«Ναγκόρνο Καραμπάχ{CR}τέλος από {LF}το 2024»

Το Ναγκόρνο Καραμπάχ θα πάψει να υπάρχει από την 1η Ιανουαρίου, ανακοίνωσε χθες ο ηγέτης του αρμενικού θύλακα, μία εβδομάδα αφότου το Αζερμπαϊτζάν ανακατέλαβε την περιοχή με τη βία. Οι αρμένιοι κάτοικοι της περιοχής είχαν διεκδικήσει για πρώτη φορά το 1991 την ανεξαρτησία του θύλακα που αναγνωρίζεται διεθνώς ως τμήμα του Αζερμπαϊτζάν και αυτοαποκαλείται Δημοκρατία του Αρτσάχ.

Οι ηγέτες της αποσχισθείσας κυβέρνησης παραδόθηκαν έπειτα από 24ωρη στρατιωτική επιχείρηση που προκάλεσε την έξοδο των 120.000 αρμενίων κατοίκων της, καθώς φοβούνται διωγμούς και εθνοκάθαρση. Ο επικεφαλής του θυλάκου, Σαμβέλ Σαχραμανιάν – του οποίου τα ίχνη είναι άγνωστα –, εξέδωσε διάταγμα χθες με το οποίο καλεί όλους τους κρατικούς θεσμούς να διαλυθούν έως την 1η Ιανουαρίου, όταν «η Δημοκρατία του Ναγκόρνο Καραμπάχ (Αρτσάχ) θα πάψει να υπάρχει».

Επίσης αναφέρεται ότι οι κάτοικοι θα πρέπει να «εξοικειωθούν με τις συνθήκες επανένταξης που παρουσίασε το  Αζερμπαϊτζάν προκειμένου να λάβουν μια ανεξάρτητη και ατομική απόφαση σχετικά με τη δυνατότητα παραμονής (ή επιστροφής) στο Ναγκόρνο Καραμπάχ». Από ό,τι φαίνεται όμως, λίγοι είναι εκείνοι που θα προτιμήσουν να παραμείνουν, λόγω του φόβου του τι μπορεί να επακολουθήσει. Περισσότερα από 66.000 άτομα – το ήμισυ του πληθυσμού – έχουν εγκαταλείψει τον θύλακα από την Κυριακή, καταφεύγοντας στην Αρμενία μέσω του λεγόμενου διαδρόμου του Λατσίν που οδηγεί εκεί.

Ο αποκλεισμός

Πολλοί εγκαταλείπουν τον μικροσκοπικό θύλακα για πρώτη φορά έπειτα από 10 μήνες. Στα τέλη του περασμένου έτους, το Αζερμπαϊτζάν απέκλεισε τον διάδρομο του Λατσίν και κατασκεύασε ένα σημείο ελέγχου στα σύνορα, επιβάλλοντας αποκλεισμό που δημιούργησε δυσκολίες για τον εφοδιασμό σε τρόφιμα, ενέργεια και φάρμακα.

Πολλοί από τους Αρμένιους που διέφυγαν αυτή την εβδομάδα με βαριά φορτωμένα αυτοκίνητα, φορτηγά, λεωφορεία, ακόμα και τρακτέρ, έφθασαν στα σύνορα λέγοντας ότι πεινούσαν και φοβούνταν. «Αυτή είναι μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της αρμενικής ιστορίας» είπε ο πατέρας Ντέιβιντ, ένας 33χρονος αρμένιος ιερέας που έφθασε στα σύνορα για να παράσχει πνευματική υποστήριξη στους πρόσφυγες. «Ολόκληρη η αρμενική ιστορία είναι γεμάτη κακουχίες».

Για το Αζερμπαϊτζάν και τον πρόεδρό του, Ιλχάμ Αλίεφ, το αποτέλεσμα αποτελεί θριαμβευτική αποκατάσταση της κυριαρχίας σε μια περιοχή της οποίας η αρμενική πλειοψηφία κέρδισε de facto την ανεξαρτησία σε πόλεμο τη δεκαετία του 1990.

Δεν εμπιστεύονται

Για τους Αρμένιους είναι ήττα και εθνική τραγωδία. Ο Νικόλ Πασινιάν, ο πρωθυπουργός της Αρμενίας, επανέλαβε χθες τον χαρακτηρισμό «εθνοκάθαρση», περιγράφοντας την κατάσταση στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, κάτι που το Μπακού αρνείται. Ο Πασινιάν είπε ότι μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια δεν θα ζουν πλέον Αρμένιοι στο Ναγκόρνο Καραμπάχ – για πρώτη φορά έπειτα από πολλούς αιώνες.

Το Αζερμπαϊτζάν αρνείται την κατηγορία περί εθνοκάθαρσης, λέγοντας ότι δεν αναγκάζει τους ανθρώπους να φύγουν και ότι θα επανενσωματώσει ειρηνικά την περιοχή του Καραμπάχ και θα εγγυηθεί τα πολιτικά δικαιώματα των Αρμενίων. Οι Αρμένιοι του Καραμπάχ όμως λένε ότι δεν εμπιστεύονται αυτή την υπόσχεση, έχοντας υπόψη τη μακρά ιστορία αιματοχυσίας μεταξύ των δύο πλευρών, συμπεριλαμβανομένων δύο πολέμων μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης.

Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε χθες ότι παρακολουθεί στενά την ανθρωπιστική κατάσταση στο Καραμπάχ και ότι οι ρωσικές ειρηνευτικές δυνάμεις στην περιοχή παρέχουν βοήθεια στους κατοίκους. Διευκρινίστηκε ότι ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δεν σχεδιάζει να επισκεφθεί την Αρμενία.

Ανθρωπιστική κρίση

Οι δυτικές κυβερνήσεις έχουν εκφράσει ανησυχία για την ανθρωπιστική κρίση που προκλήθηκε και ζήτησαν να δοθεί πρόσβαση σε διεθνείς παρατηρητές ώστε να  παρακολουθούν τη μεταχείριση του τοπικού πληθυσμού από τις αζερικές αρχές. Η Σαμάνθα Πάουερ, επικεφαλής της Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID), δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι άκουσε «πολύ ανησυχητικές αναφορές για βία κατά αμάχων».

Το γραφείο του προέδρου Αλίεφ ανακοίνωσε χθες ότι επισκέπτεται την Τζαμπραγιίλ, μια πόλη στο νότιο άκρο του Καραμπάχ που καταστράφηκε από τις αρμενικές δυνάμεις τη δεκαετία του 1990, την οποία το Αζερμπαϊτζάν ανακατέλαβε το 2020 και τώρα ανοικοδομεί. Ενας πρώην επικεφαλής της κυβέρνησης του Καραμπάχ, ο Ρούμπεν Βαρντανιάν, συνελήφθη την Τετάρτη καθώς προσπαθούσε να περάσει στην Αρμενία. Η κρατική υπηρεσία ασφαλείας του Αζερμπαϊτζάν γνωστοποίησε ότι κατηγορείται για χρηματοδότηση τρομοκρατίας και για παράνομη διέλευση των συνόρων του Αζερμπαϊτζάν πέρυσι.