακτικός για την ένταξη του Μαραθώνιου στους Ολυμπιακούς. Το θεωρούσε προσπάθεια έξω από τις δυνατότητες της ανθρώπινης φύσης και επανειλημμένως στη διάσκεψη του 1894 απέφευγε το ενδεχόμενο της ένταξής του στους Ολυμπιακούς του 1896. Τα επιχειρήματα ότι δεν περιλαμβάνεται στους αρχαίους Ολυμπιακούς και ότι ο πρώτος διανύσας την απόσταση αθηναίος οπλίτης μετά το «Νενικήκαμεν» ξεψύχησε στο Ψυχικό, γεγονός από το οποίο πήρε και το όνομα αυτό το γνωστό αθηναϊκό προάστιο. Η απάντηση ήλθε από τον Ιωάννη Χρυσάφη.

Ο Μαραθώνιος εκφράζει την ανθρώπινη ψυχή που ακατάβλητη υπερνικά όλα εκείνα που θεωρούνται αξεπέραστα από τη λογική. Αυτή εξάλλου είναι και η φύση των αθλητικών αγώνων. Εγκάρδιες προσπάθειες που θεώνουν την ανθρώπινη φύση! Και όντως, όταν οι υπόλοιποι αγώνες εγκλωβίζοντας στους παρευρισκόμενους στα ολυμπιακά στάδια, τους Μαραθώνιους τους παρακολουθούν και ακολουθούν ζωντανά εκατομμύρια φίλαθλοι. Οσο για την ιστορία τους, είναι πραγματικός σταθμός γεγονότων τραγικών και ευτράπελων, καταξιώσεων αλλά και αμφισβητήσεων, ξεκινώντας ήδη από το 1896, όπου ο δεύτερος νικητής, ο Βασιλάκης, και ο τρίτος, ο Μπιλόκας, διαμαρτυρήθηκαν για εξαπάτηση από τον νικητή Σπύρο Λούη. Η παρέμβαση του διαδόχου Κωνσταντίνου υποχρέωσε τους διαμαρτυρόμενους να σιγήσουν προκειμένου να μη γελοιοποιηθεί η χώρα από τον επικείμενο διασυρμό….

Οκτώ χρόνια μετά, στον Μαραθώνιο της Ολυμπιάδας του Saint Louis το 1904, εμφανίζεται ως νικητής ο 29χρονος γεννημένος στο Birmingham της Βρετανίας αλλά αμερικανός υπήκοος και αθλητής της Χριστιανικής Αδελφότητας του Cambridge (ΗΠΑ), Thomas Hicks, ύστερα από μια επεισοδιακή όσο και δραματική διαδρομή. Ο αγώνας διεξήχθη στους σκονισμένους και αφύλακτους από κριτές δρόμους του Saint Louis, επί αποστάσεως 24 μιλίων και 1.500 γιαρδών (38 χλμ. και 371 μ.) υπό άσχημες καιρικές συνθήκες (θερμοκρασία άνω των 40ο C και αποπνικτική ατμόσφαιρα) και τον παρακολούθησαν ελάχιστοι θεατές.

Στο αγώνισμα του Μαραθωνίου συνέβη το εξής παράδοξο γεγονός. Πρώτος τερμάτισε ο Αμερικανός Fred Lotz με αρκετή διαφορά από τους αντιπάλους του. Και ενώ η κόρη του αμερικανού προέδρου Alice Roosevelt ετοιμαζόταν να του απονείμει το μετάλλιο του πρώτου νικητή, μπήκε στο στάδιο δεύτερος o Thomas Hicks. Τότε αποκαλύφθηκε από τον Hicks ότι ο Lotz λίγα χιλιόμετρα πριν από το στάδιο είχε κατέβει από ένα αυτοκίνητο, με το οποίο είχε διατρέξει το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής.

Το γεγονός επιβεβαίωσαν αυτόπτες μάρτυρες και ο Lotz αναγκάσθηκε να παραδεχθεί την απάτη. Υστερα από την αποκάλυψη αυτή οι θεατές εξαγριωμένοι θέλησαν να τον λιντσάρουν. Αλλά και ο πραγματικός νικητής Thomas Hicks κατηγορήθηκε αργότερα ότι χρησιμοποίησε ανορθόδοξες μεθόδους. Συγκεκριμένα ο προπονητής του Ρaul Lukas έγραψε σε βιβλίο του ότι, όταν ο αθλητής του εξουθενώθηκε και ήταν έτοιμος να καταρρεύσει, αρχικά του έδωσε αποσταγμένο νερό και στη συνέχεια για να τον συνεφέρει ένα χάπι στρυχνίνης και ένα αβγό. Επειδή όμως ο αθλητής έδειχνε σημεία πλήρους εξάντλησης του έδωσε μια ακόμη φορά ένα χάπι στρυχνίνης μαζί με δύο αβγά και λίγο κονιάκ.

Τελικά ο Thomas Hicks τερμάτισε κάτωχρος και παραπαίοντας. Οπως αναφέρθηκε αυτή ήταν η πρώτη περίπτωση ντοπαρίσματος στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων. Πολλοί αθλητές στο αγώνισμα του Μαραθωνίου εξαντλημένοι εγκατέλειψαν την προσπάθεια, ενώ άλλοι, όπως ο William Garcia από το Σαν Φρανσίσκο, υπέστησαν στομαχικές αιμορραγίες και χρειάσθηκε η ιατρική επέμβαση για να αποσοβήσει τραγικές εξελίξεις. Επίσης, σημειώθηκαν και ευτράπελα γεγονότα.

Ο Κουβανός Felix Carvajal, ταχυδρόμος στην Αβάνα και γνωστότατος στους συμπατριώτες του εξαιτίας του εύθυμου χαρακτήρα του αλλά και της συνεχούς προπόνησής του στους δρόμους και τον λιμένα της κουβανικής πρωτεύουσας, είχε κατορθώσει να φτάσει στο Saint Louis ύστερα από περιπέτειες (κατά μια εκδοχή του έκλεψαν τα χρήματα που είχε συγκεντρώσει από εράνους αλλά και τα προσωπικά του αντικείμενα στη διάρκεια του ταξιδιού του, ενώ κατά μια άλλη έμπλεξε με χαρτοπαίκτες στο τρένο που τον πήγαινε στον προορισμό του, έχασε όλα τα χρήματά του και τελικά έφτασε στην αμερικανική πόλη ζητιανεύοντας).

Ο Felix έτρεξε στον αγώνα, αλλά καθυστέρησε, γιατί στη διαδρομή σταματούσε για να συνομιλήσει με τους θεατές και να απολαύσει τα αναψυκτικά και τα σάντουιτς που του προσέφεραν. Παρ’ όλα αυτά κατόρθωσε να τερματίσει τέταρτος γνωρίζοντας την αποθέωση από τους θεατές που βρίσκονταν στο στάδιο. Ακόμη δύο νοτιοαφρικανοί μαραθωνοδρόμοι δέχθηκαν απρόσμενη επίθεση από αγριεμένους σκύλους και αναγκάσθηκαν να καταφύγουν σε κήπους παρακείμενων σπιτιών, παραμένοντας εκεί επί αρκετή ώρα μέχρις ότου τους βοήθησαν αστυνομικοί του Saint Louis!

Στους 3ους Ολυμπιακούς του Saint Louis η Ελλάδα, αν και έλαβε μέρος με δύο μόνο αθλητές, γιατί η αποστολή στις ΗΠΑ ήταν πολυδάπανη και ο Πανελλήνιος Γυμναστικός Σύλλογος έκανε έρανο προκειμένου να καλύψει τα έξοδα του ταξιδιού, κατόρθωσε να είναι μία από τις ελάχιστες ευρωπαϊκές χώρες – εκτός από την Ουγγαρία, τη Γερμανία και τη Βρετανία – που κατέκτησαν πρώτη θέση. Αυτό οφείλεται στην ηρωική μορφή του Περικλή Κακούση. Ο 25χρονος τιτάνας, ο οποίος γυμναζόταν περιστασιακά εξαιτίας των βιοποριστικών αναγκών του και κατέβαλε ο ίδιος προσωπικά τα έξοδα για τη συμμετοχή του, δηλώνοντας ότι μετά τους αγώνες θα παρέμενε στην Αμερική, θριάμβευσε στην άρση βαρών «δι’ αμφοτέρων των χειρών» ανυψώνοντας 246 λίβρες (ή 111,670 κιλά), συντρίβοντας παράλληλα το παγκόσμιο ρεκόρ.

Ο δεύτερος έλληνας αθλητής που ταξίδεψε στην αμερικανική πόλη και έλαβε μέρος στους Αγώνες ήταν ο Νικόλαος Γεωργαντάς. Ο 23χρονος ρίπτης, δάσκαλος από τη Γορτυνία και διάδοχος του Παρασκευόπουλου και του Βερσή, ενώ στις προπονήσεις πριν από τον αγώνα εντυπωσίαζε ρίχνοντας βολές πάνω από σαράντα μέτρα, κατέκτησε τελικά την 3η θέση στην ελεύθερη δισκοβολία έχοντας να αντιμετωπίσει τους αμερικανούς γίγαντες Sheridan, Rose και Flanagan. Οι υπόλοιποι έλληνες αθλητές που έλαβαν μέρος στην Ολυμπιάδα ήταν ομογενείς της Αμερικής, οι οποίοι ήταν από τους πρώτους που μετανάστευσαν στις αρχές του 20ού αιώνα στη μεγάλη υπερατλαντική χώρα, εξαιτίας των κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε τότε η Ελλάδα.

Στον Μαραθώνιο συμμετείχαν δέκα αθλητές: ο Δημ. Βελούλης, ο Γ. Βομκαΐτης, ο Χαρ. Γιάννακας, ο Γ. Δρόσος, ο Χρ. Ζεχουρίτης, ο Ιωάν. Λουγκίτσας, ο Λουρίδας, ο Ανδρ. Οικονόμου, ο Πέτρ. Πιπιλής και ο Ιωάν. Φούρλας. Από αυτούς ο Αραχωβίτης Βελούλης αναδείχθηκε 5ος. Τέλος, στη διελκυστίνδα έλαβαν μέρος ο Αν. Γεωργόπουλος, ο Δ. Δημητρακόπουλος και ο Βασ. Μέταλος.