Το μεγαλύτερο πρόβλημα

Πριν από μερικές ημέρες, στη Λαμπεντούζα, το πολύ τουριστικό νησάκι της Ιταλίας που είναι κοντά στις ακτές της Τυνησίας, αφίχθησαν με πλωτά μέσα, προφανώς με συντονισμένο τρόπο, μέσα σε μια μέρα, περί τους 7.000 παράνομους μετανάστες. Η κατάσταση που δημιουργήθηκε ήταν εκρηκτική. Οι μετανάστες ήταν περισσότεροι από τους μόνιμους κατοίκους. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που επισκέφτηκε την περιοχή, έκανε μια κατευναστική δήλωση για νομιμότητα στις ροές, που γνωρίζει ότι δεν μπορεί να ισχύσει, και έφυγε για διαβουλεύσεις. Ουσιαστικά μη αγγίζοντας ένα πρόβλημα που καθημερινά μεγεθύνεται.

Στη Σουηδία, που ανέκαθεν είχε φιλομεταναστευτικές πολιτικές, η δραστηριοποίηση βίαιων εγκληματικών συμμοριών έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. Οι Αρχές πιστεύουν ότι στα καθημερινά περιστατικά βίας εμπλέκονται περί τα 30.000 άτομα, πολλά από τα οποία είναι μετανάστες. Η βασική συζήτηση εκκινεί από μια παραδοχή, ότι έχουν αποτύχει οι πολιτικές ένταξης. Κι αυτό το πρόβλημα καθημερινά μεγεθύνεται.

Η διαχείριση του προβλήματος από τις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες έχει δημιουργήσει ρωγμές στις σχέσεις ανάμεσά τους. Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, που έχει εκλεγεί με αντιμεταναστευτική ατζέντα, βρίσκεται στα μαχαίρια με τη Γαλλία και με τη Γερμανία. Η Ρώμη κατηγορεί το Βερολίνο ότι χρηματοδοτεί ανθρωπιστικές οργανώσεις που διευκολύνουν τις διελεύσεις μεταναστών. Οι ευρωπαϊκές χώρες αδυνατούν να συνεννοηθούν – και το πρόβλημα καθημερινά μεγεθύνεται.

Η Ελλάδα παρατηρεί με αγωνία τις μεταναστευτικές πιέσεις να αυξάνονται. Με δεδομένο ότι η πλειονότητα των παράνομων ξένων εισέρχεται από την Τουρκία, η κυβέρνηση (που το 2020 αντιμετώπισε μια μεγάλη κρίση και έδωσε αποφασιστική μάχη για την εμπέδωση της σημασίας των συνόρων και την προστασία τους) έχει θέσει το ζήτημα στις διμερείς διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις δύο χώρες. Κι αυτό, ενώ υπάρχει συμφωνία Τουρκίας – Ευρωπαϊκής Ενωσης, η οποία καταστρατηγείται από τη γείτονα. Οσοι βρίσκονται ήδη στη χώρα, σε μεγάλο βαθμό, ζουν σε γκέτο ακόμα και στο κέντρο της Αθήνας αλλά ταυτόχρονα υπάρχει έλλειψη εργατικών χεριών στην αγροτική παραγωγή. Το πρόβλημα έχει πολλές όψεις και αξεπέραστες δυσκολίες.

Οσα συμβαίνουν με τα ανεξέλεγκτα μεταναστευτικά κύματα δημιουργούν τρομακτικά προβλήματα στην Ευρώπη: ζητήματα ταυτότητας, γκέτο, όξυνση των κοινωνικών αντιθέσεων, βία, αύξηση της εγκληματικότητας.

Η ουσία είναι ότι το θέμα δεν έχει τα χαρακτηριστικά που είχε τον προηγούμενο αιώνα. Το Μεταναστευτικό δεν αφορά απλώς τον ανθρωπιστικό πυρήνα των αξιών του δυτικού κόσμου. Οσοι εκφράζουν τις επιφυλάξεις τους δεν είναι υποχρεωτικά ρατσιστές και ακροδεξιοί – αλλά η όξυνση του προβλήματος δίνει σοβαρά ποσοστά σε ρατσιστικά και ακροδεξιά εξτρεμιστικά κόμματα, που αν ενδυναμωθούν θα δημιουργήσουν νέα προβλήματα στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Δεν είναι «αποαποικιοποίηση» η εισβολή ανεξέλεγκτων ροών από χώρες που τις σπαράζουν το Ισλάμ, ο Πούτιν ή διάφοροι φύλαρχοι. Η έξαρση του Μεταναστευτικού απειλεί να δοκιμάσει τη συνοχή των κοινωνιών, τη λειτουργία της δημοκρατίας, ακόμα και την αντοχή της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Γι’ αυτό η Ευρώπη οφείλει πια να μην κρύβεται, να πάψει να δέχεται την εκπροσώπησή της από έναν δήθεν ανθρωπισμό με το αζημίωτο, αλλά να σκύψει ουσιαστικά στο πρόβλημα. Δεν έχουμε καιρό.