Οχι μόνο δεν βρίσκουν δουλειά οι νέοι, αλλά αποθαρρύνονται από τις συνθήκες εργασίας

Κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης που έπληξε τη χώρα μας την περασμένη 10ετία, χάθηκαν χιλιάδες θέσεις εργασίας, με το ποσοστό ανεργίας να εκτοξεύεται πάνω από το 30% και τους νέους να αποτελούν το μεγαλύτερο «θύμα». Λίγο μετά ήρθε και η πανδημία που επιβεβαίωσε τη δυσχερή θέση των νέων στην ελληνική αγορά εργασίας.

Οπως τονίζεται σε έκθεση της ΙΜΕ ΓΣΒΕΕ για την απασχόληση και την ανεργία των νέων στην Ελλάδα, η νέα γενιά στη χώρα έχει το υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο συγκριτικά με όλες τις προηγούμενες γενιές (παρά το έντονο brain drain προς το εξωτερικό), ωστόσο έχει τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας τόσο ως προς τις μεγαλύτερες ηλικίες όσο και ως προς άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Από τη γενική αυτή εικόνα προκύπτει το συμπέρασμα ότι το νεαρής ηλικίας εργατικό δυναμικό είναι κατά κανόνα σε θέση να ικανοποιήσει την πλειονότητα των αναγκών μιας αγοράς εργασίας υψηλής ειδίκευσης, αλλά δυστυχώς το παραγωγικό και οικονομικό σύστημα της χώρας μας δεν προσφέρει ικανοποιητικό αριθμό θέσεων εργασίας υψηλών δεξιοτήτων ώστε να αξιοποιήσει παραγωγικά και να αναπτύξει περαιτέρω τα ταλέντα και τις γνώσεις των νέων.

Ενώ τα ποσοστά ανεργίας των νέων μειώθηκαν κατά τα τέσσερα τελευταία έτη, η μείωση δεν οφείλεται στην αύξηση των θέσεων εργασίας αλλά κυρίως στη μείωση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και εν μέρει στη μείωση του πληθυσμού. Λιγότεροι νέοι άνθρωποι εργάζονται στη χώρα μας σε σχέση με το 2018, παρότι το ποσοστό ανεργίας έχει μειωθεί. Η εξέλιξη αυτή, όπως επισημαίνεται, δεν είναι ενθαρρυντική ούτε για τις νέες και τους νέους ούτε και για την ελληνική οικονομία συνολικά. Και επίσης, ως προς τα ποσοστά ανεργίας, η θέση των νέων έχει επιδεινωθεί συγκριτικά με τις μεγαλύτερες ηλικίες.

Αποθάρρυνση

Η μείωση της συμμετοχής συνήθως είναι αποτέλεσμα της αποθάρρυνσης που δημιουργείται σε μεγάλο τμήμα των εργαζομένων από τις συνθήκες στην αγορά εργασίας, έτσι ώστε να μην αναζητούν πλέον εργασία και να μην εντάσσονται για τον λόγο αυτό στο εργατικό δυναμικό και στους ανέργους. Η δε μείωση του πληθυσμού επιβαρύνεται και από τη μαζική μετανάστευση ιδίως νέων ανθρώπων προς το εξωτερικό κατά τα χρόνια της οξείας κρίσης. Υπό αυτές τις συνθήκες η μικρή αύξηση της απασχόλησης είναι μάλλον παράγοντας ανησυχίας παρά ικανοποίησης.

Ενα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια της έρευνας είναι αυτό της σύγκρισης με δύο χώρες της ΕΕ, τη Γερμανία και την Πορτογαλία, σχετικά με τη δομή της απασχόλησης αλλά και τα άλλα μεγέθη.

Το ποσοστό ανεργίας στη Γερμανία και την Πορτογαλία είναι ιδιαίτερα χαμηλό και αντίστοιχα το ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό είναι ιδιαίτερα υψηλό. Δηλαδή, η καλύτερη κατάσταση στην αγορά εργασίας φαίνεται να έχει ενθαρρύνει μεγάλο τμήμα του πληθυσμού να ενταχθεί στην αγορά εργασίας και να εργαστεί, σε αντίθεση με την Ελλάδα όπου συμβαίνει η αντίθετη διαδικασία, της αποθάρρυνσης των δυνάμει εργαζομένων.

Ανησυχία

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, το πραγματικό ποσοστό ανεργίας στη Γερμανία και την Πορτογαλία είναι πολύ κοντά στο μετρούμενο, με μειωμένη την κρυμμένη ανεργία, κάτι που δεν συμβαίνει στην Ελλάδα. Συνυπολογίζοντας το ποσοστό ανεργίας και το ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό, συμπεραίνεται ότι η κατάσταση στην ελληνική αγορά εργασίας είναι κατά πολύ χειρότερη και – σύμφωνα με την ΙΜΕ ΓΣΒΕΕ – είναι κάτι που θα πρέπει να μας ανησυχήσει αρκετά.

Αυτό που επίσης προκύπτει είναι ότι σε όλες τις χώρες οι νέοι (ειδικά για τις κατηγορίες 20-24 και 25-29 ετών, όπου το δείγμα είναι αρκετά μεγάλο) αμείβονται λιγότερο, συγκριτικά με τους μεγαλύτερους. Ωστόσο, στην Ελλάδα αυτή η διαφορά είναι σημαντικά μεγαλύτερη σε σύγκριση τόσο με τη Γερμανία όσο και με την Πορτογαλία. Ως προς και αυτόν τον δείκτη, επομένως, η θέση των νέων είναι χειρότερη στην Ελλάδα συγκριτικά με τις δύο άλλες χώρες.