Η πιο ηχηρή σύμμαχος της Χαμάς

Η έκβαση του πολέμου στη Μέση Ανατολή είναι απρόβλεπτη καθώς ακόμη και αν το Ισραήλ πετύχει τον κύριο στόχο του, να εξαλείψει τη Χαμάς από τη Γάζα, η αιτία της σύγκρουσης, το Παλαιστινιακό, πρέπει να αντιμετωπιστεί για να μη συνεχίσει το αιματοκύλισμα στην περιοχή. Αυτή είναι μια πολύ αβέβαιη προοπτική αν κρίνουμε από την αποτυχία των προηγούμενων πολύχρονων προσπαθειών.

Ωστόσο, ακόμη και στην παρούσα φάση, κάποια πρώτα συμπεράσματα μπορούν να εξαχθούν. Το πρώτο είναι η παθητική στάση των αραβικών χωρών. Οφείλεται στην προσέγγιση των τελευταίων ετών και στη διαμόρφωση νέων ισορροπιών που έκανε δυνατή τη συνεργασία του αραβικού κόσμου με το Ισραήλ ανεξαρτήτως Παλαιστινιακού. Αυτή την τεκτονική αλλαγή στις σχέσεις τους το χτύπημα της Χαμάς επεδίωκε να ανατρέψει. Αλλά, όπως δείχνουν τα πράγματα, δεν το κατάφερε: ακόμη και αν στη σύγκρουση εμπλακούν άλλες δυνάμεις, η Χεζμπολάχ για παράδειγμα, οι ισχυρές αραβικές του Κόλπου όπως και η Αίγυπτος δεν θα εμπλακούν. Θα αφήσουν το Ισραήλ να κάνει τη «βρώμικη δουλειά»…

Εξαίρεση στο σουνιτικό μέτωπο της αφωνίας αποτελεί η Τουρκία, μη αραβική χώρα και με περίπλοκες σχέσεις με τον αραβικό κόσμο λόγω οθωμανικού παρελθόντος. Η Τουρκία αναδεικνύεται στην πιο ηχηρή σύμμαχο της Χαμάς. Πού οφείλεται αυτό; Οφείλεται στη βαθιά εδραιωμένη πεποίθηση του Ερντογάν, του κυβερνώντος κόμματος και των οπαδών του ότι οι Παλαιστίνιοι είναι αδελφός λαός. Δεν είναι ούτε συγκυριακή ούτε ιδιοτελής η στήριξη που προσφέρει η Τουρκία στη Χαμάς, η οποία άλλωστε βρήκε καταφύγιο στη γειτονική χώρα, όπως και η Μουσουλμανική Αδελφότητα, εδώ και πολλά χρόνια. Πρόκειται για μια γνήσια έκφραση ισλαμικής αλληλεγγύης που εκπορεύεται από το πιο ισχυρό στοιχείο του τουρκικού καθεστώτος, τη θρησκεία. Αυτή είναι μια διάσταση που δυστυχώς υποβαθμίζεται πολύ συχνά στην ανάλυση των Δυτικών για τη σημερινή Τουρκία παρά την εικοσαετή γνήσια στήριξη του Ερντογάν και του κόμματός του από τη βαθιά θρησκευόμενη βάση του.

Ακόμη και αν συχνά ο τούρκος πρόεδρος αρέσκεται σε ρητορικές υπερβολές, ακόμη και αν ο μηχανισμός του ΑΚΡ κινητοποιήθηκε, η συγκέντρωση για την Παλαιστίνη στην Κωνσταντινούπολη δεν έχει προηγούμενο. Ηταν ένα ξεκάθαρο δείγμα του πού ανήκει η καρδιά της Τουρκίας.

«Αυτή η σύγκρουση αφορά την Τουρκία καθώς και η ίδια βάλλεται από δυνάμεις όπως το ΡΚΚ, το ΥΡG, το FETO» είπε στο συγκεντρωμένο πλήθος ο Ερντογάν: «Ποιος τους υποστηρίζει;» ρώτησε, για να πάρει την απάντηση «η Αμερική». Και συνέχισε: «Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι Ευρώπη και Αμερική βρίσκονται πίσω από τις παρασκηνιακές συνωμοσίες εναντίον της χώρας μας».

Συνεπώς, η πολύ επιφανειακή επαναπροσέγγιση που επιχείρησε ο Ερντογάν με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ μετά την εκλογική του νίκη το περασμένο καλοκαίρι έχει προφανώς ενταφιαστεί. Μαζί με αυτήν και η περιφερειακή προοπτική συνεργασιών για ενεργειακά και άλλα ζητήματα «αμοιβαίου οφέλους» στα οποία το Ισραήλ ήταν απαραίτητος εταίρος. Αν τα ελληνο-τουρκικά επηρεαστούν από την πολύ σοβαρή αλλαγή κλίματος, είναι πρόωρο να λεχθεί. Ο διάλογος μπορεί και πρέπει να συνεχιστεί ειδικά σε μια τέτοια συγκυρία καθώς η ένταση δεν θα ωφελούσε εν μέσω γενικής αναταραχής. Αλλά τα όριά του είναι δεδομένα. Οι δύο χώρες έχουν πάρει διαμετρικά αντίθετη θέση σε μια μείζονα σύγκρουση που μπορεί να επηρεάσει και τις διμερείς σχέσεις.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων