Εδώ Πολυτεχνείο. 50 χρόνια δεν ξεχνάμε

Εκλεισαν 50 χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου και περήφανα αναλογιζόμαστε τον αγώνα εκείνης της περιόδου. Η εξέγερση της Νεολαίας του 1973 αποκατέστησε την Αξιοπρέπεια του Ελληνικού Λαού και έδωσε το έναυσμα του τέλους της τυραννίας των συνταγματαρχών.

Πενήντα χρόνια πέρασαν, πενήντα χρόνια δεν ξεχνάμε. Οι νέοι έγιναν οι πρωτοπόροι του αγώνα για «ψωμί-παιδεία-ελευθερία-εθνική ανεξαρτησία-κοινωνική προκοπή», συνένωσαν τη φωνή διαμαρτυρίας του δημοκρατικού λαού και κλόνισαν τα θεμέλια της χούντας. Η εξέγερση του ’73 ήταν πράξη χιλιάδων. Η οργή τους έφερε στο Πολυτεχνείο. Η αντίθεση με τη βία, τον φασισμό, τη συνθηκολόγηση, την ανοχή, τον εμπαιγμό. Χιλιάδες, δεν έφτασαν τυχαία στο Πολυτεχνείο, ούτε οργανωμένα, ούτε οι προβοκάτορες τους έφεραν παίζοντας τα δικά τους παιχνίδια εξουσίας στα παρασκήνια της τυραννίας, ούτε συνωμοσίες και σχέδια της δημοκρατίας μυστικά. Τότε και τώρα το πρόσωπο του Πολυτεχνείου δεν είναι απόμακρο, δεν είναι ηρωικό, είναι ανθρώπινο, βασανισμένο και επίμονο, προδομένο και ανυποχώρητο, και μας πείθει γιατί κατοχύρωσε στην πράξη το δικαίωμα να σκεφτόμαστε, να εκφραζόμαστε και να δρούμε ελεύθερα. Να κρίνουμε. Να ελέγχουμε. Να Αγωνιστούμε. Να συνυπάρξουμε.

Η σημερινή πολιτική σκηνή δεν μιλάει τη γλώσσα του Πολυτεχνείου και ακόμα περισσότερο των νέων γενεών, αναγκάζεται και το θυμάται μόνο την ημέρα της επετείου, που και θα καταργούσε αν μπορούσε.

Αν η κατάληψη του Πολυτεχνείου του ’73 πραγματοποιήθηκε σε συνθήκες εσωτερικής και εξωτερικής απομόνωσης του καθεστώτος για να διατρανώσει την αντίσταση και τη ρήξη της νεολαίας με την κοινωνική και την πολιτική αγκύλωση, η επέτειος σήμερα συμπίπτει με συνθήκες βαθιάς κρίσης της δημόσιας ζωής. Η ανασφάλεια περιβάλλει το μέλλον. Η κυβέρνηση είναι ανεπαρκής και αντιδραστική (Τέμπη, υποκλοπές, αισχροκέρδεια, φόροι, αστυνομοκρατία, φτωχοποίηση, κρίση στέγης, παιδείας και υγείας) και η αντιπολίτευση δεν πείθει. Η πολιτική αφωνία είναι ένοχη και το συνδικαλιστικό παντοπωλείο «λίγο από όλα» επικίνδυνο.

Γι’ αυτό και τα μηνύματα του Πολυτεχνείου είναι πάντα επίκαιρα. Οχι μόνο σαν αιτήματα, αλλά σαν συλλογικότητα, σαν κοινή γλώσσα που φτιάχνει ο διάλογος, το πάθος για τη ζωή και την αλήθεια, που δίνει αξιοπιστία και ακτινοβολία σαν ψυχή που οδηγεί και συγκρούεται και δίνει περιεχόμενο στα εξαγγελλόμενα.

Ακριβώς το γεγονός ότι αυτά τα στοιχεία σήμερα εκλείπουν από την πολιτική και τη δημόσια ζωή, σημειώνει δραματικά και την επίκαιρη σημασία του Πολυτεχνείου: ζητείται έμπνευση, όχι έως θανάτου, όπως τότε – γιατί ας μην ξεχνάμε, τη διακήρυξη του Πολυτεχνείου την υπογράφουν οι νεκροί του – αλλά για κάτι πιο δύσκολο, για τη ζωή. Σίγουρα δεν φταίνε μόνο τα κόμματα και δεν αρκεί ο αφορισμός τους για να αναστρέψει την ερημιά του πλήθους και τον ευτελισμό της δημόσιας ζωής. Λείπουν και εκείνοι οι ενεργοί πολίτες και η συλλογικότητά τους, που παίρνουν τη ζωή τους στα χέρια τους και ανατρέπουν την κοινωνική και πολιτική ακαμψία.

Η τσακισμένη πύλη του Πολυτεχνείου υποδηλώνει την αντίσταση στη βία των τανκς, που κάποτε την γκρέμισαν.

Αλλά και την αντίσταση των σημερινών λαών που την εποχή της μονοκρατορικής «νέας τάξης» χωρίς τάξη και της ειρήνης χωρίς ειρήνη, χρειάζεται να επιτύχει νέες ισορροπίες, με ζυγαριά τον άνθρωπο.

Οσα χρόνια κι αν περάσουν το μήνυμα του Πολυτεχνείου είναι το ίδιο. Επαγρύπνηση και αγώνας για τα ίδια ιδανικά. Ο αντίπαλος παραμένει στη θέση του. Μόνο μορφή αλλάζει. Και ο δρόμος που χάραξε ο Νοέμβρης πρέπει να μένει καθαρός και διαβατός σε όλους μας.

Εδώ Πολυτεχνείο! Εμείς δεν παραδινόμαστε! Αγωνιζόμαστε και κερδίζουμε σε αναμετρήσεις ανοιχτές. Η Παιδεία και η Συμμετοχή θα νικήσουν τη βία και τη φαυλότητα. Το μήνυμα του Πολυτεχνείου προς τους Νέους σήμερα είναι ένα: Οσο αντίξοες και αν φαίνονται οι συνθήκες πιστέψτε στα πιστεύω σας και αγωνισθείτε για την υλοποίησή τους.

Ο Νίκος Μαρκάτος είναι ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ, π. πρύτανης