Κάνοντας το μάθημα πιο διασκεδαστικό

Σε μια περιοχή της Σουηδίας, βορειανατολικά της Στοκχόλμης, η κ. Nina Berglund απολαμβάνει να δοκιμάζει νέους τρόπους διδασκαλίας των θετικών επιστημών στους μαθητές της, ηλικίας 10 έως 12 ετών. Πρόσφατα, η κ. Berglund προσκάλεσε στην τάξη της, στον δήμο του Norrtälje, τον κ. Staffan Yngve, ο οποίος είναι καθηγητής Φυσικής. Ο κ. Yngve έφερε μαζί του ένα στρώμα με καρφιά, στο οποίο, στη συνέχεια, ξάπλωσε για να δείξει τις δυνάμεις που ασκούνται. Οι μαθητές ενθουσιάστηκαν. «Παρότι έχουν περάσει τέσσερις μήνες, οι μαθητές μου ακόμη θυμούνται εκείνο το μάθημα και μιλούν για την επίσκεψη, χρησιμοποιώντας επιστημονικούς όρους», ανέφερε η κ. Berglund.

Η κ. Berglund υποστηρίζει την ιδέα της «ανοικτής εκπαίδευσης», ώστε η επιστήμη να αποκτήσει νόημα για τους μαθητές. «Η γενικότερη ιδέα είναι να ξεπεραστούν τα εμπόδια που παρατηρούνται στην επιστημονική εκπαίδευση», δήλωσε η κ. Maya Halevy, διευθύντρια του Μουσείου Επιστημών Bloomfield στην Ιερουσαλήμ.

Η κ. Halevy ήταν επικεφαλής ενός ερευνητικού έργου με τίτλο Make it Open (MiO), που έλαβε χρηματοδότηση από την ΕΕ και ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2023, μετά από τρία έτη. Το έργο βοήθησε στη δημιουργία «κόμβων» ανοικτής εκπαίδευσης σε 10 ευρωπαϊκές χώρες, από τη Σουηδία έως την Ελλάδα, και συγκέντρωσε στους κόλπους του περισσότερα από 150 σχολεία.

Ενεργός συμμετοχή της Ελλάδας

Ο κ. Παύλος Κουλούρης είναι άλλος ένας εκπαιδευτικός, ο οποίος αναλαμβάνει επιτόπου δράση για την εκπαιδευτική αλλαγή στην Ευρώπη. Είναι μέλος του διδακτικού προσωπικού ενός ιδιωτικού σχολείου στην Αθήνα και συντόνισε ένα αδελφό-έργο του MiO, με τίτλο «Τα Σχολεία ως Ζωντανά Εργαστήρια», ή αλλιώς SALL, το οποίο ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο του 2023, μετά από τρία έτη υλοποίησης.

Στο SALL συμμετείχαν περισσότερα από 400 σχολεία σε 10 χώρες: Κύπρος, Κροατία, Εσθονία, Ελλάδα, Ισραήλ, Κάτω Χώρες, Γαλλία, Πορτογαλία, Σερβία και Ισπανία. Ο στόχος ήταν να ισχυροποιηθούν οι βάσεις της ανοικτής εκπαίδευσης, φέρνοντας εκπαιδευτικούς και μαθητές σε επαφή με τις εκάστοτε ευρύτερες κοινότητες. Τα «Ζωντανά Εργαστήρια» λειτούργησαν ως σημεία συνάντησης. Ο κ. Κουλούρης δήλωσε ότι «το κλειδί είναι το άνοιγμα του σχολείου προς την κοινωνία». «Με την ανοικτή εκπαίδευση, η επιστήμη αποκτά νόημα σε όλο το φάσμα της καθημερινότητάς μας».

Στο δημοτικό σχολείο Μακρυγιάλου, επίσης, κοντά στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, τη Θεσσαλονίκη, ο εκπαιδευτικός Θάνος Μπατσίλας και οι μαθητές και μαθήτριές του έλαβαν μέρος σε ένα ζωντανό εργαστήριο, στη διάρκεια του οποίου διδάχθηκαν για την επιστήμη του περιβάλλοντος μέσα από μια δραστηριότητα που περιλάμβανε την καλλιέργεια μυδιών.

Συνόδευσαν τους υδατοκαλλιεργητές στη θάλασσα, μέσα σε μια βάρκα, για να παρατηρήσουν πώς το περιβάλλον είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ευεξία των κατοίκων της περιοχής και πόσο προχωρημένη είναι η κλιματική αλλαγή. Η βασική ιδέα ήταν ότι η καλλιέργεια μυδιών αποτελεί έναν βιώσιμο τρόπο βιοπορισμού και ότι μπορεί να συμβάλει στην υποστήριξη του τοπικού οικοσυστήματος. «Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν με τις δραστηριότητες των ζωντανών εργαστηρίων, επειδή τους αρέσει οτιδήποτε κινείται εκτός αυστηρού πλαισίου», δήλωσε ο κ. Μπατσίλας. «Τις λάτρεψαν».

Οι δυνατότητες του Make it Open (MiO)

Σημειώνεται πως ο διαδικτυακός «πλοηγός» του MiO προσφέρει στους εκπαιδευτικούς πρόσβαση σε νέους πόρους και μαθήματα. Για παράδειγμα, σε ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα, το οποίο ονομάζεται «IES de Ortigueira» και βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της Ισπανίας, 12χρονοι μαθητές γνώρισαν τις αρχές της Φυσικής, σχεδιάζοντας και κατασκευάζοντας μακέτες παιδικής χαράς. Στη συνέχεια, οι μακέτες εκτέθηκαν στη βιβλιοθήκη, όπου οι μαθητές μίλησαν για την εργασία τους στους επισκέπτες.

Οι μαθητές πραγματοποίησαν επίσης μια μελέτη για την ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ισπανία, χρησιμοποιώντας βασικές μαθηματικές δεξιότητες. Η άσκηση περιλάμβανε άρθρα σχετικά με τη ρύπανση, τα οποία είχαν δημοσιευτεί στον Τύπο, και συζήτηση γύρω από τον αντίκτυπο στην ανθρώπινη υγεία. «Μπόρεσα να παρατηρήσω πώς οι μαθητές μάθαιναν χωρίς να το συνειδητοποιούν», δήλωσε η εκπαιδευτικός θετικών επιστημών, κ. Patricia Hermida Galán. «Διασκέδαζαν ενώ εργάζονταν και μάθαιναν».

Το MiO ενίσχυσε την πρόσληψη και την επικοινωνία μέσω της συνεργασίας με ένα δίκτυο ευρωπαίων Υπουργών Παιδείας, το οποίο είναι γνωστό ως Ευρωπαϊκό Σχολικό Δίκτυο (European Schoolnet) και με μια πανευρωπαϊκή συμμαχία, η οποία ονομάζεται Ecsite, και στην οποία συμμετέχουν περισσότεροι από 300 οργανισμοί, περιλαμβανομένων μουσείων, για την προώθηση της συμμετοχής στην επιστήμη μέσα στην κοινωνία.

Η κ. Greta Alliaj, η οποία συντόνιζε τις εργασίες για λογαριασμό του Ecsite, ανέφερε ότι το ξέσπασμα της πανδημίας Covid-19 το 2020, η οποία αποτέλεσε την αφορμή για τη μετατροπή των δια ζώσης μαθημάτων σε διαδικτυακά μαθήματα για εκατομμύρια νέους, έδωσε το έναυσμα για την καλλιέργεια της ιδέας της ανοικτής εκπαίδευσης.

Η έρευνα για το παρόν άρθρο χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ. Οι απόψεις των ερωτηθέντων δεν είναι απαραίτητο να εκφράζουν και τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Δημοσιεύτηκε αρχικά στο περιοδικό «Horizon», το περιοδικό της ΕΕ για την Ερευνα και την Καινοτομία