Αμηχανία και ανατροπές

Αστυνομικές ιστορίες και δικαστικές υποθέσεις, μυστήριο και άλυτοι γρίφοι, ατμόσφαιρα αγωνίας και κλίμα αναμονής. Αυτά τα στοιχεία, συστατικά ενός καλού αστυνομικού μυθιστορήματος, αποτελούν και τη βάση για τη μεταφορά του στη σκηνή. Με την υπογραφή της Αγκαθα Κρίστι (Agatha Christie, 1890-1976), ο «Μάρτυρας Κατηγορίας» («Witness for the Prosecution», 1933), μια από τις πλέον μυστηριώδεις και γοητευτικές μικρές ιστορίες της, έγινε ένα ισχυρό θεατρικό έργο της βρετανίδας συγγραφέως. Είκοσι χρόνια μετά την πρώτη δημοσίευσή του, η πλοκή εμπλουτίστηκε από την ίδια την Κρίστι με μια δίκη και μεταφέρθηκε στη σκηνή του Winter Garden στο Λονδίνο (1953). Ακολούθησαν το Μπρόντγουεϊ και η μεγάλη οθόνη. Η ταινία σε σκηνοθεσία του Μπίλι Ουάιλντερ με τη Μαρλέν Ντίτριχ, τον Τσαρλς Λότον και τον Τάιρον Πάουερ γνώρισε μεγάλη επιτυχία (1957). Να θυμίσω ότι η Κάτια Δανδουλάκη ανέβασε για τη σεζόν 2005-2006, σε σκηνοθεσία Αντώνη Καλογρίδη, την παράσταση στο θέατρό της.  Στον «Μάρτυρα Κατηγορίας» ύποπτος για τη δολοφονία μιας ηλικιωμένης και πλούσιας κυρίας είναι ένας νεαρός και γοητευτικός άνδρας. Για την υπεράσπισή του απευθύνεται σε ένα μεγάλο δικηγορικό γραφείο. Αν και όλα τα στοιχεία είναι εναντίον του, ο μεγαλοδικηγόρος που τον αναλαμβάνει διατηρεί τις επιφυλάξεις του.  Η γυναίκα του όμως είναι εκείνη που θα καθορίσει την πορεία της δίκης, την τελική λύση της υπόθεσης, αλλά και της ζωής του συζύγου της. Με το εύρημά της η Αγκαθα Κρίστι οδηγεί σε αυτό το απροσδόκητο φινάλε και επιβεβαιώνει τη μεγαλοφυΐα της, τόσο απλά. Οι ξύλινες επιτοίχιες βιβλιοθήκες του δικηγορικού γραφείου, που όταν ανοίγει η σκηνή στο βάθος, υποδέχονται την αίθουσα του δικαστηρίου, καθορίζουν την αισθητική της παράστασης που υπογράφει ο Νικορέστης Χανιωτάκης. Δώδεκα ένορκοι-θεατές, παρατεταγμένοι ανά έξι στα πλάγια της σκηνής, αναλαμβάνουν τα «καθήκοντά» τους όταν έρθει η ώρα της ετυμηγορίας.

Αποπροσανατολισμοί

Μέσα σε αυτό το σκηνικό σύνολο εξελίσσεται η υπόθεση, που σκηνοθετικά στερείται της μυστηριακής ατμόσφαιρας που διαθέτει το ίδιο το έργο. Ο Χανιωτάκης ξεκινά επιλέγοντας μικρές – περιττές – χαριτωμένες πινελιές, που αποπροσανατολίζουν την παράσταση. Ο αρχικός ελαφρύς τόνος με την παρουσία της γραμματέως (Νίκη Παλληκαράκη), που ενισχύεται από την αντίστοιχη ερμηνευτική απόδοση του κατηγορούμενου (Νίκος Πολυδερόπουλος), είναι σαφώς δικές του σκηνοθετικές επιλογές. Αλλά αυτή η δραματουργική επιλογή έρχεται σε αντιπαράθεση με την ίδια την πλοκή. Παράλληλα διχάζει τις ερμηνείες του θιάσου, με ορισμένες από τις καταθέσεις των μαρτύρων. Στον αντίποδα ο ισχυρός πόλος: Η Ευγενία Δημητροπούλου-σύζυγος και το δίδυμο των δικηγόρων με τον Θανάση Κουρλαμπά, κυρίως, και τον Θοδωρή Κατσαφάδο, που υπηρετούν το πνεύμα του έργου. Η πρώτη κερδίζει το στοίχημα-πρόκληση του ρόλου της: Δημιουργεί δύο περσόνες, μην αφήνοντας ερμηνευτικά περιθώρια αμφισβήτησης και παίρνει πάνω της τη σκηνή στο λιμάνι. Ο Κουρλαμπάς έμπειρος και γήινος, ο Κατσαφάδος, ρεαλιστικός και άμεσος, συνεισφέρουν καθοριστικά. Ενδιαφέρουσες οι μουσικές-ηχητικές παρεμβάσεις. Η σκηνοθετική όμως αμηχανία δεν επιτρέπει στην παράσταση να αποκτήσει το ξεκάθαρο στίγμα που διαθέτει η γραφή της Αγκαθα Κρίστι. Η ένταση, η αγωνία, το μυστήριο, τα στοιχεία θρίλερ δεν είναι σταθερά, κάτι που ωστόσο δεν στερεί απ’ το κοινό την έκπληξη. Γιατί λίγο πριν πέσει η αυλαία πολλά είναι εκείνα που ανατρέπονται…