Προβλέπει ο καρδιακός μεταβολισμός τον αιφνίδιο θάνατο;

Tο ποσοστό των αιφνίδιων καρδιακών θανάτων αφορά το  50% του συνόλου  των καρδιαγγειακών  θανάτων και στις ΗΠΑ ευθύνεται για την απώλεια 300.000 ζωών ετησίως. Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος οφείλεται στις περισσότερες των περιπτώσεων στη στεφανιαία νόσο (οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου) ή  λιγότερο συχνά σε υποκείμενη μυοκαρδιοπάθεια ή σε καθαρά αρρυθμιολογικά   αίτια (π.χ. σύνδρομο Brugada, long QT, κλπ).

Σήμερα, χάρη στα διαθέσιμα εργαστηριακά και απεικονιστικά μέσα, μπορούμε να σταδιοποιήσουμε τους ασθενείς που βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για  αιφνίδιο θάνατο και ανάλογα να εφαρμόσουμε τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης της δραματικής αυτής εξέλιξης. Σε ασθενείς υψηλού κινδύνου το κύριο μέσο πρόληψης του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου είναι ο εμφυτεύσιμος αυτόματος απινιδωτής (ICD), μια συσκευή που μοιάζει με τον βηματοδότη  αλλά επιπλέον μπορεί σε περίπτωση εμφάνισης μιας κακοήθους κοιλιακής ταχυκαρδίας ή κοιλιακής μαρμαρυγής να χορηγήσει ηλεκτρικό σοκ και να αποκαταστήσει τον καρδιακό ρυθμό αποτρέποντας  έτσι τον αιφνίδιο καρδιακό θάνατο και να επαναφέρει τον ασθενή στη ζωή.

Ωστόσο  έχει διαπιστωθεί ότι σε διάρκεια παρακολούθησης 10 ετών μόνο το 20% των ατόμων με απινιδωτή  χρειάσθηκαν  το μηχάνημα  λόγω κακοήθους αρρυθμίας. Τίθεται λοιπόν το ερώτημα αν θα μπορούσαμε  να ανιχνεύσουμε καλύτερα τους ασθενείς εκείνους που πράγματι χρειάζονται τον απινιδωτή για εξοικονόμηση και του κόστους του απινιδωτή αλλά και για αποφυγή των όποιων επιπλοκών (ευτυχώς ελαχίστων) που συνδέονται με την εμφύτευσή τους.

Πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι όσοι ενήλικες δεν έχουν φυσιολογικό καρδιακό μεταβολισμό, διατρέχουν έως και τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να  παρουσιάσουν κακοήθη αρρυθμία αυξάνοντας τον κίνδυνο αιφνίδιου καρδιακού θανάτου.

Στο πλαίσιο αυτό μετρήθηκαν με ειδική μαγνητική τομογραφία τα επίπεδα της τριφωσφορικής αδενοσίνης (ATP), που είναι  η κύρια χημική κυτταρική πηγή ενέργειας  των κυττάρων, στις καρδιές 46 ατόμων πριν απ’ την προληπτική τοποθέτηση απινιδωτή. Ολοι οι ασθενείς παρακολουθούνταν κάθε 3-6 μήνες για περίπου 10 χρόνια για να διαπιστωθεί ποιοι κινδύνευαν από απειλητικές για τη ζωή αρρυθμίες.

Διαπιστώθηκε ότι όσοι είχαν χαμηλά επίπεδα  καρδιακού μεταβολισμού (χαμηλά επίπεδα ATP) είχαν τριπλάσιο κίνδυνο αιφνίδιου καρδιακού θανάτου,  σε σύγκριση με τα άτομα με φυσιολογικό μεταβολισμό τριφωσφορικής αδενοσίνης.  Σίγουρα χρειάζεται περισσότερη έρευνα για την επιβεβαίωση και  ανάλυση των ανωτέρω αποτελεσμάτων.

Ωστόσο, διαφαίνεται  ότι η μελέτη  του καρδιακού μεταβολισμού με τη μαγνητική καρδιάς  μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη αξιολόγηση των ατόμων με κίνδυνο αιφνιδίου θανάτου  και ανάλογα να δρομολογηθεί ή όχι η εμφύτευση απινιδωτή για την αποτροπή του μοιραίου αυτού συμβάντος.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών