Μία περιληπτική ιστορία της τοπικής αυτοδιοίκησης

Ο θεσμός της τοπικής αυτοδιοίκησης λειτούργησε για πρώτη φορά στη χώρα μας με την παρουσία των Βαυαρών, όταν με διάταγμα του 1833 η χώρα διαιρέθηκε, σε δήμους, επαρχίες και νομούς. Ο κατακερματισμός της χώρας σε μικρούς δήμους και κοινότητες υπήρξε σχέδιο του Ελευθέριου Βενιζέλου και με τον νόμο ΔΝΖ του 1912 δημιουργήθηκε πληθώρα μικρών κοινοτήτων με πλήρη αυτοδιοίκηση· οι νομαρχίες όμως παρέμειναν υπό τον έλεγχο της κεντρικής διοίκησης. Επρεπε να φτάσουμε στο σχέδιο Καποδίστριας (ν. 2539/1997) για να υλοποιηθούν οι πρώτες μεγάλες συγχωνεύσεις.

Χρειάστηκε να μεσολαβήσουν 160 χρόνια ώστε να αποκτήσει η χώρα αιρετή νομαρχιακή αυτοδιοίκηση, και με τον νόμο 2218/1994 τα όργανα διοίκησης των νομαρχιών εκλέγονται και τους μεταβιβάζονται οι αρμοδιότητες που ασκούνται από τον νομάρχη. Οι ΟΤΑ παίρνουν τη σημερινή τους μορφή με το σχέδιο Καλλικράτης (ν. 3852/2010) όταν πλέον οι νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις αντικαθίστανται από τις Περιφέρειες, οι οποίες προ Καλλικράτη ήταν μέρος της περιφερειακής διοίκησης του Κράτους (ν. 1622/1986) χωρίς να αποτελούν τότε ΟΤΑ.

Πλέον η χώρα διαιρείται σε 325 Δήμους, οι οποίοι αποτελούν τους Πρωτοβάθμιους ΟΤΑ και σε 13 Περιφέρειες οι οποίες αποτελούν τους Δευτεροβάθμιους ΟΤΑ με αιρετό Περιφερειάρχη και Συμβούλιο.

Να τονίσουμε ότι οι δύο βαθμοί τοπικής αυτοδιοίκησης Α’ (Δήμοι) και Β’ (Περιφέρειες) δεν έχουν ιεραρχική σχέση μεταξύ τους, αλλά σχέση συναλληλίας και συνεργασίας (Αρθρο 4 του ν. 3852/2010). Να σημειώσουμε, επίσης, ότι ο Β’ βαθμός, οι Περιφέρειες, αποτελούν το κυρίως αναπτυξιακό εργαλείο σχεδιασμού, ανάπτυξης και χρηματοδότησης, αφού σύμφωνα με το αρ. 3 του Καλλικρατικού Νόμου σχεδιάζουν, προγραμματίζουν και υλοποιούν πολιτικές σε περιφερειακό επίπεδο στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, σύμφωνα με τις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής της χώρας, λαμβάνοντας υπόψη και τις εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές.

Ο Παναγιώτης Ανδρικόπουλος είναι δικηγόρος με ειδίκευση στο Ποινικό Δίκαιο και το Δίκαιο της Υγείας. Εχει σπουδάσει Νομικά στα Πανεπιστήμια Αθηνών, Aix-en-Provence και Paris II. Είναι υποψήφιος περιφερειακός σύμβουλος του Κεντρικού Τομέα Αθηνών στον συνδυασμό «Αττική Μπροστά», με επικεφαλής τον Νίκο Χαρδαλιά