Προβοκατόρισσα της τζαζ

«Οταν έκανα για πρώτη φορά περιοδεία στην Ευρώπη με το δικό μου συγκρότημα, το κοινό μού πέταξε πράγματα – και εννοώ κυρίως φρούτα, αλλά και μπουκάλια. Μου άρεσε. Κανένας άλλος δεν μας είχε πετάξει φρούτα. Είναι τόσο υπέροχο. Οτιδήποτε συνέβαινε που ήταν εκτός συνηθισμένου το εκτιμούσα». Η παραπάνω δήλωση δεν θα μπορούσε παρά να γίνει από την Carla Bley, τζαζ συνθέτρια, πιανίστρια, ενορχηστρώτρια, avant garde προσωπικότητα και κυρίως από τις μεγαλύτερες προβοκατόρισσες, η οποία πέθανε την Τρίτη σε ηλικία 87 ετών. Ο επί χρόνια συνεργάτης της στη ζωή και τη μουσική, ο μπασίστας Steve Swallow, δήλωσε ότι αιτία του θανάτου της ήταν επιπλοκές από τον καρκίνο του εγκεφάλου.

Ακαταμάχητα πρωτότυπη στο έργο της περισσότερα από 60 χρόνια, «υπεύθυνη» πονηρών προκλήσεων μέσα και γύρω από την τζαζ, βρίσκοντας άφθονο χώρο για να μπερδέψει το κοινό με τις προσδοκίες της και να κρύψει τις αντιφάσεις. Στη βιογραφία του 2011 «Carla Bley», η Amy C. Beal περιέγραψε τη μουσική της ως «”δημοτική” αλλά εκλεπτυσμένη, ελκυστική αλλά και μη, χαρούμενη και πένθιμη, ανόητη και σοβαρή ταυτόχρονα».

Λίγοι συνθέτες στη γενιά της ήταν τόσο παραγωγικοί ή πολυμορφικοί. Εγραψε κομψές συνθέσεις που έγιναν τζαζ standards, όπως τις «Ida Lupino» και «Lawns», το άλμπουμ-σταθμό της διαδρομής της, «Fleur Carnivore» (σειρά «κινηματογραφικών» συνθέσεων) αλλά και «ακατανόητα» έργα όπως η τζαζ-ροκ όπερα «Escalator Over the Hill» (1973). Συνθέσεις της Bley έχουν ερμηνεύσει μεταξύ άλλων οι Gary Burton, Art Farmer, John Scofield, Jimmy Giuffre, George Russell και ο πρώην σύζυγός της Paul Bley. Το 1973 κέρδισε το Grand Prix du Disque, το πιο διάσημο βραβείο της Γαλλίας για τη μουσική.

Στη διάρκεια της 60χρονης (και πλέον) καριέρας της, ηχογράφησε σχεδόν 30 άλμπουμ ενώ είχε ιδρύσει την Jazz Composer’s Orchestra και είχε συνεργαστεί με τη Liberation Music Orchestra και τους Gary Burton, Nick Mason και Steve Swallow.

Γεννημένη ως Lovella May Borg στο Οκλαντ της Καλιφόρνιας, στις 11 Μαΐου 1936, «συνάντησε» για πρώτη φορά την τζαζ σε ηλικία 12 ετών, στη συναυλία του βιμπραφωνίστα Lionel Hampton. Στα 17 της, έκανε ωτοστόπ για να μεταβεί στη Νέα Υόρκη, στο επίκεντρο της τζαζ σκηνής. Σε όλη της την καριέρα, η Bley θεωρούσε τον εαυτό της πρώτα και κύρια συνθέτρια.