Τα χαμένα χρήματα του πολιτισμού μας

Γνωρίζουμε, και έχουμε μάθει να ζούμε με αυτό, ότι είμαστε ελλειμματικοί στην ενέργεια, στο κρέας, σε πολλά άλλα βασικά καταναλωτικά προϊόντα. Το ότι είμαστε ελλειμματικοί και στον πολιτισμό όμως μας ξεπερνά όλους. Κρατηθείτε, στη χώρα με την αμύθητη πολιτιστική κληρονομιά, εισάγουμε περισσότερα πολιτιστικά προϊόντα (αξίας 181 εκατ. ευρώ) από όσα εξάγουμε (110 εκατ. ευρώ). Τα στοιχεία της τελευταίας έρευνας της διαΝΕΟσις για τους Πολιτιστικούς και Δημιουργικούς Τομείς στην Ελλάδα και το οικονομικό τους αποτύπωμα είναι εντυπωσιακά: Ο πολιτιστικός τομέας απασχολεί περίπου το 3% των εργαζομένων στη χώρα. Παράγει όμως μόνο το 1,4% της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας, μια ένδειξη, όπως λέει η μελέτη, χαμηλής παραγωγικότητας.

Το εργασιακό καθεστώς παραπέμπει σε μια μικρογραφία της ελληνικής μικροεπιχειρηματικότητας, καθώς 6 στους 10 εικαστικούς δήλωναν ότι είναι ανασφάλιστοι, 9 στους 10 δήλωναν ότι αντιμετωπίζουν πρόβλημα στην πληρωμή πάγιων λογαριασμών και 6 στους 10 ότι το ατομικό μηνιαίο εισόδημά τους δεν ξεπερνά τα 800 ευρώ. Οι έλληνες εργαζόμενοι στους κλάδους του πολιτισμού δουλεύουν σε μικρές επιχειρήσεις, με 2,3 εργαζομένους κατά μέσο όρο η καθεμία, όταν στη Γερμανία είναι υπερδιπλάσιος (6,4). Είναι δε εγκαταστημένες κυρίως στην Αθήνα. Εκεί έχουν την έδρα τους περίπου 6 στις 10 επιχειρήσεις, εκεί εργάζονται 6 στους 10 εργαζομένους. Από τους 120 ελληνικούς οργανισμούς που ενισχύθηκαν την περίοδο 2014-2020, τα τρία τέταρτα είχαν τη βάση τους στην Αθήνα. Καμία οπότε τοπική ανάπτυξη, καμία αποκέντρωση ακόμα και των πολιτιστικών αγαθών, και ας διαφημίζει κάθε δήμαρχος που σέβεται τον εαυτό του και ένα φεστιβάλ κάθε καλοκαίρι. Στην πραγματικότητα χρηματοδοτεί με χρήματα της Περιφέρειάς του την Αθήνα και τις επιχειρήσεις της πρωτεύουσας.

Προσέξτε, είμαστε σε μια χώρα μεταξύ περιοχών με ενδιαφέρουσα πολιτιστική παραγωγή: των Βαλκανίων και της Μέσης Ανατολής.

Διαθέτουμε ένα ισχυρό brand πολιτιστικής κληρονομιάς που κληρονομήσαμε και προσελκύει πολλούς επισκέπτες κάθε χρόνο και ενισχύει τον τουρισμό. Μπορούμε επίσης να υποδεχθούμε ξένους σύγχρονους καλλιτέχνες σε καλές συνθήκες και με ασφάλεια. Και δεν κάνουμε τίποτα. Τα αφήνουμε άλλα δωρεάν και άλλα βορά στη φοροδιαφυγή και την παραοικονομία.

Κι όμως, διαθέτουμε μια σειρά από πλεονεκτήματα συν ένα πολύ καλά καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό, αλλά δεν μπορούμε να τα αξιοποιήσουμε. Δεν μπορούμε να κερδίσουμε ούτε από αυτά που μας κληροδοτήθηκαν ούτε από αυτά που εμείς δημιουργήσαμε. Συνεχίζουμε να προσφέρουμε κατά κανόνα δωρεάν ή με πολύ χαμηλό αντίτιμο κάτι που άλλες χώρες θα χρέωναν πανάκριβα, με βασικό επιχείρημα ότι θα πρέπει να απολαμβάνουν οι πολίτες της χώρας την πολιτιστική τους κληρονομιά. Μαζί με εμάς όμως την απολαμβάνουν σχεδόν δωρεάν και τα 30 εκατομμύρια των τουριστών που κάθε χρόνο μάς επισκέπτονται. Αν δεν είναι και αυτό σημάδι αποτυχίας της γενιάς μας, τότε τι είναι; Φανταστείτε απλώς τι είδους πολιτιστικές δραστηριότητες θα μπορούσαμε να χρηματοδοτήσουμε αν είχαμε ένα μέρος από τα χρήματα που χάνουμε επειδή είμαστε πολύ «large» για να τα εισπράξουμε…