Οι συντάξεις των δικαστών και η αξιοπρεπής διαβίωση

Ολοι είναι απαραίτητο να δείχνουμε απόλυτο σεβασμό έναντι της δικαστικής εξουσίας (που άλλωστε είναι συνταγματικά κατοχυρωμένος πυλώνας της κοινοβουλευτικής μας δημοκρατίας). Ωστόσο ταυτόχρονα έχω αντιρρήσεις σε ό,τι αφορά τις πρόσφατες αποφάσεις της μείζονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου (1330-1332/2023). Γιατί; Διότι με τις αποφάσεις αυτές κρίθηκε μη νόμιμη η άρνηση της Πολιτείας για τον επανακαθορισμό της σύνταξης των τριών πρώην δικαστικών λειτουργών που είχαν προσφύγει στο Ελεγκτικό Συνέδριο.

Με τις προσφυγές αυτές οι τρεις πρώην δικαστικοί λειτουργοί ζητούσαν κατ’ ουσία η διοίκηση να υπολογίσει εκ νέου τη σύνταξή τους, μη εφαρμόζοντας τις σχετικές προβλέψεις του ν. 4387/2016 οι οποίες είχαν θεωρηθεί ως αντισυνταγματικές από το Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 88 παρ. 2 του Συντάγματος (: Μισθοδικείο). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο το Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε, ότι οι συντάξεις των τριών δικαστών είναι απαραίτητο να επανέλθουν στο καθεστώς που ίσχυε πριν από τον ν.4093/2012 (και επομένως πριν από τη χρεοκοπία της χώρας μας και την έντονη περικοπή των συντάξεων όλων ανεξαίρετα των ασφαλισμένων).

Δεν με εκπλήσσουν οι ανωτέρω αποφάσεις, διότι ουσιαστικά το Ελεγκτικό Συνέδριο επαναλαμβάνει με αυτές την προγενέστερη νομολογία του (όπως και τη νομολογία την υιοθετούμενη για το θέμα τούτο από το Ειδικό Δικαστήριο).

Τι λέει αυτή η νομολογία η οποία υποστηρίζει ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει μια ειδική μεταχείριση για το συνταξιοδοτικό καθεστώς των δικαστικών λειτουργών;

Οτι «από τις διατάξεις των άρθρων 87 παρ. 1, 88 παρ. 2 σε συνδυασμό και με το άρθρο 26 του Συντάγματος συνάγεται… ότι η συνταγματική προστασία διασφαλίζει μεταξύ των άλλων και το συνταξιοδοτικό καθεστώς των δικαστικών λειτουργών, διότι αυτό αποτελεί εγγύηση της προσωπικής και λειτουργικής τους ανεξαρτησίας» (Ελ.ΣυνΟλ 1417/2002, 1/2018 του Ειδικού Δικαστηρίου).

Ωστόσο, αναρωτιέμαι το εξής: Πράγματι το Σύνταγμα απαιτεί οι εν ενεργεία δικαστικοί λειτουργοί να μισθοδοτούνται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να εξασφαλίζεται στους πολίτες αποτελεσματική προστασία, όταν προσφεύγουν στα δικαστήρια (άρθρο 20). Γιατί όμως θα έπρεπε όταν αποχωρούν από τον ενεργό εργασιακό βίο και συνταξιοδοτούνται να αντιμετωπίζονται οι δικαστές από την πολιτεία με ένα ιδιαίτερο τρόπο (σε σύγκριση τουλάχιστον με τους υπόλοιπους δημόσιους λειτουργούς;) Τότε δεν τίθεται πλέον το ζήτημα της διαφύλαξης της προσωπικής και λειτουργικής τους ανεξαρτησίας, αφού είναι συνταξιούχοι και δεν απονέμουν Δικαιοσύνη.

Στο επίπεδο αυτό η παραπάνω νομολογία και των δύο δικαστηρίων «βάζει» και ένα άλλο κριτήριο για να νομιμοποιήσει την ειδική μεταχείριση την οποία πρέπει να έχουν οι συνταξιούχοι δικαστές. Δηλαδή, «ότι (όχι μόνο οι αποδοχές), αλλά και οι συντάξεις των δικαστικών λειτουργών πρέπει να είναι επαρκείς, ώστε να εξασφαλίζουν την αξιοπρεπή διαβίωσή τους κατά τρόπο συνάδοντα προς το κύρος του λειτουργήματος που ασκούν…» (Ειδ. Δικ 1/2018).

Ομως εδώ διαφωνώ σίγουρα, γιατί το άρθρο 22 παρ. 5 του Συντάγματος (που μας λέει ότι το κράτος μεριμνά για την κοινωνική ασφάλιση όλων των εργαζομένων) προσφέρει την ίδια προστασία, ανεξάρτητα από το επάγγελμα που ασκεί ο καθένας.

Με άλλα λόγια αξιοπρεπή διαβίωση είναι απαραίτητο να έχουν όλοι οι απόμαχοι της εργασίας. Ασχετα αν ήταν ιατροί του ΕΣΥ ή καθηγητές Πανεπιστημίου όταν ήταν εργασιακά ενεργοί.

Τέλος, το επίπεδο της αξιοπρεπούς διαβίωσης που μπορεί να προσφέρει ένα κράτος εξαρτάται και από τις δημοσιονομικές δυνατότητες που έχει (για να μη επέλθει και νέα χρεοκοπία!). Δυστυχώς αυτή τη στάθμιση δεν την έκανε καθόλου το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ