Ηχοδύναμα

William Steinberg: Οι πλήρεις ηχογραφήσεις στην Command Classics DG, 17 CD

Ακόμα μία επί πάρα πολλά χρόνια αναμενόμενη απουσία κλείνει επιτέλους για τη δισκογραφία της εποχής του CD. Οι θρυλικές, χωρίς υπερβολή, ηχογραφήσεις του σπουδαίου William Steinberg στην, επίσης θρυλική χωρίς υπερβολή Command Classics, με τη Συμφωνική του Πίτσμπουργκ. Μία ορχήστρα που αν και δεν ανέβηκε ποτέ στην κατηγορία των «Μεγάλων Πέντε» των Ηνωμένων Πολιτειών της χρυσής ορχηστρικής εποχής (Κλίβελαντ, Σικάγο, Φιλαδέλφεια, Βοστώνη, Νέα Υόρκη), δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι υπολειπόταν και σε αξία – ειδικά πλέον στα χρόνια του Steinberg. Αλλωστε, το Πίτσμπουργκ, που ιδρύθηκε το 1895, έπειτα από μία περίοδο κρίσης, ευτύχησε να έχει μια διαδοχή μεγάλων μαέστρων: το 1937 το αναδιοργάνωσε ο Οτο Κλέμπερερ, ενώ έπειτα επί μία δεκαετία, από το 1938 έως το 1948, ήταν στα χέρια του… αγριότερου (αλλά και ενός από τους αποτελεσματικότερους) εκπαιδευτή ορχήστρας που πέρασε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, του Φριτς Ράινερ, που μετά εδραίωσε το Σικάγο στις «Πέντε Μεγάλες». Ο ξεχασμένος σήμερα Βλαντιμίρ Μπακαλένικοφ έμεινε έπειτα μέχρι το 1952, αλλά με πολύ στενή τη συνεργασία του μεγάλου Βίκτορ ντε Σάμπατα. Και, το 1952, αρχίζει πλέον η εποχή Steinberg, που θα κρατήσει έως το 1976. Σε αυτά τα χρόνια, η ορχήστρα πέτυχε θαύματα.

Η πρώτη περίοδος του Steinberg αποτυπώθηκε στις εξαίρετες, οι περισσότερες μονοφωνικές αλλά ουδεμία σημασία έχει, ηχογραφήσεις της CAPITOL, που έγιναν γνωστές στην Ευρώπη της περιόδου του CD ως ηχογραφήσεις στην ΕΜΙ και οι οποίες χαίρουν καθολικής εκτίμησης για την ακρίβεια, το νεύρο, την καθαρότητα των δομών στις αναγνώσεις, τη δεξιοτεχνία και το δέσιμο του συνόλου, την πρωτοποριακά σύγχρονη προσέγγιση των έργων, που παραμένει τέτοια μέχρι και σήμερα. Ο Steinberg ήξερε τι ήθελε και πώς να το πετύχει και αυτό που ήθελε το δικαίωσε απόλυτα ο χρόνος.

Η δεύτερη περίοδος όμως, που καταγράφηκε στην Command Classics, έχει όλα αυτά τα πλεονεκτήματα συν τον στερεοφωνικό και εξαιρετικά υψηλής πιστότητας ήχο, από μία εταιρεία που δημιουργήθηκε από κορυφαίους πρωτοπόρους στη μακρά διεργασία που απαιτήθηκε για να μπορέσει να επιτευχθεί η βέλτιστη δυνατή αναπαραγωγή της μουσικής. Ψυχή της εταιρείας ήταν ο ιδιοφυής μηχανικός ήχου Bob Fine, πολύ γνωστότερος από την κατά πολύ πιο επιτυχή Mercury. Ομως, μετά, υπήρξε ένα μεγάλο πρόβλημα: η Command, αν και κατάφερε να παραγάγει κορυφαία δισκογραφία, δεν κατάφερε να επιβιώσει πολύ στην αγορά. Και με το κλείσιμό της, συνέβη κάτι σπάνιο: για πολύ καιρό «χάθηκε» ένα μέρος από το πρωτογενές υλικό. Κάποια tapes από ηχογραφήσεις δεν μπορούσαν να βρεθούν, κάτι που νέκρωσε τις πιθανότητες σοβαρών επανεκδόσεων. Ορισμένες προσπάθειες της δεκαετίας του ’90 ήταν περιθωριακές.

Η εξαγορά της από το γκρουπ της Universal έδωσε το «σήμα» ότι το πρόβλημα μάλλον είχε λυθεί. Και, πράγματι, πριν από λίγα χρόνια εμφανίστηκε ο εξαίρετος κύκλος Μπετόβεν, για να ακολουθήσει ένας, θα μπορούσε κανείς να πει, κορυφαίος κύκλος Μπραμς, του Steinberg στην Command. Τώρα, οι δύο αυτοί κύκλοι συμπεριλαμβάνονται σε αυτή τη μοναδική πλήρη έκδοση των απάντων Steinberg – Command που για πρώτη φορά βλέπει το φως. Κάτι που σημαίνει ότι έργα Σούμπερτ, Ραβέλ, Στραβίνσκι, Σοστακόβιτς, Ραχμάνινοφ και άλλα, θα ακουστούν για πρώτη φορά σε τέτοια μορφή. Ο William Steinberg δεν είναι βέβαια ένας μαέστρος που είναι σήμερα γνωστός πέρα από τον κύκλο των ανθρώπων που έχουν συστηματική ενασχόληση με τη μουσική. Ομως, προσοχή: όπως και σε άλλες περιπτώσεις συμβαίνει, αυτό δεν πρέπει να παραπλανά: πρόκειται για έναν μουσικό που κατά κανένα τρόπο δεν πρέπει να προσπεράσει κανείς.