Πτυχές Παλαιστινιακού

Η αιφνιδιαστική τρομοκρατική επιχείρηση της Χαμάς, χωρίς προηγούμενο σε φρικαλεότητα και αριθμό θυμάτων, αμάχων και ενόπλων Ισραηλινών, παραπέμπει ευθέως στη χρονίζουσα παθογένεια μιας «αποστασιοποιημένης» και καθόλου πλέον λειτουργικής διεθνούς διαχείρισης του Παλαιστινιακού.

Με τα χρόνια, η ουσία του αδιεξόδου αποκρυσταλλώθηκε στη βασική αντίθεση που χωρίζει τις αλληλοαναιρούμενες υπαρξιακές επιδιώξεις των δύο μερών, έξω από κάθε έννοια Διεθνούς Δικαίου. Η κατάσταση βίας διαιωνίζεται επειδή οξύνεται και βαθαίνει ανεξέλεγκτα κάθε φορά που μια μαχητική ή τρομοκρατική παλαιστινιακή συνιστώσα ή τα αντίποινα του Ισραήλ ξεπερνούν κάποια άτυπα και εύθραυστα μεν, αλλά γενικώς αποδεκτά εκατέρωθεν, όρια μιας άβολης συνύπαρξης. Συν ότι οι ασύμβατες προσδοκίες κάθε πλευράς για λύση συστρατεύονται αναγκαστικά με τις αντιφατικές γεωστρατηγικές επιδιώξεις των επ’ ανταλλάγματι εμπλεκομένων παγκόσμιων και περιφερειακών παικτών.

Το Ισραήλ, χοντρικά από τη δεύτερη Ιντιφάντα μέχρι σήμερα, πάσχει από σχίσμα στο εσωτερικό μέτωπο. Δύο μεγάλα κοινωνικά – και πολιτικά – ρεύματα, το, ας πούμε, κοσμικό(secular)-δημοκρατικό και το «Βιβλικό» συγκρούονται συνολικά, προκαλώντας διαλυτικά φαινόμενα ακόμη και στον πυρήνα της διακυβέρνησης, παρά τη βαθιά ριζωμένη κοινή αίσθηση επιβίωσης του ισραηλινού κράτους. Το υψηλό ωστόσο εθνικό φρόνημα δυναμίτισαν η χαλάρωση εξαιτίας του διχασμού, αλλά κυρίως η αμεριμνησία της ισχύος…

Στη σημερινή κρίση μόνο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είναι μέχρι στιγμής στρατηγικοί παίκτες, με την έννοια ότι κατέχουν ισχύ και βούληση διαχείρισης του πολεμικού και του διπλωματικού πεδίου. Δυστυχώς η γνωστή – και εν μέρει κατανοητή – ροπή του Ισραήλ σε «ξεροκέφαλη» αυτενέργεια σε καιρό πολέμου, ελάχιστα επηρεάζεται γενικώς από αμερικανικές πιέσεις για αυτοσυγκράτηση. Η Ουάσιγκτον ενδέχεται έτσι να πληρώσει ακριβά την εμφανή απομείωση του στρατηγικού της ενδιαφέροντος για περιφερειακή ασφάλεια στη Μέση Ανατολή, μετά την πρόσφατη ανάδειξή της σε αυτάρκη παραγωγό και παγκόσμιο προμηθευτή ενέργειας.

Γιατί η πολεμική υπεροχή του Ισραήλ δεν αρκεί πλέον για διασφάλιση σταθεροποιητικής ηγεμονίας της Δύσης στην ευρύτερη Μ. Ανατολή. Ούτε όμως προδικάζει ανατροπές και η συνδυασμένη ισχύς όλων των άλλων, που – με την πιθανή εξαίρεση της Ρωσίας και της Αιγύπτου – διατηρούν απλώς ένα ιδιοτελές «ενδιαφέρον» εκμετάλλευσης των αυριανών ισορροπιών.

Η Χαμάς μάλλον δεν έχει πολιτικό μέλλον. Μεταξύ άλλων, η πρόσφατη επαχθής τρομοκρατική της ενέργεια παρέχει επιτέλους και στο Κάιρο επαρκές πρόσχημα για βίαιο περιορισμό της. Ωστόσο τρομοκρατικά της παρακλάδια, επίφοβα σε παγκόσμια κλίμακα, θα αυτονομηθούν δίπλα στους ριζοσπάστες μουσουλμάνους της Δυτικής Οχθης και του Βόρειου Σινά, όπου η Αίγυπτος έχει σχεδόν χάσει τον έλεγχο. Εξ ου και η ανεξέλεγκτη λειτουργία των σηράγγων που τροφοδοτούν τη Χαμάς, αλλά και η «λαθραία» θαλάσσια οδός από το Ελ Αρίς προς Ευρώπη, Κύπρο και Τουρκία…

Στο πλαίσιο αυτό, η λύση των δύο κρατών ακόμη και υπό διεθνείς εγγυήσεις – που θα υπαγορεύσει βεβαίως η Ιερουσαλήμ – θα λειτουργούσε, στην καλύτερη περίπτωση, ως ενδιάμεση κατάσταση ανάμεσα στην επιθυμία του Ισραήλ για απόλυτη ασφάλεια χωρίς επ’ άπειρον στρατιωτικοποίηση της δημόσιας και κοινωνικής του ζωής – κάτι που δεν είναι άλλωστε μακροπρόθεσμα βιώσιμη επιλογή – και στη βούληση των Παλαιστινίων για πλήρη ανεξαρτησία, χωρίς τους περιορισμούς οποιωνδήποτε εγγυήσεων.

Με έξοδα, όπως πάντα, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής…

Υπό την – καθόλου αμελητέα – λοιπόν προϋπόθεση εξουδετέρωσης τυχόν τρομοκρατικών χτυπημάτων κλίμακας, η Διπλωματία φαίνεται ότι θα έχει τούτη τη φορά τον τελευταίο λόγο.

Μέχρι την ύστατη ρήξη…

Ο Γρηγόρης Βασιλοκωνσταντάκης είναι πρέσβης επί τιμή