Τι «συζητάνε» 70 πίνακες μεταξύ τους;

Τι θα μπορούσε να «συζητήσει» ένα «Δωμάτιο χωρίς θέα» με τα «Σύννεφα πάνω από την Αθήνα»; Τι συνδέει το «Αιτωλικό» με ένα «Χωριό στη Λέσβο» και την «Κασταλία Πηγή»; Και ποιον διάλογο θα μπορούσαν να έχουν «Η Βαυώ, η Πυθία και η Βακχίς» και ένας «Ιππέας»; Ετερόκλητοι, γέννες διαφορετικών γενεών και αλλιώτικων γραφών, είναι όλοι τους πρωταγωνιστές σε ένα ιδιαίτερο εικαστικό αφήγημα που ξεκίνησε χθες τη διαδρομή του στην καρδιά της Αθήνας.

Είναι τα 70 έργα τέχνης που προέρχονται από τη συλλογή των 3.000 έργων της Τραπέζης της Ελλάδος, 30 εκ των οποίων εμφανίζονται για πρώτη φορά και 27 εξ αυτών αποτελούν νέα αποκτήματα. Και πέντε μόλις χρόνια προτού η συλλογή, που χαρακτηρίζεται από έργα κατά κύριο λόγο παραστατικής ζωγραφικής, συμπληρώσει έναν αιώνα ζωής, είναι εκείνα που άφησαν για μερικούς μήνες το αυστηρό κτίριο-έδρα της Τραπέζης επί της οδού Πανεπιστημίου, και μετακόμισαν στο Ιδρυμα Θεοχαράκη για να «συναντηθούν» και να «συνομιλήσουν» προσφέροντας στους επισκέπτες την ευκαιρία να τα απολαύσουν στη νέα περιοδική έκθεση «Παράλληλη θέαση», την οποία επιμελείται η ιστορικός τέχνης και επιστημονική υπεύθυνη της τραπεζικής συλλογής, Χάρις Κανελλοπούλου.

Τόποι και χώροι, μύθοι και άνθρωποι, αλλά και έργα από τα οποία απουσιάζει η αναπαράσταση έχουν «καταλάβει» τους τρεις ορόφους του κτιρίου στη συμβολή των οδών Βασιλίσσης Σοφίας και Μέρλιν, για χάρη της έκθεσης που φέρει τη σφραγίδα του Κέντρου Πολιτισμού, Ερευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος. Και προκαλούν το βλέμμα και τον νου να ανακαλύψουν πώς έβλεπε τον Αρδηττό και την αντίστιξη του πυκνοδομημένου τοπίου με το φυσικό περιβάλλον ο σπουδαίος κολορίστας Παναγιώτης Τέτσης. Και πώς την ίδια εποχή απέδιδε τον παλμό της Πολιτείας ο Σπύρος Βασιλείου, σε αντιδιαστολή με τη νυχτερινή εικόνα της Αθήνας όπως την απέδωσε το 2014 ο Αντώνης Στάβερης. Να διακρίνουν τον τρόπο που τα φωτεινά χρώματα του Κωνσταντίνου Μαλέα αποδίδουν τη Μονεμβασιά σε αντιπαραβολή με την πρόκληση του Τζουλιάνο Καγκλή, ο οποίος με την εξπρεσιονιστική του γραφή καλεί τον θεατή να ανακατασκευάσει από τα ίχνη του ένα Πάρκο (2023).

Στον δεύτερο όροφο του κτιρίου η ραψωδία χ της ομηρικής Ιλιάδας σε μια κατακόκκινη επιφάνεια αποκτά μια συμπυκνωμένη οπτική υπόσταση στο έργο της Νίνας Παπακωνσταντίνου (2019) και «συζητά» για την αρχαία ελληνική κληρονομιά πλάι με ένα «Παλίμψηστο» (1992) του Γιώργου Λαζόγκα, όχι μακριά από τη λιτή πετρογραφία του «Ιππέα» (1964-1966) της Βάσως Κατράκη και τη σχεδόν ονειρική «Αλληγορία» (1893) του Νικολάου Γύζη.

Διάλογος των έργων

Ακόμα όμως κι αν ο επισκέπτης δεν ακολουθήσει το επιμελητικό σκεπτικό για να αναζητήσει τα σημεία διαλόγου μεταξύ των έργων – το οποίο αναπτύσσεται στον δίγλωσσο (ελληνικά-αγγλικά) κατάλογο που συνοδεύει την έκθεση –, μπορεί να αφήσει το βλέμμα του να περιπλανηθεί ελεύθερα στις προσωπογραφίες του Γιάννη Τσαρούχη, στους εσωτερικούς χώρους που απέδωσαν με τον χρωστήρα τους οι εκ των κορυφαίων παραστατικών της γενιάς τους Γιώργος Ρόρρης και Στέφανος Δασκαλάκης, πλάι στα εσωτερικά των Γεώργιου Ιακωβίδη και Θάλειας Φλωρά-Καραβία.

Να αφεθούν στη γοητεία του αττικού ουρανού όπως τον «είδε» ο Δημήτρης Ανδρεαδάκης, αλλά και να ανακαλύψουν την εικόνα πίσω από αφαιρετικές γραφές και σύμβολα, στον πρώτο όροφο της έκθεσης, πίσω από τα «Φύλλα Ελιάς» του Γιάννη Μιχαηλίδη, τα πανιά των καικιών του Πάρι Πρέκα, αλλά και την ανθρώπινη μορφή, είτε ως σκιά τυπωμένη σε φωτοευαίσθητη επιφάνεια διά χειρός Νίκου Κεσσανλή, είτε αποδοσμένη μόνο με το περίγραμμά της από τον Μάκη Θεοφυλακτόπουλο.